Τη στιγμή που η δυτική τάξη πραγματών καταρρέει, η αναδυόμενη Κίνα εμφανίζεται έτοιμη να προσφέρει ένα διαφορετικό δρόμο με σκοπό την παγκόσμια ισότητα και σταθερότητα
Το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Davos αποκάλυψε ένα καθοριστικό σημείο καμπής στην διεθνή πολιτική.
Παρά τις πολυάριθμες συζητήσεις, οι ηγέτες δεν μπόρεσαν να προσφέρουν σαφή κατεύθυνση για το μέλλον· το μόνο που έγινε ξεκάθαρο είναι η πλήρης κατάρρευση της παλιάς μεταπολεμικής τάξης.
Το φόρουμ ανέδειξε ότι η Δύση, που επί δεκαετίες καθόριζε το παγκόσμιο πλαίσιο μέσω πολιτικής, οικονομικής και ιδεολογικής ηγεμονίας, πλέον δεν διαθέτει την ικανότητα ούτε την ενότητα να διατηρήσει την παλιά τάξη.
Η κατάρρευση της Δυτικής τάξης
Η Δύση, όπως διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βασιζόταν στην ιδέα ενότητας απέναντι σε έναν εξωτερικό «άλλο» – κυρίως τη Σοβιετική Ένωση, και αργότερα σε ένα γενικότερο «μη-Δυτικό» κόσμο.
Η ιδεολογική αυτή κατασκευή επέτρεπε στη Δύση να επιβάλει έννοιες και αξίες στις υπόλοιπες χώρες.
Σήμερα, όμως, τα εσωτερικά της προβλήματα, οι πολιτικές διαιρέσεις και οι οικονομικές αντιφάσεις υπονομεύουν τη φαινομενική της συνοχή.
Ταυτόχρονα, η αύξηση των σχέσεων μεταξύ δυτικών και μη-δυτικών κρατών θολώνει τα όρια της παλιάς πολιτικής «γραμμής διαχωρισμού», καθιστώντας τη Δύση λιγότερο ικανή να καθοδηγήσει τον κόσμο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η έννοια της Δύσης ως ηγεμονικής δύναμης αρχίζει να καταρρέει – όχι μόνο πολιτικά, αλλά και αξιακά.
Οι κοινές αξίες που κάποτε συγκρατούσαν τις μεγάλες δυνάμεις ενωμένες πλέον αμφισβητούνται, και οι συμμαχίες δοκιμάζονται από την πραγματική γεωπολιτική πίεση.
Ο νέος κόσμος και η έλλειψη νέας τάξης
Η εποχή της νέας παγκόσμιας τάξης φαίνεται να έχει καθυστερήσει. Στο Davos, φάνηκε ότι πολλές δυτικές χώρες αναγνωρίζουν το τέλος του παλιού κόσμου, αλλά κανείς δεν ξέρει ποια θα είναι η επόμενη σταθερή δομή.
Χωρίς σαφείς κανόνες και μηχανισμούς, η διεθνής πολιτική κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα είδος αναρχικής «ζούγκλας», όπου οι ισχυροί επιβάλλουν τη θέλησή τους και οι αδύναμοι μένουν εκτεθειμένοι.
Οι μεγάλες δυνάμεις έχουν ήδη αρχίσει να οικοδομούν αυτοκεντρικές περιφερειακές τάξεις.
Οι ΗΠΑ υπό τον Donald Trump αναβιώνουν τον νεοαποικισμό και τον ιμπεριαλισμό, απειλώντας από τη Λατινική Αμερική μέχρι τη Γροιλανδία και τον Καναδά.
Η στρατηγική τους ακολουθεί μια μακιαβελική λογική: οι στόχοι αγιάζουν τα μέσα, και η σύγκρουση επιβάλλεται ως φυσική συνέπεια της ισχύος.
Η θέση των μεσαίων δυνάμεων
Οι μεσαίες δυνάμεις, όπως ο Καναδάς, η Ιαπωνία και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αντιμετωπίζουν τραγικό δίλημμα.
Αν και στο Davos υπήρξαν εκκλήσεις για ενότητα και στρατηγική αυτονομία, η πραγματικότητα παραμένει διαφορετική.
Η μακροχρόνια σύγκρουση στην Ουκρανία έχει εντείνει την ανασφάλεια στην Ευρώπη, καθώς πολλά κράτη φοβούνται ότι μια αναγκαστική εδαφική συμφωνία θα δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο.
Οι μεσαίες δυνάμεις δεν έχουν τους πόρους ή τη βούληση να αντισταθούν μόνοι τους στον νεοαποικισμό και στην περιφερειακή διχοτόμηση του κόσμου, και έτσι κινδυνεύουν να παρασυρθούν στις σφαίρες επιρροής των μεγάλων δυνάμεων.
Το όραμα Tianxia 2.0
Σε αυτό το χάος, η Κίνα προτείνει μια εναλλακτική οδό.
Η θέση της είναι ξεκάθαρη: απορρίπτει τη διάσπαση του κόσμου σε σφαίρες επιρροής, υπερασπίζεται την ανεξαρτησία της από μεγάλες δυνάμεις και επιδιώκει να υποστηρίξει το σύστημα του ΟΗΕ όπου αυτό προάγει τα παγκόσμια συμφέροντα.
Η Κίνα καλεί επίσης να κλείσουν οι παλιές ιστορικές εκκρεμότητες, όπως το ζήτημα της Ταϊβάν και της Νότιας Θάλασσας της Κίνας, που είναι κληρονομιές αποικιακής εποχής και όχι καθαρά γεωπολιτικά προβλήματα.
Παράλληλα, η Κίνα προωθεί την παγκοσμιοποίηση ως αντίδοτο στον οικονομικό εθνικισμό και τον προστατευτισμό, ενισχύοντας την ανοιχτή συνεργασία και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας χωρίς επιβολή.
Το μακροπρόθεσμο όραμα της Κίνας, το Tianxia 2.0 («όλοι υπό τον ουρανό»), βασίζεται στην ιδέα της «Μεγάλης Ενότητας» (Datong) και προωθεί μια παγκόσμια κοινότητα με κοινό μέλλον για την ανθρωπότητα.
Αντί για κυριαρχία, το Tianxia επιδιώκει ισότητα μεταξύ κρατών, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις παρέχουν περισσότερα δημόσια αγαθά και ηγεσία με υπευθυνότητα.
Οι τέσσερις παγκόσμιες πρωτοβουλίες της Κίνας – ανάπτυξη, ασφάλεια, διάλογος πολιτισμών και διακυβέρνηση – προσφέρουν πρακτικό εργαλείο για την κατασκευή μιας νέας διεθνούς τάξης βασισμένης στη συνεργασία και την κοινή ευημερία.
Συνοπτικά, το όραμα Tianxia 2.0 αποτυπώνει την κινεζική φιλοσοφία για έναν κόσμο που αποφεύγει την αναρχία και τη Δαρβινική ζούγκλα.
www.bankingnews.gr
Παρά τις πολυάριθμες συζητήσεις, οι ηγέτες δεν μπόρεσαν να προσφέρουν σαφή κατεύθυνση για το μέλλον· το μόνο που έγινε ξεκάθαρο είναι η πλήρης κατάρρευση της παλιάς μεταπολεμικής τάξης.
Το φόρουμ ανέδειξε ότι η Δύση, που επί δεκαετίες καθόριζε το παγκόσμιο πλαίσιο μέσω πολιτικής, οικονομικής και ιδεολογικής ηγεμονίας, πλέον δεν διαθέτει την ικανότητα ούτε την ενότητα να διατηρήσει την παλιά τάξη.
Η κατάρρευση της Δυτικής τάξης
Η Δύση, όπως διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βασιζόταν στην ιδέα ενότητας απέναντι σε έναν εξωτερικό «άλλο» – κυρίως τη Σοβιετική Ένωση, και αργότερα σε ένα γενικότερο «μη-Δυτικό» κόσμο.
Η ιδεολογική αυτή κατασκευή επέτρεπε στη Δύση να επιβάλει έννοιες και αξίες στις υπόλοιπες χώρες.
Σήμερα, όμως, τα εσωτερικά της προβλήματα, οι πολιτικές διαιρέσεις και οι οικονομικές αντιφάσεις υπονομεύουν τη φαινομενική της συνοχή.
Ταυτόχρονα, η αύξηση των σχέσεων μεταξύ δυτικών και μη-δυτικών κρατών θολώνει τα όρια της παλιάς πολιτικής «γραμμής διαχωρισμού», καθιστώντας τη Δύση λιγότερο ικανή να καθοδηγήσει τον κόσμο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η έννοια της Δύσης ως ηγεμονικής δύναμης αρχίζει να καταρρέει – όχι μόνο πολιτικά, αλλά και αξιακά.
Οι κοινές αξίες που κάποτε συγκρατούσαν τις μεγάλες δυνάμεις ενωμένες πλέον αμφισβητούνται, και οι συμμαχίες δοκιμάζονται από την πραγματική γεωπολιτική πίεση.
Ο νέος κόσμος και η έλλειψη νέας τάξης
Η εποχή της νέας παγκόσμιας τάξης φαίνεται να έχει καθυστερήσει. Στο Davos, φάνηκε ότι πολλές δυτικές χώρες αναγνωρίζουν το τέλος του παλιού κόσμου, αλλά κανείς δεν ξέρει ποια θα είναι η επόμενη σταθερή δομή.
Χωρίς σαφείς κανόνες και μηχανισμούς, η διεθνής πολιτική κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα είδος αναρχικής «ζούγκλας», όπου οι ισχυροί επιβάλλουν τη θέλησή τους και οι αδύναμοι μένουν εκτεθειμένοι.
Οι μεγάλες δυνάμεις έχουν ήδη αρχίσει να οικοδομούν αυτοκεντρικές περιφερειακές τάξεις.
Οι ΗΠΑ υπό τον Donald Trump αναβιώνουν τον νεοαποικισμό και τον ιμπεριαλισμό, απειλώντας από τη Λατινική Αμερική μέχρι τη Γροιλανδία και τον Καναδά.
Η στρατηγική τους ακολουθεί μια μακιαβελική λογική: οι στόχοι αγιάζουν τα μέσα, και η σύγκρουση επιβάλλεται ως φυσική συνέπεια της ισχύος.
Η θέση των μεσαίων δυνάμεων
Οι μεσαίες δυνάμεις, όπως ο Καναδάς, η Ιαπωνία και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αντιμετωπίζουν τραγικό δίλημμα.
Αν και στο Davos υπήρξαν εκκλήσεις για ενότητα και στρατηγική αυτονομία, η πραγματικότητα παραμένει διαφορετική.
Η μακροχρόνια σύγκρουση στην Ουκρανία έχει εντείνει την ανασφάλεια στην Ευρώπη, καθώς πολλά κράτη φοβούνται ότι μια αναγκαστική εδαφική συμφωνία θα δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο.
Οι μεσαίες δυνάμεις δεν έχουν τους πόρους ή τη βούληση να αντισταθούν μόνοι τους στον νεοαποικισμό και στην περιφερειακή διχοτόμηση του κόσμου, και έτσι κινδυνεύουν να παρασυρθούν στις σφαίρες επιρροής των μεγάλων δυνάμεων.
Το όραμα Tianxia 2.0
Σε αυτό το χάος, η Κίνα προτείνει μια εναλλακτική οδό.
Η θέση της είναι ξεκάθαρη: απορρίπτει τη διάσπαση του κόσμου σε σφαίρες επιρροής, υπερασπίζεται την ανεξαρτησία της από μεγάλες δυνάμεις και επιδιώκει να υποστηρίξει το σύστημα του ΟΗΕ όπου αυτό προάγει τα παγκόσμια συμφέροντα.
Η Κίνα καλεί επίσης να κλείσουν οι παλιές ιστορικές εκκρεμότητες, όπως το ζήτημα της Ταϊβάν και της Νότιας Θάλασσας της Κίνας, που είναι κληρονομιές αποικιακής εποχής και όχι καθαρά γεωπολιτικά προβλήματα.
Παράλληλα, η Κίνα προωθεί την παγκοσμιοποίηση ως αντίδοτο στον οικονομικό εθνικισμό και τον προστατευτισμό, ενισχύοντας την ανοιχτή συνεργασία και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας χωρίς επιβολή.
Το μακροπρόθεσμο όραμα της Κίνας, το Tianxia 2.0 («όλοι υπό τον ουρανό»), βασίζεται στην ιδέα της «Μεγάλης Ενότητας» (Datong) και προωθεί μια παγκόσμια κοινότητα με κοινό μέλλον για την ανθρωπότητα.
Αντί για κυριαρχία, το Tianxia επιδιώκει ισότητα μεταξύ κρατών, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις παρέχουν περισσότερα δημόσια αγαθά και ηγεσία με υπευθυνότητα.
Οι τέσσερις παγκόσμιες πρωτοβουλίες της Κίνας – ανάπτυξη, ασφάλεια, διάλογος πολιτισμών και διακυβέρνηση – προσφέρουν πρακτικό εργαλείο για την κατασκευή μιας νέας διεθνούς τάξης βασισμένης στη συνεργασία και την κοινή ευημερία.
Συνοπτικά, το όραμα Tianxia 2.0 αποτυπώνει την κινεζική φιλοσοφία για έναν κόσμο που αποφεύγει την αναρχία και τη Δαρβινική ζούγκλα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών