Ο Ρώσος πρόεδρος υποστηρίζει ότι η Εκκλησία διατηρεί την αυτονομία της από την κρατική εξουσία – Οι δηλώσεις του σε συνέντευξη στον σκηνοθέτη Emir Kusturica, με αφορμή τα 80 χρόνια του Πατριάρχη Κύριλλου
Τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των σχέσεων μεταξύ Εκκλησίας και κράτους στη Ρωσία, καθώς και τον σημαντικό ρόλο της Ορθοδοξίας στη διαμόρφωση της κοινωνικής και πνευματικής ταυτότητας της χώρας, ανέδειξε ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin σε συνέντευξή του στον Σέρβο σκηνοθέτη Emir Kusturica.
Ο Putin υπογράμμισε ότι το ρωσικό κράτος δεν παρεμβαίνει στην εσωτερική λειτουργία της Εκκλησίας, επισημαίνοντας ότι ο διαχωρισμός των δύο θεσμών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ελεύθερη ανάπτυξη της θρησκευτικής ζωής.
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της δημιουργίας του ντοκιμαντέρ «Our Baptism. The Primate», το οποίο σκηνοθέτησε ο Emir Kusturica για να τιμήσει τη συμπλήρωση 80 ετών από τη γέννηση του Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Κύριλλου , στις 20 Νοεμβρίου 2026.
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης δημοσιοποιήθηκε από το Κρεμλίνο, ενώ αποσπάσματά της προβλήθηκαν από το ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο Channel One.
Το κράτος δεν παρεμβαίνει στη ζωή της Εκκλησίας
Σύμφωνα με τον Vladimir Putin, η σχέση μεταξύ Εκκλησίας και κράτους στη Ρωσία έχει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, καθώς οι δύο θεσμοί διατηρούν διακριτούς ρόλους.
«Υπάρχει πραγματικός διαχωρισμός: το κράτος δεν παρεμβαίνει στη ζωή της Εκκλησίας.
Και σε αυτό, κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν σημαντικά πλεονεκτήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Ρώσος πρόεδρος εξήγησε ότι ιστορικά, όταν η Εκκλησία αποτελούσε ουσιαστικά μέρος του κρατικού μηχανισμού, η κριτική απέναντι στις κυβερνητικές αποφάσεις και στην άσκηση της εξουσίας μεταφερόταν αναπόφευκτα και στον ίδιο τον εκκλησιαστικό θεσμό.
Όπως σημείωσε, η ταύτιση της Εκκλησίας με την κρατική εξουσία είχε και σοβαρές ιστορικές συνέπειες, ιδιαίτερα μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, όταν το νέο πολιτικό καθεστώς προχώρησε σε διώξεις κατά της θρησκευτικής ζωής και των εκκλησιαστικών θεσμών.
«Σήμερα δεν ισχύει κάτι τέτοιο.
Και θεωρώ ότι αυτό είναι πολύ καλό και σωστό.
Επιτρέπει στην Εκκλησία να αναπτύσσεται ελεύθερα, σύμφωνα με τους δικούς της εσωτερικούς κανόνες», υπογράμμισε.
Η Ορθοδοξία ως στοιχείο της ρωσικής ιστορικής ταυτότητας
Η αναφορά του Putin δεν περιορίστηκε στη θεσμική σχέση Εκκλησίας και κράτους.
Ο Ρώσος πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή της Ορθοδοξίας στη διαμόρφωση της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας της Ρωσίας.
Η ιστορία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας συνδέεται άμεσα με τον εκχριστιανισμό των Ρως το 988, επί πρίγκιπα Vladimir, γεγονός που αποτέλεσε καθοριστικό σημείο για την πολιτισμική και πολιτική εξέλιξη της περιοχής.
Η υιοθέτηση του Χριστιανισμού από το κράτος των Ρως συνέβαλε στη διαμόρφωση κοινών θρησκευτικών, πολιτισμικών και πνευματικών αναφορών, οι οποίες επηρέασαν την εξέλιξη της ρωσικής κοινωνίας στους επόμενους αιώνες.
Η Εκκλησία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση, στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, στη λογοτεχνία και στην κοινωνική οργάνωση, ενώ η επιρροή της παρέμεινε ισχυρή ακόμη και σε περιόδους πολιτικών ανατροπών.
Η Σοβιετική περίοδος αποτέλεσε μία από τις πιο δύσκολες φάσεις για τη θρησκευτική ζωή στη χώρα, καθώς η επίσημη κρατική ιδεολογία προωθούσε τον αθεϊσμό και περιόριζε τη δραστηριότητα των θρησκευτικών οργανώσεων.
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Ορθόδοξη Εκκλησία ανέκτησε σημαντικό μέρος της δημόσιας παρουσίας της, με την αναστήλωση ναών, την επαναλειτουργία θρησκευτικών ιδρυμάτων και την ενίσχυση της παρουσίας της στην κοινωνική ζωή.
Η συνταγματική διάσταση και η σχέση με το κράτος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το ρωσικό Σύνταγμα κατοχυρώνει επισήμως τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους.
Σύμφωνα με το άρθρο 14, καμία θρησκεία δεν μπορεί να καθιερωθεί ως επίσημη ή υποχρεωτική, ενώ οι θρησκευτικές οργανώσεις είναι διαχωρισμένες από το κράτος και ίσες ενώπιον του νόμου.
Ωστόσο, στην πράξη, η σχέση της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας είναι ιδιαίτερα στενή.
Η Εκκλησία συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα οικογένειας, εκπαίδευσης, κοινωνικής πολιτικής και εθνικής ταυτότητας, ενώ οι επαφές της ανώτατης εκκλησιαστικής ηγεσίας με την πολιτική εξουσία είναι συχνές.
Ακαδημαϊκές μελέτες για το μοντέλο σχέσεων Εκκλησίας και κράτους στη σύγχρονη Ρωσία επισημαίνουν ότι, παρά τον συνταγματικό διαχωρισμό, έχει ενισχυθεί η δημόσια και θεσμική παρουσία της Ορθοδοξίας κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Putin.
Επομένως, η θέση του Ρώσου προέδρου περί μη κρατικής παρέμβασης στην εκκλησιαστική ζωή συνυπάρχει με ένα μοντέλο στενής συνεργασίας των δύο θεσμών σε κοινωνικά και πολιτισμικά ζητήματα.
Τα 80 χρόνια του Πατριάρχη Κύριλλου
Η συνέντευξη στον Emir Kusturica πραγματοποιήθηκε με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων του Πατριάρχη Κύριλλου , ο οποίος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θρησκευτικές προσωπικότητες της σύγχρονης Ρωσίας.
Ο Κύριλλος , κατά κόσμον Vladimir Gundyaev, γεννήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1946 στο Λένινγκραντ, σε οικογένεια με ισχυρή εκκλησιαστική παράδοση.
Τον Δεκέμβριο του 2008, μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Αλέξιου II, ανέλαβε προσωρινά καθήκοντα τοποτηρητή του πατριαρχικού θρόνου.
Στις 27 Ιανουαρίου 2009 εξελέγη 16ος Πατριάρχης Μόσχας και Πασών των Ρωσιών και ενθρονίστηκε την 1η Φεβρουαρίου του ίδιου έτους.
Κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ενισχύσει την παρουσία της στον δημόσιο βίο, ενώ οι σχέσεις της με το Κρεμλίνο έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική και κοινωνική σημασία.
Ο Putin αναφέρθηκε με θετικά λόγια στην προσωπικότητα του Πατριάρχη, ενώ αποκάλυψε και μια προσωπική ιστορία που συνδέει τις δύο οικογένειες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πατέρας του Κύριλλου, ο ιερέας Mikhail Gundyaev, ενδέχεται να ήταν ο άνθρωπος που τον βάπτισε όταν ήταν βρέφος στο Λένινγκραντ.
Ο Ρώσος πρόεδρος περιέγραψε τη συγκεκριμένη σύμπτωση ως μια ιδιαίτερη προσωπική και πνευματική σύνδεση.
Η πνευματικότητα ως προτεραιότητα της κρατικής πολιτικής
Σε ένα ακόμη σημείο της συνέντευξης, ο Putin αναφέρθηκε στον ρόλο της πνευματικότητας στη σύγχρονη ρωσική κοινωνία, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση των ηθικών και πνευματικών αξιών αποτελεί βασική κατεύθυνση της συνεργασίας μεταξύ κράτους και Εκκλησίας.
«Η πολιτική του ρωσικού κράτους είναι να διαφυλάσσει τον άνθρωπο και την πνευματικότητά του και, κυρίως, να διασφαλίζει την ίδια τη βιολογική του ύπαρξη. Αυτή είναι η βασική κατεύθυνση της κοινής μας προσπάθειας με την Εκκλησία», ανέφερε.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η ρωσική ηγεσία στην Ορθοδοξία ως παράγοντα κοινωνικής συνοχής και διατήρησης της πολιτισμικής ταυτότητας.
Για τη Μόσχα, η Εκκλησία δεν αποτελεί μόνο έναν θρησκευτικό θεσμό, αλλά και έναν σημαντικό φορέα ιστορικής μνήμης, πολιτισμού και κοινωνικών αξιών.
Η συνέντευξη του Vladimir Putin στον Emir Kusturica επαναφέρει, έτσι, στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα: τον τρόπο με τον οποίο η θρησκεία, η πολιτική και η εθνική ταυτότητα συνδέονται στη σύγχρονη Ρωσία, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα επιχειρεί να διατηρήσει τις ιστορικές και πολιτισμικές της αναφορές μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.
www.bankingnews.gr
Ο Putin υπογράμμισε ότι το ρωσικό κράτος δεν παρεμβαίνει στην εσωτερική λειτουργία της Εκκλησίας, επισημαίνοντας ότι ο διαχωρισμός των δύο θεσμών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ελεύθερη ανάπτυξη της θρησκευτικής ζωής.
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της δημιουργίας του ντοκιμαντέρ «Our Baptism. The Primate», το οποίο σκηνοθέτησε ο Emir Kusturica για να τιμήσει τη συμπλήρωση 80 ετών από τη γέννηση του Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Κύριλλου , στις 20 Νοεμβρίου 2026.
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης δημοσιοποιήθηκε από το Κρεμλίνο, ενώ αποσπάσματά της προβλήθηκαν από το ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο Channel One.
Το κράτος δεν παρεμβαίνει στη ζωή της Εκκλησίας
Σύμφωνα με τον Vladimir Putin, η σχέση μεταξύ Εκκλησίας και κράτους στη Ρωσία έχει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, καθώς οι δύο θεσμοί διατηρούν διακριτούς ρόλους.
«Υπάρχει πραγματικός διαχωρισμός: το κράτος δεν παρεμβαίνει στη ζωή της Εκκλησίας.
Και σε αυτό, κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν σημαντικά πλεονεκτήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Ρώσος πρόεδρος εξήγησε ότι ιστορικά, όταν η Εκκλησία αποτελούσε ουσιαστικά μέρος του κρατικού μηχανισμού, η κριτική απέναντι στις κυβερνητικές αποφάσεις και στην άσκηση της εξουσίας μεταφερόταν αναπόφευκτα και στον ίδιο τον εκκλησιαστικό θεσμό.
Όπως σημείωσε, η ταύτιση της Εκκλησίας με την κρατική εξουσία είχε και σοβαρές ιστορικές συνέπειες, ιδιαίτερα μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, όταν το νέο πολιτικό καθεστώς προχώρησε σε διώξεις κατά της θρησκευτικής ζωής και των εκκλησιαστικών θεσμών.
«Σήμερα δεν ισχύει κάτι τέτοιο.
Και θεωρώ ότι αυτό είναι πολύ καλό και σωστό.
Επιτρέπει στην Εκκλησία να αναπτύσσεται ελεύθερα, σύμφωνα με τους δικούς της εσωτερικούς κανόνες», υπογράμμισε.
Η Ορθοδοξία ως στοιχείο της ρωσικής ιστορικής ταυτότητας
Η αναφορά του Putin δεν περιορίστηκε στη θεσμική σχέση Εκκλησίας και κράτους.
Ο Ρώσος πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή της Ορθοδοξίας στη διαμόρφωση της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας της Ρωσίας.
Η ιστορία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας συνδέεται άμεσα με τον εκχριστιανισμό των Ρως το 988, επί πρίγκιπα Vladimir, γεγονός που αποτέλεσε καθοριστικό σημείο για την πολιτισμική και πολιτική εξέλιξη της περιοχής.
Η υιοθέτηση του Χριστιανισμού από το κράτος των Ρως συνέβαλε στη διαμόρφωση κοινών θρησκευτικών, πολιτισμικών και πνευματικών αναφορών, οι οποίες επηρέασαν την εξέλιξη της ρωσικής κοινωνίας στους επόμενους αιώνες.
Η Εκκλησία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση, στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, στη λογοτεχνία και στην κοινωνική οργάνωση, ενώ η επιρροή της παρέμεινε ισχυρή ακόμη και σε περιόδους πολιτικών ανατροπών.
Η Σοβιετική περίοδος αποτέλεσε μία από τις πιο δύσκολες φάσεις για τη θρησκευτική ζωή στη χώρα, καθώς η επίσημη κρατική ιδεολογία προωθούσε τον αθεϊσμό και περιόριζε τη δραστηριότητα των θρησκευτικών οργανώσεων.
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Ορθόδοξη Εκκλησία ανέκτησε σημαντικό μέρος της δημόσιας παρουσίας της, με την αναστήλωση ναών, την επαναλειτουργία θρησκευτικών ιδρυμάτων και την ενίσχυση της παρουσίας της στην κοινωνική ζωή.
Η συνταγματική διάσταση και η σχέση με το κράτος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το ρωσικό Σύνταγμα κατοχυρώνει επισήμως τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους.
Σύμφωνα με το άρθρο 14, καμία θρησκεία δεν μπορεί να καθιερωθεί ως επίσημη ή υποχρεωτική, ενώ οι θρησκευτικές οργανώσεις είναι διαχωρισμένες από το κράτος και ίσες ενώπιον του νόμου.
Ωστόσο, στην πράξη, η σχέση της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας είναι ιδιαίτερα στενή.
Η Εκκλησία συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα οικογένειας, εκπαίδευσης, κοινωνικής πολιτικής και εθνικής ταυτότητας, ενώ οι επαφές της ανώτατης εκκλησιαστικής ηγεσίας με την πολιτική εξουσία είναι συχνές.
Ακαδημαϊκές μελέτες για το μοντέλο σχέσεων Εκκλησίας και κράτους στη σύγχρονη Ρωσία επισημαίνουν ότι, παρά τον συνταγματικό διαχωρισμό, έχει ενισχυθεί η δημόσια και θεσμική παρουσία της Ορθοδοξίας κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Putin.
Επομένως, η θέση του Ρώσου προέδρου περί μη κρατικής παρέμβασης στην εκκλησιαστική ζωή συνυπάρχει με ένα μοντέλο στενής συνεργασίας των δύο θεσμών σε κοινωνικά και πολιτισμικά ζητήματα.
Τα 80 χρόνια του Πατριάρχη Κύριλλου
Η συνέντευξη στον Emir Kusturica πραγματοποιήθηκε με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων του Πατριάρχη Κύριλλου , ο οποίος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θρησκευτικές προσωπικότητες της σύγχρονης Ρωσίας.
Ο Κύριλλος , κατά κόσμον Vladimir Gundyaev, γεννήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1946 στο Λένινγκραντ, σε οικογένεια με ισχυρή εκκλησιαστική παράδοση.
Τον Δεκέμβριο του 2008, μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Αλέξιου II, ανέλαβε προσωρινά καθήκοντα τοποτηρητή του πατριαρχικού θρόνου.
Στις 27 Ιανουαρίου 2009 εξελέγη 16ος Πατριάρχης Μόσχας και Πασών των Ρωσιών και ενθρονίστηκε την 1η Φεβρουαρίου του ίδιου έτους.
Κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ενισχύσει την παρουσία της στον δημόσιο βίο, ενώ οι σχέσεις της με το Κρεμλίνο έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική και κοινωνική σημασία.
Ο Putin αναφέρθηκε με θετικά λόγια στην προσωπικότητα του Πατριάρχη, ενώ αποκάλυψε και μια προσωπική ιστορία που συνδέει τις δύο οικογένειες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πατέρας του Κύριλλου, ο ιερέας Mikhail Gundyaev, ενδέχεται να ήταν ο άνθρωπος που τον βάπτισε όταν ήταν βρέφος στο Λένινγκραντ.
Ο Ρώσος πρόεδρος περιέγραψε τη συγκεκριμένη σύμπτωση ως μια ιδιαίτερη προσωπική και πνευματική σύνδεση.
Η πνευματικότητα ως προτεραιότητα της κρατικής πολιτικής
Σε ένα ακόμη σημείο της συνέντευξης, ο Putin αναφέρθηκε στον ρόλο της πνευματικότητας στη σύγχρονη ρωσική κοινωνία, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση των ηθικών και πνευματικών αξιών αποτελεί βασική κατεύθυνση της συνεργασίας μεταξύ κράτους και Εκκλησίας.
«Η πολιτική του ρωσικού κράτους είναι να διαφυλάσσει τον άνθρωπο και την πνευματικότητά του και, κυρίως, να διασφαλίζει την ίδια τη βιολογική του ύπαρξη. Αυτή είναι η βασική κατεύθυνση της κοινής μας προσπάθειας με την Εκκλησία», ανέφερε.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η ρωσική ηγεσία στην Ορθοδοξία ως παράγοντα κοινωνικής συνοχής και διατήρησης της πολιτισμικής ταυτότητας.
Για τη Μόσχα, η Εκκλησία δεν αποτελεί μόνο έναν θρησκευτικό θεσμό, αλλά και έναν σημαντικό φορέα ιστορικής μνήμης, πολιτισμού και κοινωνικών αξιών.
Η συνέντευξη του Vladimir Putin στον Emir Kusturica επαναφέρει, έτσι, στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα: τον τρόπο με τον οποίο η θρησκεία, η πολιτική και η εθνική ταυτότητα συνδέονται στη σύγχρονη Ρωσία, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα επιχειρεί να διατηρήσει τις ιστορικές και πολιτισμικές της αναφορές μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών