Θα χρειαστούν πολλά χρόνια μέχρι οι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών να μπορέσουν να σκεφτούν σοβαρά την απεξάρτησή τους από τη στρατιωτική τους ισχύ ή να αμφισβητήσουν την τεχνολογική υπεροχή των κολοσσών της Silicon Valley.
Όμως, σε μια ειρωνική ανατροπή, δεδομένης της αγάπης του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump για τους δασμούς, ανακαλύπτουν ότι το εμπόριο αγαθών είναι ένας τομέας όπου διαθέτουν περισσότερες επιλογές απ’ όσες νόμιζαν και όπου μπορούν να προσαρμοστούν σχετικά γρήγορα.
Κανείς δεν επιχειρεί σοβαρά μια πλήρη αποσύνδεση από την αμερικανική αγορά, η οποία παραμένει η πιο προσοδοφόρα στον κόσμο, παρά τη διακομματική στροφή προς τον προστατευτισμό που είχε ξεκινήσει πολύ πριν το Trump 2.0.
Αντίθετα, ο επανασχεδιασμός του παγκόσμιου εμπορικού χάρτη, που επιταχύνθηκε τις τελευταίες εβδομάδες με μια σειρά διμερών συμφωνιών, στοχεύει πιο μετριοπαθώς στη «μείωση ρίσκου» των δεσμών με τις ΗΠΑ — ένας όρος που μέχρι πρόσφατα χρησιμοποιούνταν κυρίως για την Κίνα.
Όπως κάθε ασφαλιστήριο συμβόλαιο, αυτό έχει κόστος, είτε πρόκειται για την αναδιάρθρωση των εφοδιαστικών αλυσίδων είτε για δύσκολους συμβιβασμούς με χώρες των οποίων οι αξίες δεν ταυτίζονται πλήρως.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα σημάδια δείχνουν ότι τουλάχιστον το οικονομικό κόστος είναι διαχειρίσιμο.
«Το εμπόριο είναι πιθανώς ένας από τους τομείς όπου οι μεσαίες δυνάμεις έχουν τη μεγαλύτερη αυτονομία επιλογών», δήλωσε ο Alexander George, ανώτερος διευθυντής γεωπολιτικής στο Tony Blair Institute for Global Change (TBI).
«Κοιτάξτε την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξαφνικά οι απειλές του Trump για το εμπόριο εστίασαν τα μυαλά και τα πράγματα προχώρησαν», είπε, αναφερόμενος στην υπογραφή αυτόν τον μήνα της επί μακρόν καθυστερημένης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur με χώρες της Λατινικής Αμερικής, καθώς και στη συμφωνία αυτής της εβδομάδας με την Ινδία.
Η οικονομία απορροφά τις αναταράξεις
Βεβαίως, οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου είναι ναρκοπέδια νομικών και πολιτικών πολυπλοκοτήτων. Το κατά πόσο η ΕΕ θα μπορέσει να επικυρώσει πλήρως και εγκαίρως τη συμφωνία με τη Mercosur θα αποτελέσει δοκιμασία της ικανότητάς της να δράσει.
Αντίστοιχα, οι προσεγγίσεις με την Κίνα που ξεκίνησαν αυτόν τον μήνα από τους ηγέτες της Βρετανίας και του Καναδά έχουν ακόμη δρόμο να διανύσουν, μετά από μακρές περιόδους επιδείνωσης των σχέσεων, παρά τα πρόσφατα θερμά λόγια και ορισμένες πρώιμες συμφωνίες που έχουν ήδη κλείσει.
Οι επιχειρήσεις, πάντως, δεν περιμένουν να ολοκληρωθεί ο νέος χάρτης της παγκόσμιας τάξης στο εμπόριο. Η Irish Whiskey Association έσπευσε να χαρακτηρίσει τη συμφωνία ΕΕ–Ινδίας «καθοριστική» για τις προσπάθειές της να βρει νέους πελάτες και να αντισταθμίσει το κόστος του δασμού 15% στις ΗΠΑ, τη μεγαλύτερη αγορά της.
Και παρά την επιφυλακτικότητα της ΕΕ απέναντι στην Κίνα, οι επενδύσεις γερμανικών εταιρειών εκεί έφτασαν πέρυσι σε υψηλό τετραετίας, εν μέρει λόγω της προσπάθειας ενίσχυσης των τοπικών εφοδιαστικών αλυσίδων ως απάντηση σε μια πιο εχθρική εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, σύμφωνα με το IW German Economic Institute.
Η τριμηνιαία δημοσκόπηση του Reuters σε 220 οικονομολόγους, που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα, είχε ένα βασικό συμπέρασμα: η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη φέτος εξακολουθεί να εκτιμάται στο 3%, όπως προβλεπόταν πριν από έναν χρόνο, παρά τις αναγκαστικές αναπροσαρμογές στις εφοδιαστικές αλυσίδες που προκάλεσε η ανατροπή των εμπορικών σχέσεων από τον Trump.
Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι υπάρχουν μακροπρόθεσμα οφέλη από τον επανασχεδιασμό τριών δεκαετιών παγκοσμιοποίησης που κυριαρχούνταν από μεγάλους εμπορικούς συνασπισμούς, απηχώντας την έκκληση του Καναδού πρωθυπουργού Mark Carney προς τις «μεσαίες δυνάμεις» να δημιουργήσουν ένα πλέγμα συμμαχιών μεταξύ τους.
«Σκοτώνεις δύο πουλιά με μία πέτρα», δήλωσε στο Reuters η γενική διευθύντρια του World Trade Organization, Ngozi Okonjo-Iweala, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός.
«Δημιουργείς θέσεις εργασίας αλλού μέσω επενδύσεων και χτίζεις παγκόσμια ανθεκτικότητα, γιατί δεν συγκεντρώνεις υπερβολικά την παραγωγή σε ένα μόνο μέρος», είπε, σημειώνοντας ότι τέτοιες συμφωνίες συνήθως επιδιώκονται βάσει των κανόνων του WTO για ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο.
Για τις περισσότερες χώρες, η διαφοροποίηση είναι καλύτερο στοίχημα από μια ανοιχτή σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μοντέλα του Aston University στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξαν ότι, αν οι εντάσεις για τη Γροιλανδία κλιμακώνονταν, το απειλούμενο επίπεδο δασμών 25% από τις ΗΠΑ θα κόστιζε στις ευρωπαϊκές οικονομίες μόλις 0,26% του κατά κεφαλήν εισοδήματος, εφόσον επέλεγαν να μην ανταποδώσουν — λιγότερο από το μισό κόστος σε σχέση με ένα σενάριο ανταποδοτικών δασμών 25% σε αμερικανικά προϊόντα.
Η σύναψη νέων συμμαχιών στο εξωτερικό μπορεί επίσης να αποδειχθεί ευκολότερη από την προώθηση εσωτερικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες συχνά σκοντάφτουν σε κυβερνήσεις με εύθραυστες πλειοψηφίες, δήλωσε ο Mujtaba Rahman, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στην εταιρεία συμβούλων Eurasia Group.
«Η διαφοροποίηση στο εμπόριο συμβαίνει απολύτως και συνεχίζεται», είπε αναφερόμενος στην Ευρώπη.
«Το αν η Ευρώπη θα είναι μια πιο αξιόπιστη οικονομική πρόταση σε πέντε χρόνια, δεν μου είναι ξεκάθαρο», πρόσθεσε, επισημαίνοντας την έως τώρα αποτυχία προόδου σε καθοριστικούς τομείς, όπως η ενοποίηση των κατακερματισμένων εθνικών αγορών κεφαλαίου.
Γραμμή ρήξης το εμπόριο
Τελικά, δύο παράγοντες ενδέχεται να περιορίσουν το πόσο γρήγορα και πόσο εκτεταμένα θα προσαρμοστούν χώρες και επιχειρήσεις στο εμπορικό σοκ του Trump.
Ο πρώτος είναι η απροθυμία των κινεζικών αρχών να ενισχύσουν την εγχώρια καταναλωτική ζήτηση, γεγονός που σημαίνει ότι η Κίνα δεν θα καλύψει σύντομα το κενό της αμερικανικής αγοράς.
Το Tony Blair Institute σημείωσε ότι, ενώ οι εξαγωγές της Κίνας έχουν αυξηθεί μετά την επιβολή υψηλότερων αμερικανικών δασμών, οι εισαγωγές της παραμένουν στάσιμες, αναγκάζοντας άλλες χώρες —συμπεριλαμβανομένων της Ασίας και της Αφρικής— να αποδεχθούν ένα αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα απέναντί της.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αντιδράσουν έντονα στη διαφοροποίηση και να χρησιμοποιήσουν το βάρος τους για να αποτρέψουν χώρες από το να ακολουθήσουν μια πορεία που θα τις απομάκρυνε από την αμερικανική σφαίρα επιρροής.
«Το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό αυτό θα εξελιχθεί σε μια γεωπολιτική γραμμή ρήξης», δήλωσε ο George του TBI.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών