Τελευταία Νέα
Διεθνή

Κι όμως… μοίρασαν τον κόσμο – Το Shenzhen ήταν αρχή, έρχεται κάτι μεγάλο από Ρωσία, Κίνα, ΗΠΑ – Σαμποτέρ οι Ευρωπαίοι

Κι όμως… μοίρασαν τον κόσμο – Το Shenzhen ήταν αρχή, έρχεται κάτι μεγάλο από Ρωσία, Κίνα, ΗΠΑ –  Σαμποτέρ οι Ευρωπαίοι
Η επόμενη ημέρα της συνόδου στο Shenzhen που ίσως σηματοδοτεί περισσότερα από όσα συμφωνήθηκαν
Η συνάντηση Donald Trump, Vladimir Putin και Xi Jinping στο Shenzhen μπορεί να ολοκληρώθηκε χωρίς θεαματικές συμφωνίες, χωρίς ανακοινώσεις που ανατρέπουν άμεσα το διεθνές σκηνικό και χωρίς επίσημη χάραξη νέων συνόρων ή σφαιρών επιρροής.
Ωστόσο, όσοι σπεύδουν να χαρακτηρίσουν τη σύνοδο άνευ ουσιαστικού αποτελέσματος ίσως υποτιμούν το πραγματικό της διακύβευμα.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια έντονης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, οι ηγέτες των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η μεταπολεμική διεθνής τάξη δοκιμάζεται, οι δυτικοί θεσμοί αδυνατούν να επιβάλουν τις ισορροπίες που διαμόρφωσαν τις προηγούμενες δεκαετίες και οι περιφερειακές συγκρούσεις απειλούν να εξελιχθούν σε ευρύτερες αναμετρήσεις.
Το Shenzhen ενδεχομένως να μην είναι η νέα Γιάλτα.
Μπορεί, όμως, να αποτελέσει το προοίμιο μιας νέας εποχής, στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις θα επιχειρήσουν να επανακαθορίσουν τα όρια των συμφερόντων τους, τις κόκκινες γραμμές και τους κανόνες συνύπαρξης σε έναν κόσμο που δεν λειτουργεί πλέον με τους όρους της αμερικανικής μονοπολικής κυριαρχίας.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι τι υπέγραψαν οι Trump, Putin και Xi, αλλά τι συζήτησαν πίσω από τις κλειστές πόρτες, ποιες ισορροπίες επιχείρησαν να διαμορφώσουν και ποια ζητήματα ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Η πυρηνική ασφάλεια, η Ουκρανία, η Ευρώπη, η Ταϊβάν, η ενεργειακή ισορροπία και η αναδιανομή της παγκόσμιας ισχύος δεν αποτελούν ανεξάρτητα κεφάλαια.
Συνδέονται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παζλ, στο οποίο κάθε υποχώρηση, κάθε συμβιβασμός και κάθε σιωπή μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι μεγάλες γεωπολιτικές ανατροπές δεν προαναγγέλλονται πάντοτε με εντυπωσιακές συμφωνίες ή πανηγυρικές ανακοινώσεις.
Η Γενεύη, το Glassboro και το Reykjavik υπενθυμίζουν ότι ακόμη και συναντήσεις που ολοκληρώνονται χωρίς ορατά αποτελέσματα μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες εξελίξεων που αλλάζουν τον κόσμο.
Το Shenzhen, επομένως, μπορεί να αποδειχθεί πολύ περισσότερο από μια ακόμη διπλωματική συνάντηση.
Μπορεί να είναι η στιγμή κατά την οποία οι τρεις μεγάλες δυνάμεις άρχισαν να διερευνούν όχι την εξάλειψη των μεταξύ τους ανταγωνισμών, αλλά τη διαχείρισή τους σε ένα νέο διεθνές περιβάλλον.
Και εάν αυτό το σενάριο επιβεβαιωθεί, τότε η 19η Νοεμβρίου 2026 ίσως καταγραφεί όχι ως η ημέρα μιας συμφωνίας, αλλά ως η ημέρα που άρχισε να διαμορφώνεται ένας διαφορετικός κόσμος.

Μη διάδοση των πυρηνικών

Ένα από τα βασικά θέματα της συνομιλίας μεταξύ των ηγετών της Ρωσίας, της Κίνας και των ΗΠΑ ήταν η πυρηνική μη διάδοση, με τη συζήτηση να αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας μιας απρόσμενης ανατροπής.
Ο Donald Trump πρότεινε στη Μόσχα και στο Πεκίνο να συντονίσουν τις κινήσεις τους στον τομέα των πυρηνικών όπλων, ενώ ο Xi Jinping αιφνιδίασε, εκφράζοντας την υποστήριξή του στην πλήρη κατάργηση των πυρηνικών οπλοστασίων.
Το ερώτημα είναι τι σημαίνουν αυτές οι τοποθετήσεις για τη Ρωσία και ποια είναι η στάση του Vladimir Putin.
Είναι σαφές ότι κάθε ηγέτης προσήλθε στη συνάντηση έχοντας διαφορετικές προτεραιότητες και επιδιώξεις.
Ωστόσο, διαμορφώθηκε και ένα κοινό πεδίο συνεννόησης, το οποίο αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η στρατηγική του Xi – Ποιος αιφνιδίασε ποιον

Οι ηγέτες των τριών μεγάλων δυνάμεων βρέθηκαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι, με τον καθένα να επιδιώκει διαφορετικούς στόχους.
Ειδικότερα, για τον Xi Jinping η σημαντικότερη προτεραιότητα είναι το εμπόριο.
Για τη Ρωσία και τον Vladimir Putin, το βασικό ζητούμενο είναι η παγκόσμια ασφάλεια και η επίλυση του ζητήματος της Ουκρανίας στο πλαίσιο αυτής της ευρύτερης θεματικής.
Για τον Trump, αντίθετα, προτεραιότητα είναι ο πυρηνικός περιορισμός, στον οποίο ο Xi Jinping δεν θέλει να προχωρήσει.

Είναι τα πυρηνικά όπλα η «δαμόκλειος σπάθη» της ανθρωπότητας;

Ο πρόεδρος της Κίνας προχώρησε σε μια δήλωση που, εκ πρώτης όψεως, προκαλεί έκπληξη, χαρακτηρίζοντας τα πυρηνικά όπλα «δαμόκλειο σπάθη» που κρέμεται πάνω από την ανθρωπότητα και υποστηρίζοντας ότι πρέπει να απαγορευθούν πλήρως και να καταστραφούν.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν είναι απαραίτητα τόσο απρόσμενη όσο φαίνεται.
Στην ουσία, θα μπορούσε να αποτελεί έναν τρόπο εξισορρόπησης των διαφορών στο πυρηνικό οπλοστάσιο, μέσω της πρότασης για συνολική κατάργηση των πυρηνικών όπλων.
Η Κίνα διαθέτει σαφώς μικρότερο αριθμό πυρηνικών κεφαλών από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά μια τέτοια πρόταση δυνητικά ευνοϊκή για το Πεκίνο.
Το ερώτημα, επομένως, είναι κατά πόσο ο Xi επιχειρεί να προσεγγίσει το ζήτημα από διαφορετική οπτική γωνία.
Από την πλευρά του, ο Donald Trump κατέστησε σαφές ότι η εγκατάλειψη των πυρηνικών όπλων από τις μεγάλες δυνάμεις είναι εξαιρετικά δύσκολη.
«Είναι ένα πολύ δύσκολο βήμα. Διαθέτεις χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές και πρέπει να τις εγκαταλείψεις.
Ωστόσο, είμαι βέβαιος ότι μπορούμε από κοινού να αντιμετωπίσουμε την απειλή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων ή να μειώσουμε τον κίνδυνο να καταλήξουν σε λάθος χέρια», δήλωσε.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Vladimir Putin, επιβεβαίωσε μετά τη συνάντηση ότι η πυρηνική μη διάδοση αποτέλεσε ένα από τα βασικά ζητήματα που συζητήθηκαν στην τριμερή σύνοδο.
«Συζητήσαμε ζητήματα ασφάλειας με την ευρύτερη έννοια, καθώς και την αποτροπή της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής και πυρηνικών όπλων», σημείωσε ο Ρώσος πρόεδρος.

Η Ευρώπη, η Ουκρανία και οι διαφωνίες που παραμένουν

Οι αναλυτές, ωστόσο, υπενθυμίζουν ότι υπάρχει και μια ακόμη πλευρά που επηρεάζει τις ισορροπίες: η Ευρώπη.
Η Ευρώπη επιθυμεί τη συνέχιση του πολέμου, προσδοκώντας ότι ο Donald Trump και οι ΗΠΑ θα εξακολουθήσουν να εγγυώνται την ασφάλειά της.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διατηρήσει εμπορικές σχέσεις με την Κίνα, χωρίς να εξαρτάται από τις αμερικανικές επιλογές, ενώ παρουσιάζει διαρκώς τη Ρωσία ως απειλή για την παγκόσμια ειρήνη.
Εδώ προκύπτει μια σημαντική αντίφαση.
Παρά τα ενδεχόμενα θετικά αποτελέσματα της τριμερούς συνάντησης στο Shenzhen, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά ζητήματα.
Τα προβλήματα που συνδέονται τουλάχιστον με την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχουν εξαφανιστεί.
Όσον αφορά την Ουκρανία, η οποία έχει εξελιχθεί σε παράγοντα παγκόσμιας ασφάλειας μέσω της συμμαχίας της με την Ευρώπη, το ζήτημα συζητήθηκε επίσης στην τριμερή συνάντηση, αλλά υπό ένα πλαίσιο που δεν αναμένεται να ικανοποιήσει το Κίεβο.
Σύμφωνα με διαρροές, η Ουκρανία βρισκόταν στην τρίτη ή τέταρτη θέση της διαπραγματευτικής ατζέντας.
Και όχι ως ανεξάρτητος παράγοντας, ως υποκείμενο της διεθνούς πολιτικής, αλλά ως υποτελής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δηλαδή, στο πλαίσιο του τι πρέπει να γίνει με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία χρησιμοποιεί την Ουκρανία για τα δικά της συμφέροντα.

Trump, Putin και Xi απέναντι στην ελίτ

Οι αναλυτές θεωρούν ότι υπάρχει ακόμη ένα πεδίο στο οποίο οι Donald Trump, Vladimir Putin και Xi Jinping θα μπορούσαν να βρουν κοινό έδαφος.
Κατά τη διάρκεια της τριμερούς συνάντησης, ο πρόεδρος των ΗΠΑ κάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο και τον Κινέζο ηγέτη να αντιμετωπίσουν την παγκοσμιοποιημένη ελίτ.
Με τον όρο αυτό περιγράφονται οι λεγόμενες υπερεθνικές δομές, οι οποίες, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη προσέγγιση, περιορίζουν τη δυνατότητα των κρατών να διατηρούν την κυριαρχία τους και να λαμβάνουν ανεξάρτητες αποφάσεις.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων δομών, τις οποίες περιγράφει ως μέρος του λεγόμενου ευρωατλαντικού κέντρου, ο Trump ανέφερε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC).
Οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του συγκεκριμένου δικαστηρίου, όπως επίσης ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα.
Υπενθυμίζεται ότι το ICC έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Vladimir Putin.
Βέβαια, παρά το ένταλμα, ακόμη και χώρες που αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου δεν προχώρησαν στην εφαρμογή του, κάτι που έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Τι συμφωνήθηκε τελικά – Η σημασία της κοινής διακήρυξης

Μετά την ολοκλήρωση της τριμερούς συνάντησης στο Shenzhen, οι ηγέτες υιοθέτησαν διακήρυξη για την ειρήνη.
Σε αυτό το έγγραφο ιδιαίτερης σημασίας είναι η αύξηση της παραγωγής και των προμηθειών προϊόντων διύλισης πετρελαίου, εξέλιξη που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται ότι αντιβαίνει στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιβολή κυρώσεων και περιορισμών σε βάρος της Ρωσίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, η αναφορά στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, το οποίο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης κατά του Putin.
Το γεγονός ότι το ζήτημα του ICC, το οποίο ο Trump χαρακτήρισε ως έναν οργανισμό που «έχει ξεφύγει εντελώς», τέθηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και αποτυπώθηκε εκλαμβάνεται ως ένδειξη στήριξης από τον Trump και τον Xi προς τη Ρωσία.

Από το Reykjavik στο Shenzhen

Με βάση τα παραπάνω, ελάχιστοι δεν έσπευσαν να χαρακτηρίσουν τη σύνοδο στην Κίνα άνευ ουσιαστικού αποτελέσματος.
Ο Donald Trump, μετά την ήττα των Ρεπουμπλικανών, φέρεται να μην έχει πλέον την πολιτική ισχύ που είχε, ο Xi Jinping εμφανίζεται ικανοποιημένος από το status quo, ενώ ο Vladimir Putin δεν έτυχε καν της υποδοχής που θα περίμενε κανείς.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Και ενδεχομένως πολύ πιο σύνθετη απ' όσο φαίνεται αρχικά.
Πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για τη συγκεκριμένη συνάντηση, πρέπει να επισημανθούν δύο σημαντικά στοιχεία.
Πρώτον, συναντήσεις μεταξύ ηγετών αυτού του επιπέδου δεν πραγματοποιούνται απλώς για τις κάμερες.
Ο καθένας έχει συσσωρευμένα προβλήματα και κρίσιμα ζητήματα που επιδιώκει να αντιμετωπίσει.
Δεύτερον, η πρόσφατη Ιστορία έχει καταγράψει πολλές συναντήσεις που οι σύγχρονοί τους θεωρούσαν πλήρη αποτυχία, αλλά λίγο αργότερα ακολουθήθηκαν από ριζικές ανακατατάξεις στον παγκόσμιο χάρτη και δραματικές αλλαγές στη διεθνή πολιτική.

Η Σύνοδος της Γενεύης το 1955 – Η πρώτη ανάσα μέσα στον Ψυχρό Πόλεμο

Η σύνοδος της Γενεύης αποτέλεσε την πρώτη συνάντηση ηγετών της Σοβιετικής Ένωσης, των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Γαλλίας σε ανώτατο επίπεδο μετά τη Διάσκεψη του Potsdam το 1945.
Η ένταση του Ψυχρού Πολέμου κλιμακωνόταν διαρκώς.
Οι Αμερικανοί είχαν δοκιμάσει θερμοπυρηνική βόμβα ισχύος μεγατόνων, ενώ η Σοβιετική Ένωση είχε δημιουργήσει ως απάντηση στο ΝΑΤΟ το Σύμφωνο της Βαρσοβίας και προετοιμαζόταν για τη δοκιμή της βόμβας υδρογόνου.
Στη Γενεύη συζητήθηκαν πολλά ζητήματα, μεταξύ των οποίων η επανένωση της Γερμανίας με βάση τους δυτικούς όρους και το καθεστώς των «ανοιχτών ουρανών».
Ωστόσο, κάθε σημείο της ατζέντας προσέκρουε σε ανυπέρβλητες διαφωνίες.
Τα δημοσιεύματα της εποχής ήταν σχεδόν ομόφωνα: οι πλευρές αποχώρησαν χωρίς να υπογράψουν απολύτως τίποτα.
Παρά την απουσία συμφωνίας, η συνάντηση είχε σημαντικό αποτέλεσμα: μείωσε αισθητά τη διεθνή ένταση. Οι ηγέτες διαπίστωσαν την αποφασιστικότητα της κάθε πλευράς και συνειδητοποίησαν ότι ένας πόλεμος θα ήταν χωρίς νόημα.
Ο κόσμος, που ισορροπούσε επικίνδυνα στα όρια μιας πυρηνικής σύγκρουσης, απέκτησε τη δυνατότητα να πάρει μια ανάσα.

Η διπλωματική προσέγγιση που προηγήθηκε της ύφεσης

Στη συνάντηση του Glassboro συνομιλητές ήταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Lyndon Johnson και ο πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών της Σοβιετικής Ένωσης Alexei Kosygin.
Οι διαπραγματεύσεις έμοιαζαν να μην οδηγούν πουθενά. Δεν υπογράφηκε τίποτα, δεν επιτεύχθηκε κάποια σημαντική νέα συμφωνία και ακόμη και η σοβιετική εφημερίδα Pravda περιορίστηκε σε μια σύντομη, τυπική αναφορά.
Ωστόσο, πρέπει να γίνει κατανοητό το πλαίσιο της συνάντησης. Μόλις είχε ολοκληρωθεί ο Πόλεμος των Έξι Ημερών στη Μέση Ανατολή, ενώ ο πόλεμος στο Βιετνάμ συνεχιζόταν.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ηγέτες των δύο υπερδυνάμεων κάθισαν στο ίδιο τραπέζι για πρώτη φορά μετά την κρίση των πυραύλων της Κούβας.
Το σημαντικό είναι ότι ο Kosygin εμφανίστηκε ικανοποιημένος από τη συνάντηση.
Η σύνοδος αποτέλεσε ένα από τα επεισόδια της διπλωματικής προσέγγισης που προηγήθηκε της περιόδου ύφεσης στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων.
Ήδη έναν χρόνο αργότερα, τον Ιούλιο του 1968, άνοιξε προς υπογραφή η Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Οι διαπραγματεύσεις είχαν ξεκινήσει νωρίτερα, αλλά το κλίμα που διαμορφώθηκε στο Glassboro αποτέλεσε σημαντικό σταθμό.

Η σύνοδος του Reykjavik το 1986 – Η αρχή του τέλους για την ΕΣΣΔ;

Σε τυπικό επίπεδο, ο Mikhail Gorbachev και ο Ronald Reagan δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σχεδόν σε τίποτα, παρότι έφτασαν στο σημείο να συζητήσουν ακόμη και την πλήρη κατάργηση των πυρηνικών όπλων.
Η ιδέα παρέμεινε σε επίπεδο διακήρυξης, ενώ οι δύο ηγέτες εμφανίστηκαν μπροστά στους δημοσιογράφους με εμφανώς σκυθρωπά πρόσωπα.
«Είμαι πεπεισμένος ότι δεν έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει πλήρως τη σημασία όσων συνέβησαν. Αλλά θα την κατανοήσουμε – αν όχι σήμερα, αύριο.
Θα αντιληφθούμε πλήρως τη σημασία του Reykjavik και θα αναγνωρίσουμε τόσο τα επιτεύγματα και τα κέρδη όσο και τις ευκαιρίες που χάθηκαν», δήλωσε ο Gorbachev σε τηλεοπτικό διάγγελμα μετά τη συνάντηση, σε μια εκτίμηση που αποδείχθηκε προφητική.
Παρά το γεγονός ότι στη σύνοδο της Ισλανδίας δεν υπογράφηκαν έγγραφα, το λεγόμενο «πνεύμα του Reykjavik» παρουσιάζεται ως καταλυτικό για τις εξελίξεις που ακολούθησαν και για το μέλλον της Σοβιετικής Ένωσης.
Σύμφωνα με μία εκδοχή, στο Reykjavik ο Gorbachev συμφώνησε με τον Reagan στην ουσιαστική παράδοση της Σοβιετικής Ένωσης στον Ψυχρό Πόλεμο.
Φέρεται να αποδέχθηκε προφορικά τη διάλυση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, να εγκατέλειψε την προστασία των συμμάχων του Συμφώνου της Βαρσοβίας, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Γερμανίας, και να έδωσε το πράσινο φως για την αποχώρηση των Βαλτικών χωρών από τη Σοβιετική Ένωση.
Οι συμφωνίες αυτές δεν καταγράφηκαν επίσημα σε έγγραφα.
Ωστόσο, σύμφωνα με την προσέγγιση του δημοσιεύματος, τα γεγονότα που ακολούθησαν καθόρισαν την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, την κατάρρευση του παγκόσμιου σοσιαλισμού και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Οι συνέπειες εκείνης της περιόδου εξακολουθούν να επηρεάζουν τις εξελίξεις σήμερα, από την περιοχή της Aleshki έως το Kupyansk.

Η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το 2007

Στις 10 Φεβρουαρίου 2007, ο Vladimir Putin μίλησε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.
Η συγκεκριμένη διοργάνωση δεν προέβλεπε διαπραγματεύσεις ούτε υπογραφή συμφωνιών.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι δημοσιογράφοι περίμεναν μια τυπική ομιλία του Ρώσου ηγέτη, ορισμένοι μάλιστα εμφανίζονταν αδιάφοροι, μέχρι που άκουσαν μια ιδιαίτερα σκληρή παρέμβαση.
«Θεωρώ ότι για τον σύγχρονο κόσμο ένα μονοπολικό μοντέλο όχι μόνο είναι απαράδεκτο, αλλά είναι και αδύνατο», δήλωσε με ιδιαίτερα αυστηρό τόνο ο Putin, διαμορφώνοντας μια νέα κατεύθυνση στη ρωσική εξωτερική πολιτική.
Η ομιλία του Ρώσου προέδρου αποτέλεσε σημείο καμπής στις σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση.
Ο Putin δήλωσε ανοιχτά ότι η αμερικανική ηγεμονία ήταν απαράδεκτη, άσκησε κριτική στην επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς και προειδοποίησε ότι η αγνόηση των ρωσικών συμφερόντων θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες.
Πολλοί χαρακτήρισαν εκ των υστέρων την ομιλία προφητική, ενώ δυτικοί πολιτικοί αναγνώρισαν ότι είχαν υποτιμήσει τα μηνύματα που εξέπεμπε η Μόσχα.
Μετά το Μόναχο, η Ρωσία ακολούθησε μια πορεία προς την πλήρη κυριαρχία και ανεξαρτησία της, εξέλιξη που επιβεβαιώνεται και από τη σημερινή συνάντηση στο Shenzhen.

Τι συμβαίνει σήμερα – Η σημασία της συνάντησης στο Shenzhen

Η διακήρυξη των τριών δυνάμεων μετά τη συνάντηση στο Shenzhen είναι απογοητευτικά σύντομη.
Περιλαμβάνει μόλις τέσσερα σημεία και δεν προβλέπει κάποια συμφωνία ειρήνης.
Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην Ουκρανία, στο Ιράν, στην Ταϊβάν ή στην Ευρώπη.
Ο Vladimir Putin αποτύπωσε την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα με τη φράση: «Κανείς δεν γνωρίζει τι θα συμβεί στη συνέχεια, μόνο ο Θεός».
Ωστόσο, το κρίσιμο στοιχείο είναι η ίδια η σύνοδος, η σύνθεση των συμμετεχόντων και η χρονική συγκυρία στην οποία πραγματοποιήθηκε.
Όπως δήλωσε ο διευθυντής του Ινστιτούτου Tsargrad, Alexander Dugin «η ιστορική σημασία της συνάντησης στο Shenzhen βρίσκεται στο ίδιο το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε, στη σύνθεση των συμμετεχόντων και στη χρονική στιγμή. Όλα τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα».
Καθώς ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πυρηνική ασφάλεια, με τον Xi να προτείνει ακόμη και την κατάργηση των πυρηνικών όπλων, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να υπάρξει αποκλιμάκωση της πυρηνικής απειλής, με τους δείκτες του Ρολογιού της Αποκάλυψης να μετακινούνται ακόμη και λίγα λεπτά προς τα πίσω.
Υπάρχει, όμως, και ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο: οι ηγέτες φαίνεται πως είχαν τη δυνατότητα να καθορίσουν με σαφήνεια τις ζώνες των συμφερόντων τους.
Στην ουσία, θα μπορούσαν να μοιράσουν τον κόσμο σε τρεις σφαίρες επιρροής: η Ρωσία θα ασχολείται με την Ευρώπη, η Κίνα με την Ασία και οι ΗΠΑ με την αμερικανική ήπειρο.
Εάν ισχύει ένα τέτοιο σενάριο, τότε εξηγείται γιατί η Μόσχα δεν έσπευσε να σώσει τον Maduro ούτε να δώσει μάχη μέχρι τέλους για την Κούβα.

Πώς Ρωσία, ΗΠΑ και Κίνα θα χωρίσουν τις σφαίρες επιρροής

Στο μεταξύ, το ίδιο το βρετανικό The Economist προειδοποιεί ότι ο κόσμος επιστρέφει σε μια εποχή κατά την οποία η τύχη μικρότερων κρατών μπορεί να καθορίζεται από συμφωνίες μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Οι Βρετανοί ανησυχούν ότι έχουν πάψει να αποτελούν σημαντικό παράγοντα στη διεθνή πολιτική, καθώς οι διεθνείς θεσμοί και οι κανόνες του παρελθόντος δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να περιορίσουν τις ισχυρότερες δυνάμεις.
Κατά τη βρετανική έκδοση, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ότι όταν οι ισχυροί συγκρούονται, οι αδύναμοι πληρώνουν το τίμημα.
Όμως, ακόμη και όταν οι ισχυροί συμφωνούν μεταξύ τους, οι συνέπειες μπορεί να είναι εξίσου δυσάρεστες.
Στη νέα γεωπολιτική διάταξη, την οποία πολλοί έσπευσαν να συγκρίνουν με τη Διάσκεψη της Γιάλτα το 1945, με το Πεκίνο να παίρνει τη θέση του Λονδίνου, ξεχωρίζουν τρία βασικά κέντρα ισχύος, καθένα από τα οποία στηρίζεται σε διαφορετικά πλεονεκτήματα.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα παραμένουν οι δύο ισχυρότεροι οικονομικοί και τεχνολογικοί πόλοι του πλανήτη.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, κατέχει μια ιδιαίτερη θέση, καθώς το βάρος της στηρίζεται στην πυρηνική ισορροπία, στην πραγματική πολεμική εμπειρία των ενόπλων δυνάμεών της και στη μοναδική στρατηγική θέση της στο σημείο συνάντησης διαφορετικών ηπείρων.
Η Μόσχα, ωστόσο, καλείται να κινηθεί με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η μικρότερη οικονομική της ισχύς και οι στενοί δεσμοί της με το Πεκίνο απαιτούν λεπτούς διπλωματικούς χειρισμούς, ώστε να διατηρήσει πλήρη ελευθερία κινήσεων.

Τι συμφωνίες θα έρθουν στο μέλλον

Τα περιγράμματα των μελλοντικών συμφωνιών είναι ήδη ορατά στις κινήσεις των τριών πρωτευουσών.
Η Ουάσιγκτον, υπό τον Donald Trump, επαναφέρει τη λογική του αυστηρού ελέγχου στο δυτικό ημισφαίριο και απομακρύνεται από το κόστος της ασφάλειας άλλων περιοχών.
Το Πεκίνο κατοχυρώνει τις διεκδικήσεις του για πρωταγωνιστικό ρόλο στην Ανατολική Ασία και τον έλεγχο της Ταϊβάν.
Η Μόσχα επιδιώκει ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας στα δυτικά σύνορά της και αναγνώριση του ειδικού καθεστώτος της στον μετασοβιετικό χώρο.
Οι νέες σφαίρες επιρροής, πάντως, δεν θα μοιάζουν με τους παλιούς αποικιακούς χάρτες, όπου τα σύνορα ήταν σαφώς χαραγμένα.
Οι ζώνες συμφερόντων θα διασταυρώνονται διαρκώς στο εμπόριο, την ενέργεια, την τεχνολογία και τις μεταφορές.

Η σύγκριση του 1945

Η σύγκριση της συνάντησης στο Shenzhen με τη Διάσκεψη της Γιάλτας απαιτεί επιστροφή στις συνθήκες του Φεβρουαρίου του 1945.
Ο πόλεμος συνεχιζόταν ακόμη, η Wehrmacht διατηρούσε σημαντικές δυνάμεις και πολεμούσε σε πολλαπλά μέτωπα, όμως η στρατηγική πρωτοβουλία είχε ήδη περάσει στους Συμμάχους.
Στο Livadia Palace συναντήθηκαν ο Joseph Stalin, ο Franklin Roosevelt και ο Winston Churchill, οι ηγέτες της Σοβιετικής Ένωσης, των ΗΠΑ και της Βρετανίας.
Δεν τους ένωνε κάποια αφηρημένη προσήλωση στη διεθνή τάξη, αλλά ένας συγκεκριμένος στρατιωτικός στόχος: η ολοκλήρωση της ήττας του κοινού εχθρού και η διαμόρφωση των όρων για τη μεταπολεμική Ευρώπη και τον κόσμο.
Η νίκη δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά τα πολιτικά περιγράμματα της επόμενης εποχής συζητούνταν ήδη πίσω από κλειστές πόρτες.
Οι αποφάσεις της Γιάλτας ξεπερνούσαν κατά πολύ τη στρατιωτική συνεργασία.
Οι ηγέτες συμφωνούσαν στις αρχές κατοχής και διοίκησης της Γερμανίας, συζητούσαν το πολωνικό ζήτημα, τη διαμόρφωση της απελευθερωμένης Ευρώπης, τις πολεμικές αποζημιώσεις, τη δημιουργία του ΟΗΕ και την είσοδο της Σοβιετικής Ένωσης στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας.
Στις 11 Φεβρουαρίου 1945 εγκρίθηκε το πρωτόκολλο της Διάσκεψης της Κριμαίας και δημοσιεύθηκε το τελικό ανακοινωθέν.
Η Γιάλτα, ωστόσο, δεν σήμαινε ότι εξαφανίστηκαν οι αντιθέσεις μεταξύ των Συμμάχων.
Οι διαφωνίες παρέμειναν και η μεταπολεμική τάξη πραγμάτων διαμορφώθηκε σταδιακά, επί σειρά ετών.
Η ίδια η διάσκεψη, όμως, απέδειξε κάτι θεμελιώδες: τα κράτη που διαθέτουν αποφασιστική στρατιωτική και πολιτική ισχύ μπορούν να καθορίζουν το πλαίσιο της μελλοντικής παγκόσμιας τάξης ακόμη και πριν τελειώσει ένας πόλεμος.
Οι ιστορικές αναλογίες είναι αναπόφευκτες.

Η σημερινή πραγματικότητα διαφέρει ριζικά από τη Γιάλτα

Η σημερινή κατάσταση είναι, ωστόσο, θεμελιωδώς διαφορετική.
Η Ρωσία, οι ΗΠΑ και η Κίνα δεν είναι σύμμαχοι. Τα συμφέροντά τους διασταυρώνονται, αλλά σε καμία περίπτωση δεν ταυτίζονται πλήρως.
Στη συνάντηση της 19ης Νοεμβρίου, ο Donald Trump παρουσίασε το τριμερές σχήμα ως ευκαιρία για συμφωνία με στόχο τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων.
Ο Xi Jinping μίλησε για την προώθηση της ειρήνης, ενώ ο Vladimir Putin υπενθύμισε την κοινή ευθύνη των τριών δυνάμεων, ως νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για τη διεθνή ασφάλεια.
Απόλυτη ειρήνη στον πλανήτη δεν υπήρξε και δεν υπάρχει. Σε κάθε εποχή κάπου διεξάγονταν πόλεμοι.
Και σήμερα υπάρχουν αρκετά μέτωπα στα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη στρατιωτικές συγκρούσεις, με ορισμένους βασικούς παράγοντες να συμμετέχουν άμεσα. Όχι όμως όλοι.
Η Κίνα, στην πράξη, δεν συμμετέχει σε κανένα από αυτά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλέκονται στην ιρανική σύγκρουση, όπως και έμμεσα στην Ουκρανία.
Η Ρωσία, από την άλλη πλευρά, εμπλέκεται πλήρως στην ουκρανική σύγκρουση και, έμμεσα – σε πολύ έμμεσο βαθμό – υποστηρίζει το Ιράν.
Ωστόσο, οι συγκρούσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί σε κανένα πεδίο, ούτε στο τεχνολογικό, ούτε στο οικονομικό, ούτε στο στρατιωτικό.
Η αναδιάταξη του κόσμου δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί.
Στην πραγματικότητα, όμως το σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης διεκδικεί να εμφανίζεται όχι ως δυνητικά διπολικό, αλλά ως τριμερές.

Πού βρίσκονται τα όρια των συμφερόντων της Μόσχας

Για τη Ρωσία, η πιθανή επιστροφή της πολιτικής των σφαιρών επιρροής έχει ιδιαίτερη σημασία.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αναγνώριση του καθεστώτος της ως μεγάλης δύναμης, αλλά και η επανεξέταση των γεωπολιτικών συνεπειών της διάλυσης της ΕΣΣΔ.
Σε αυτή τη λογική, η ειδική στρατιωτική επιχείρηση αποτελεί σημείο μετάβασης από την προσαρμογή στην τάξη πραγμάτων που διαμορφώθηκε μετά το 1991, στην προσπάθεια ανατροπής της.
Σήμερα, η ιδέα της αναθεώρησης των Συμφωνιών Belavezha προβάλλεται ως ένα ερώτημα που αφορά το μέλλον ολόκληρου του μετασοβιετικού χώρου και όχι μόνο τη διευθέτηση της ουκρανικής σύγκρουσης.
Το βασικό ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσο σταθερή και ασφαλής αποδείχθηκε η γεωπολιτική διάταξη που προέκυψε μετά τη διάλυση ενός ενιαίου κράτους και ποια θέση θα πρέπει να έχει η Ρωσία σε αυτήν;
Πίσω από τη γεωπολιτική φόρμουλα της ρωσικής σφαίρας συμφερόντων βρίσκεται και μια ευρύτερη έννοια, ο λεγόμενος «Ρωσικός κόσμος».
Το γεωγραφικό και πολιτισμικό του πεδίο δεν περιορίζεται στα κρατικά σύνορα της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η κοινή ιστορική μνήμη, η ρωσική γλώσσα, οι πολιτισμικοί δεσμοί, αλλά και οι οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις συνδέουν ανθρώπους που ζουν σε διαφορετικές χώρες.
Ωστόσο, η προηγούμενη ρωσική πολιτική στον μετασοβιετικό χώρο ανέδειξε ένα σοβαρό λάθος: οι σχέσεις οικοδομούνταν υπερβολικά συχνά γύρω από τους εκάστοτε ηγέτες και στενές κυβερνητικές ομάδες.
Όταν άλλαζε η εξουσία, οι προηγούμενες συμφωνίες μπορούσαν να χάσουν τη σταθερότητά τους, ενώ οι νέες πολιτικές γενιές συχνά στρέφονταν προς διαφορετικά κέντρα ισχύος.
Όχι αναθεώρηση των συνόρων, αλλά νέοι γεωπολιτικοί συσχετισμοί.

Η Ουκρανία ως μέρος του ευρύτερου γεωπολιτικού ανακαταμερισμού

Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι η ειδική στρατιωτική επιχείρηση της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν αποτελεί μια ξαφνική απόφαση, αλλά, υπό το πρίσμα της ιστορίας, συνέχεια της τεκτονικής μεταβολής που ξεκίνησε το 1991.
Η διάλυση της ΕΣΣΔ δεν ολοκληρώθηκε με την υπογραφή των Συμφωνιών Belavezha.
Τότε απλώς κατοχυρώθηκε νομικά. Ο πραγματικός γεωπολιτικός διαχωρισμός της σοβιετικής κληρονομιάς και ο καθορισμός των νέων συνόρων και των ζωνών επιρροής πραγματοποιούνται τώρα.
Σε τέτοιες εποχές, οι ενδιάμεσες περιοχές – οι γκρίζες ζώνες ανάμεσα σε δυναμικά κέντρα ισχύος, όπως ήταν η Ουκρανία – αναπόφευκτα μετατρέπονται σε πεδίο σύγκρουσης, ανεξάρτητα από τα ονόματα των εκάστοτε ηγετών.
Για τον λόγο αυτό, η ρωσική σφαίρα συμφερόντων θα πρέπει να έχει όχι μόνο στρατιωτικό και πολιτικό, αλλά και υλικό, οικονομικό περιεχόμενο.
Η Ρωσία δεν χρειάζεται μια ζώνη κρατών που εξαρτώνται από τις επιδοτήσεις της, αλλά έναν σταθερό ευρύτερο οικονομικό και πολιτικό χώρο αμοιβαίων συμφερόντων, στον οποίο κάθε συμμετέχων θα αποκομίζει πραγματικά οικονομικά και πολιτικά οφέλη.
Διαφορετικά, η Μόσχα κινδυνεύει να βρεθεί στη θέση που της αποδίδουν οι Αμερικανοί επικριτές της: ενός junior partner της Κίνας, εξαρτημένου από τη βιομηχανία, την τεχνολογία και την αγορά της.
Για να αποφευχθεί αυτό, η δική της πολιτική ολοκλήρωσης θα πρέπει να εξασφαλίζει όχι μόνο πολιτική εγγύτητα, αλλά και ουσιαστική οικονομική αυτονομία.

Τι σημαίνει τελικά η συνάντηση στο Shenzhen

Η συνάντηση στο Shenzhen δεν οδήγησε, από μόνη της, στην υπογραφή κάποιου εγγράφου για τον διαχωρισμό του πλανήτη.
Έδειξε, όμως, την επιστροφή της άμεσης διπλωματίας μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, σε μια λογική που θυμίζει τη Γιάλτα, όπου τα ζητήματα στρατηγικής ασφάλειας και εθνικών συμφερόντων υπερισχύουν της διατήρησης μιας εξωτερικής εικόνας καθολικής συναίνεσης.
Είναι, αναμφίβολα, δικαιολογημένη η ανησυχία όσων δεν βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η Ουκρανία φοβάται ότι η τύχη της θα συζητηθεί χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν επιθυμούν να αποφασίζονται τα ζητήματα της ηπειρωτικής ασφάλειας αποκλειστικά από την Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Ωστόσο, από σήμερα, η γνώμη και η θέση τους αντιμετωπίζονται από τους πραγματικούς ηγέτες του κόσμου ως το γάβγισμα ενός σκύλου που ακολουθεί το δικό του μονοπάτι, ενώ το καραβάνι συνεχίζει την πορεία του.
Είναι προφανές ότι ούτε οι Ευρωπαίοι γραφειοκράτες ούτε ο ΟΗΕ είναι σε θέση να επαναφέρουν τη διεθνή ασφάλεια στο απαιτούμενο επίπεδο.
Αυτή είναι η σημερινή πραγματικότητα.
Την ευθύνη για την ασφάλεια θα πρέπει να αναλάβουν οι πυρηνικές δυνάμεις, οι οποίες διαθέτουν τεράστιους πόρους – εδαφικούς, οικονομικούς και στρατιωτικούς.
Στον κόσμο του 21ου αιώνα, το δικαίωμα λόγου θα ανήκει στα κράτη-πολιτισμούς.
Η Ευρώπη δεν κατάφερε να γίνει ένα τέτοιο κράτος-πολιτισμός. Και, κρίνοντας από τις ανθρώπινες ιδιότητες των σημερινών Ευρωπαίων ηγετών, απλώς δεν μπορεί να γίνει.
Η 19η Νοεμβρίου 2026 θα πρέπει να αποτελέσει ιστορική ημερομηνία – αν όχι μια «Νέα Γιάλτα», τότε τουλάχιστον το προοίμιό της. Τα μεγάλα λόγια μπορεί να μην ακουστούν δημόσια.
Το σημαντικό είναι να γίνουν πραγματικά βήματα προς τη διαμόρφωση μιας νέας, ασφαλούς παγκόσμιας τάξης.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης