Το 1952 τα Εργαστήρια Βαλλιστικών Μελετών (Ballistic Research Laboratories -BRL) των ΗΠΑ παρουσίασαν μια μελέτη για την ευστοχία των στρατιωτών στις μάχες του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Έμεινε γνωστή ως “Η αναφορά Χαλ” από το επίθετο του συντάκτη Ντόναλντ Λ. Χαλ. Υποστήριζε πως οι στρατιώτες κατανάλωναν κατά μέσο όρο 50.000 φυσίγγια για κάθε νεκρό αντίπαλο. Το εύρημα ήταν εντελώς ακατανόητο και αντίθετο με το επίσημο δόγμα του στρατού που υποτίθεται πως έδινε βάρος στα στοχευμένα πυρά ακριβείας.
Πέρα από την αποτυχία δόγματος και εκπαίδευσης, η οικονομική σπατάλη, απαιτούσε άμεση διόρθωση. Μια επιτροπή υπέθεσε πως οι αστοχίες οφείλονταν σε λάθη σκόπευσης υπό συνθήκες στρες και αναζήτησαν ένα “μηχανικό” τρόπο για να διορθωθεί. Η προτεινόμενη λύση ήταν η ανάπτυξη ενός νέου τύπου αυτομάτου όπλου που θα έβαλλε σε ταχείες ριπές (burst) ή ομοβροντίες (salvo) με κάθε πίεση της σκανδάλης. Θεωρητικά, η διασπορά θα διόρθωνε το λάθος του στρατιώτη, αυξάνοντας την πιθανότητα πλήγματος.
Οι πιθανές λύσεις
Ο αντίκτυπος της μελέτης του Χαλ υπήρξε δυσανάλογα μεγάλος και έθεσε σε κίνηση μια σειρά από έρευνες και προγράμματα ανάπτυξης πιθανών λύσεων που θα συνεχίζονταν επί τρείς δεκαετίες. Μπορούν να συνοψιστούν σε τρείς κατηγορίες:
- Όπλα ταχυβολίας με δύο ή και τρείς κάνες οι οποίες θα έβαλλαν ταυτόχρονα αντίστοιχο αριθμό βλημάτων. Όλα τα πειραματικά υποδείγματα αποδείχτηκαν υπερβολικά βαριά και πολύπλοκα για μαζική χρήση.
- Εκτόξευση “σμήνους” αιχμών που θυμίζουν μικρά βέλη (flechettes). Βρήκαν περιορισμένη εφαρμογή σε φυσίγγια μεγέθους λειόκανου cal.12. Παρουσίαζαν ανεξέλεγκτη διασπορά σε μέσες αποστάσεις, καθιστώντας αναξιόπιστη τη σκόπευση.
- Ομοβροντίες (Salvo). Εκτόξευση δύο ή και τριών βλημάτων χαμηλότερου βάρους μέσα από ένα συμβατικό όπλο με κάθε πυροδότηση. Αυτή η εναλλακτική παρουσίασε τις μεγαλύτερες προπτικές επιτυχίας.
Ο λόγος ήταν ότι δεν απαιτούσε τεράστιες αλλαγές στο σχεδιασμό όπλων και με πολύ χαμηλότερο κόστος θα απέδιδε. Η ιδέα ήταν πως σε ένα κάλυκα από στάνταρ φυσίγγιο (cal. 30 δηλαδή 7.62mm) θα τοποθετούνταν δύο βλήματα μικρότερου βάρους, το ένα πίσω από το άλλο. Με την πυροδότηση οι δύο βολίδες θα εκτοξεύονταν ταυτόχρονα και θα πετούσαν με μια μικρή διασπορά. Έτσι θα “διορθωνόταν” η αστοχία των στρατιωτών.
Το φυσίγγιο Μ198 DUPLEX
Τα πειρράματα συνεχίστηκαν το 1956-57 και στη δεκαετία του 1960 τα εργοστήρια του στρατού είχαν καταλήξει σε ένα φυσίγγιο “Duplex” διαμετρήματος 7,62 ΝΑΤΟ. Περιείχε δύο βολίδες από σίδηρο και επικαλυμμένες με χαλκό. Καθεμιά ζύγιζε 5,4 γραμμάρια (84 grain) δίνοντας συνολικό βάρος μεγαλύτερο κατά ένα γραμμάριο από το στάνταρ φυσίγγιο Μ59. Το σχήμα τους διέφερε λίγο. Η πρώτη είχε μια εσοχή στην οποία έμπαινε το ρύγχος της δεύτερης, ώστε να προωθηθούν ομαλά. Επίσης η βάση της δεύτερης βολίδας ήταν επίπεδη ενώ της πρώτης σχημάτιζε μια ελαφρά κλίση. Θεωρητικά η διαφορά αυτή θα τις έκανε να διαχωριστούν εν πτήσει και να ακολουθήσουν ελαφρώς αποκλίνουσα τροχιά.
Ασχέτως των θεωριών περί διόρθωσης των σκοπευτικών λαθών, η δυνατότητα εκτόξευσης δύο βολίδων με κάθε πυροβολισμό ήταν θελκτική. Αρχικά διότι διπλασίαζε την πιθανότητα πλήγματος, σε μικρή δε απόσταση ίσως δημιουργούσε πολλαπλά πλήγματα, καταβάλλοντας το στόχο. Κυρίως όμως διπλασίαζε τον όγκο πυρός χωρίς αντίστοιχη αύξηση της ταχυβολίας. Αυτό θα σήμαινε “μισή φθορά” και χαμηλότερο βάρος πυρομαχικών για δεδομένο αριθμό βολίδων στο στόχο.
Η Olin Corp. κατασκεύασε 4.000.000 φυσίγγια για λογαριασμό των πεζοναυτών. Δοκιμάστηκαν επιχειρησιακά στο Βιετνάμ. Ξεχώριζαν από το πράσινο χρώμα στο ρύγχος. Το αναμενόμενο πλεονέκτημα ήταν ο διπλασιασμός του όγκου πυρός στα τυφέκια Μ14 σε μάχη κοντινών αποστάσεων. Κάποια από εκείνα τοποθετήθηκαν σε ταινίες πολυβόλων Μ60 για αντίστοιχη αξιολόγηση.
Η αποτυχία
Οι δοκιμές πεδίου και οι παρατηρήσεις των στρατιωτών ήταν απογοητευτικές. Η διασπορά των δίδυμων βολίδων δεν επέτρεπε αξιόπιστη σκόπευση καθώς παρουσίαζαν απόκλιση μεγαλύτερη των 25cm στα εκατό μέτρα. Έτσι οι μονάδες που εξοπλίζονταν με φυσίγγια Μ198 θα έπρεπε να διαθέτουν και συμβατικά Μ59 για συμπλοκές σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Παρατηρήθηκε επίσης ότι η κόπωση από την ανάκρουση επέτεινε την αστοχία.
Κάποιοι επιτελείς άρχισαν να κοιτάζουν την εναλλακτική χρήση του νέου φυσιγγίου .223 (5,56mm) ακριβώς διότι παρουσίαζε μικρή ανάκρουση και επέτρεπε πολλαπλές βολές. Παράλληλα το μειωμένο βάρος όπλου και φυσιγγίων θα ωφελούσε τους βαρυφορτωμένους άνδρες. Τελικά, αυτή η άποψη επιβλήθηκε με την αποδοχή του Colt Μ16.
Λανθασμένη αφετηρία
Το εύλογο ερώτημα είναι αν τελικά βελτιώθηκαν τα ποσοστά ευστοχίας: Όχι σημαντικά, είναι η απάντηση. Το Μ16 παρουσίαζε χαμηλή ανάκρουση, αλλά το αυτόματο πυρ ενθάρρυνε τη σπατάλη φυσιγγίων με ελάχιστο αντίκτυπο στον αντίπαλο.
Γιατί όμως να συμβαίνει αυτό; Η απάντηση ίσως να κρύβεται σε μια άλλη μελέτη που ο στρατός “παραμέρισε”. To 1960 ο απόστρατος ταξίαρχος Samuel Marshall δημοσίευσε τα συμπεράσματα του από τη μελέτη των μαχών του Β’ π.π. Ο Marshall είχε σταλεί στην Ευρώπη το 1942 ως επικεφαλής του νεοσύστατου “Κέντρου Στρατιωτικής Ιστορίας” με σκοπό να καταγράψει τα γεγονότα για περαιτέρω ανάλυση και μελλοντική διατήρηση της Ιστορίας. Με εκατοντάδες συνεντεύξεις και επιτόπιες έρευνες σε πεδία μαχών, ανακάλυψε ότι μόλις το 20 με 25 τοις εκατό των κληρωτών στρατιωτών αναζητούσε ενεργά την εμπλοκή με τον εχθρό. Το σοκαριστικό αυτό εύρημα λοιδορήθηκε έντονα διότι «δυναμίτιζε» τη βάση του στρατού.
Νεότερες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι ο μέσος άνθρωπος αποστρέφεται τη βία και δεν μπορεί να τελέσει φόνο, ακόμη και στη μάχη. Η πλειοψηφία παραμένουν αδρανείς είτε “εξομοιώνουν συμμετοχή” πυροβολώντας στα τυφλά. Χρειάζεται μια πολύπλοκη ψυχολογική προετοιμασία -που στη σύγχρονη μορφή της περιλαμβάνει εθισμό σε βίαια βιντεοπαιχνίδια, εκπαίδευση με ανθρωπόμορφα ανδρείκελα και προπαγάνδα για να καμφθεί ο φυσικός δισταγμός. Είναι ενδεικτικό ότι κατά την εμπλοκή στο Βιετνάμ οι Αμερικανοί πέρασαν σε ένα στρατό επαγγελματιών που εθίζονται επί χρόνια στην “παραγωγή βίας” εξ’ονόματος του κράτους. Υπό αυτή την έννοια, το πρόγραμμα SALVO ήταν προορισμένο για αποτυχία, αφού προσπαθούσε να θεραπεύσει λανθασμένα συμπτώματα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών