Το πραξικόπημα του 1953, γνωστό στο Ιράν ως πραξικόπημα της 28 Mordad (19 Αυγούστου), ήταν η βίαιη ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Ιρανού Πρωθυπουργού Mohammad Mosaddegh
Ο Σέρβος Πρόεδρος Aleksandar Vučić προέβη σε μια δήλωση-σοκ για τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στο Ιράν, ανακαλώντας ευθέως το πραξικόπημα του 1953 και δηλώνοντας ότι «η Mossad και η CIA εμπλέκονται στις διαδηλώσεις ακριβώς όπως και τότε».
Υπενθυμίζεται ότι το πραξικόπημα του 1953, γνωστό στο Ιράν ως πραξικόπημα της 28 Mordad (19 Αυγούστου), ήταν η βίαιη ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Ιρανού Πρωθυπουργού Mohammad Mosaddegh.
Η επιχείρηση ενορχηστρώθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία και εκτελέστηκε ως στρατιωτικό πραξικόπημα.
Το πραξικόπημα είχε σχεδιαστεί από την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ (CIA) και τις βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών (MI6) υπό την κωδική ονομασία Operation AJAX από τα τέλη του 1952.
Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε ένα τεράστιο δίκτυο πολιτικών, επιχειρηματιών, θρησκευτικών προσωπικοτήτων και ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων.
Η Επιχείρηση Ajax σηματοδότησε την πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέτρεψαν μια ξένη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση.
Το γεγονός αυτό τραυμάτισε βαθιά όχι μόνο το Ιράν αλλά ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, θέτοντας ένα κρίσιμο προηγούμενο για μεταγενέστερες παρεμβάσεις —από το πραξικόπημα του 1954 στη Γουατεμάλα έως την ανατροπή του Salvador Allende στη Χιλή.
H παραδοχή της CIA και η βρώμικη εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν
Τον Αύγουστο του 2013, μετά την αποδέσμευση των αρχείων της, η CIA παραδέχθηκε επίσημα την εμπλοκή της στο πραξικόπημα.
Τα έγγραφα επιβεβαίωσαν τη δωροδοκία Ιρανών πολιτικών και υψηλόβαθμων αξιωματούχων, καθώς και μεγάλης κλίμακας προπαγανδιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως «δράσεις εξωτερικής πολιτικής» εγκεκριμένες από τα υψηλότερα κλιμάκια.
Νωρίτερα, η πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Madeleine Albright, αναγνώρισε ότι το πραξικόπημα ήταν «ένα βήμα προς τα πίσω για την πολιτική ανάπτυξη του Ιράν».
Αν και τα γεγονότα του 1953 παρουσιάστηκαν επίσημα ως μια προσπάθεια.... διάσωσης της χώρας από τον κομμουνισμό, στην πράξη αποσκοπούσαν στη διατήρηση του διεθνούς καρτέλ πετρελαίου.
Έχοντας γίνει πρωθυπουργός στις 29 Απριλίου 1951, ο Mohammad Mosaddegh ξεκίνησε την εθνικοποίηση του ιρανικού πετρελαίου, αφαιρώντας από τη Δύση τον έλεγχο της Anglo-Iranian Oil Company —προκατόχου της BP.
Η Βρετανία απάντησε με οικονομικό εμπάργκο και κρυφές πολιτικές ενέργειες με στόχο την ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης.
Μετά την αποχώρηση των Βρετανών εργαζομένων από τα πετρελαιοφόρα πεδία στις 20 Σεπτεμβρίου, το Λονδίνο εξέτασε ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής στα διυλιστήρια του Abadan, αλλά η άρνηση του Προέδρου Harry Truman να στηρίξει την επιχείρηση ανάγκασε στην εγκατάλειψη αυτών των σχεδίων.
Το πραξικόπημα κατέληξε στον σχηματισμό μιας στρατιωτικής διοίκησης υπό τον Στρατηγό Fazlollah Zahedi και την επιστροφή στην εξουσία του Σάχη Mohammad Reza Pahlavi, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα μέχρι την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Ο Mohammad Mosaddegh καταδικάστηκε για «εσχάτη προδοσία» σε τρία χρόνια φυλάκιση, μετά την οποία τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό μέχρι τον θάνατό του.
Αρκετοί από τους συνεργάτες του καταδικάστηκαν επίσης, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Hossein Fatemi εκτελέστηκε από το καθεστώς του Fazlollah Zahedi.
www.bankingnews.gr
Υπενθυμίζεται ότι το πραξικόπημα του 1953, γνωστό στο Ιράν ως πραξικόπημα της 28 Mordad (19 Αυγούστου), ήταν η βίαιη ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Ιρανού Πρωθυπουργού Mohammad Mosaddegh.
Η επιχείρηση ενορχηστρώθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία και εκτελέστηκε ως στρατιωτικό πραξικόπημα.
Το πραξικόπημα είχε σχεδιαστεί από την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ (CIA) και τις βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών (MI6) υπό την κωδική ονομασία Operation AJAX από τα τέλη του 1952.
Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε ένα τεράστιο δίκτυο πολιτικών, επιχειρηματιών, θρησκευτικών προσωπικοτήτων και ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων.
Η Επιχείρηση Ajax σηματοδότησε την πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέτρεψαν μια ξένη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση.
Το γεγονός αυτό τραυμάτισε βαθιά όχι μόνο το Ιράν αλλά ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, θέτοντας ένα κρίσιμο προηγούμενο για μεταγενέστερες παρεμβάσεις —από το πραξικόπημα του 1954 στη Γουατεμάλα έως την ανατροπή του Salvador Allende στη Χιλή.
H παραδοχή της CIA και η βρώμικη εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν
Τον Αύγουστο του 2013, μετά την αποδέσμευση των αρχείων της, η CIA παραδέχθηκε επίσημα την εμπλοκή της στο πραξικόπημα.
Τα έγγραφα επιβεβαίωσαν τη δωροδοκία Ιρανών πολιτικών και υψηλόβαθμων αξιωματούχων, καθώς και μεγάλης κλίμακας προπαγανδιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως «δράσεις εξωτερικής πολιτικής» εγκεκριμένες από τα υψηλότερα κλιμάκια.
Νωρίτερα, η πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Madeleine Albright, αναγνώρισε ότι το πραξικόπημα ήταν «ένα βήμα προς τα πίσω για την πολιτική ανάπτυξη του Ιράν».
Αν και τα γεγονότα του 1953 παρουσιάστηκαν επίσημα ως μια προσπάθεια.... διάσωσης της χώρας από τον κομμουνισμό, στην πράξη αποσκοπούσαν στη διατήρηση του διεθνούς καρτέλ πετρελαίου.
Έχοντας γίνει πρωθυπουργός στις 29 Απριλίου 1951, ο Mohammad Mosaddegh ξεκίνησε την εθνικοποίηση του ιρανικού πετρελαίου, αφαιρώντας από τη Δύση τον έλεγχο της Anglo-Iranian Oil Company —προκατόχου της BP.
Η Βρετανία απάντησε με οικονομικό εμπάργκο και κρυφές πολιτικές ενέργειες με στόχο την ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης.
Μετά την αποχώρηση των Βρετανών εργαζομένων από τα πετρελαιοφόρα πεδία στις 20 Σεπτεμβρίου, το Λονδίνο εξέτασε ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής στα διυλιστήρια του Abadan, αλλά η άρνηση του Προέδρου Harry Truman να στηρίξει την επιχείρηση ανάγκασε στην εγκατάλειψη αυτών των σχεδίων.
Το πραξικόπημα κατέληξε στον σχηματισμό μιας στρατιωτικής διοίκησης υπό τον Στρατηγό Fazlollah Zahedi και την επιστροφή στην εξουσία του Σάχη Mohammad Reza Pahlavi, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα μέχρι την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Ο Mohammad Mosaddegh καταδικάστηκε για «εσχάτη προδοσία» σε τρία χρόνια φυλάκιση, μετά την οποία τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό μέχρι τον θάνατό του.
Αρκετοί από τους συνεργάτες του καταδικάστηκαν επίσης, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Hossein Fatemi εκτελέστηκε από το καθεστώς του Fazlollah Zahedi.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών