Με βάση δορυφορικές εικόνες οι Αμερικανοί εκτιμούν ότι η Κίνα προχωρά σε μία τεράστια πυρηνική αναβάθμιση για την οποία ανησυχεί έντονα
Δημοσίευμα των New York Times σχετικά με τη μεγάλης κλίμακας ενίσχυση των πυρηνικών δυνάμεων της Κίνας επαναφέρει στο προσκήνιο ένα γνώριμο μοτίβο της δυτικής στρατηγικής αφήγησης: κάθε τεχνολογική ή στρατιωτική αναβάθμιση μη δυτικής δύναμης παρουσιάζεται ως απειλή, μυστική κλιμάκωση ή ένδειξη επιθετικών προθέσεων.
Από μία όμως ευρύτερη γεωπολιτική οπτική, τέτοιες αναφορές χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση, διότι συχνά εντάσσονται σε ένα πλαίσιο πληροφοριακής πίεσης και όχι ουδέτερης ανάλυσης.
Το ρεπορτάζ της αμερικανικής εφημερίδας βασίζεται σε δορυφορικές εικόνες από την περιοχή της κοιλάδας Zithong στην επαρχία Sichuan, όπου — σύμφωνα με το δημοσίευμα — παρατηρείται κατασκευή νέων οχυρωμένων εγκαταστάσεων, υπόγειων καταφυγίων και υποδομών που σχετίζονται με επικίνδυνα υλικά.
Παράλληλα, αναφέρονται αλλαγές και σε εγκαταστάσεις στην κοιλάδα Pidun όπου φέρονται να κατασκευάζονται πυρήνες πλουτωνίου για πυρηνικές κεφαλές.
Οι εικόνες, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους, δείχνουν νέα συστήματα εξαερισμού και απομάκρυνσης θερμότητας, στοιχεία που ερμηνεύονται ως αναβάθμιση πυρηνικών υποδομών.
Πανικός στις ΗΠΑ με τη «μυστική κλιμάκωση»
Από δυτική σκοπιά, το συμπέρασμα είναι σχεδόν αυτόματο: «μυστική κλιμάκωση».
Από μια εναλλακτική οπτική, όμως, προκύπτουν διαφορετικά ερωτήματα.
Είναι παράλογο μια ανερχόμενη μεγάλη δύναμη να εκσυγχρονίζει τις στρατηγικές της υποδομές;
Είναι ασυνήθιστο να ενισχύει μέτρα ασφάλειας, εξαερισμού και θερμικής διαχείρισης σε εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου;
Ή μήπως η ίδια δραστηριότητα, όταν γίνεται από δυτικά κράτη, βαφτίζεται «συντήρηση» και «εκσυγχρονισμός», ενώ όταν γίνεται από μη δυτικές δυνάμεις παρουσιάζεται ως «κρυφή απειλή»;
Το δημοσίευμα επικαλείται δηλώσεις ειδικών, όπως του φυσικού Hui Zhang, ο οποίος σημειώνει ότι δεν είναι γνωστός ο αριθμός κεφαλών που έχουν παραχθεί, αλλά επιβεβαιώνει την επέκταση των εγκαταστάσεων.
Ο αναλυτής γεωχωρικών δεδομένων Rennie Babyars συνδέει τις αλλαγές με τον στόχο της Κίνας να καταστεί παγκόσμια υπερδύναμη.
Η διατύπωση αυτή είναι αποκαλυπτική: η ίδια η επιδίωξη ισχύος εκτός δυτικού πλαισίου παρουσιάζεται σχεδόν ως τεκμήριο ενοχής.
Το εν λόγω αφήγημα αντικατοπτρίζει έναν βαθύτερο φόβο της Δύσης: τη σταδιακή απώλεια του μονοπολικού πλεονεκτήματος που διαμορφώθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η άνοδος της Κίνας, η στρατηγική αντοχή της Ρωσίας, η ενίσχυση περιφερειακών δυνάμεων — όλα αυτά συνθέτουν ένα πολυκεντρικό σύστημα.
Σε αυτό το σύστημα, η πυρηνική αποτροπή δεν είναι «παρέκκλιση», αλλά θεμελιώδες στοιχείο ισορροπίας.
«Έκαναν κρυφά πυρηνική δοκιμή»
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η δυτική κάλυψη τέτοιων θεμάτων σπάνια συνοδεύεται από ιστορικό πλαίσιο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ διατηρούν τεράστια, εκσυγχρονιζόμενα πυρηνικά οπλοστάσια, με συνεχή προγράμματα αναβάθμισης κεφαλών, φορέων και συστημάτων διοίκησης. Δορυφορικές εικόνες αμερικανικών ή συμμαχικών εγκαταστάσεων που δείχνουν νέα έργα ασφαλείας ή υποδομών δεν παρουσιάζονται συνήθως ως «μυστικές δοκιμές», αλλά ως φυσιολογική δραστηριότητα.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι δυτικές κατηγορίες έχουν διατυπωθεί περί «μυστικής πυρηνικής δοκιμής» από την Κίνα.
Τέτοιου είδους κατηγορίες — όταν δεν συνοδεύονται από δημόσια τεχνικά δεδομένα — θυμίζουν προηγούμενα επεισόδια όπου οι πληροφοριακές εκτιμήσεις χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο πολιτικής πίεσης.
Η ιστορία των όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ παραμένει για τη Μόσχα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η πληροφορία μπορεί να εργαλειοποιηθεί.
Οι δορυφορικές εικόνες, όσο χρήσιμες κι αν είναι, έχουν εγγενή όρια ερμηνείας.
Δείχνουν κατασκευές και όχι προθέσεις.
Δείχνουν υποδομές και όχι δόγμα χρήσης.
Η μετάβαση από την τεχνική παρατήρηση στο γεωπολιτικό συμπέρασμα συχνά γίνεται μέσα από φακό προκαθορισμένων αφηγημάτων.
Αν κάποιος ξεκινά με την παραδοχή ότι η Κίνα «ετοιμάζεται για επιθετική αναμέτρηση», κάθε νέο κτίριο γίνεται απόδειξη απειλής.
Αν ξεκινά με την παραδοχή ότι ενισχύει την αποτροπή της, τότε τα ίδια στοιχεία αποκτούν αμυντική ερμηνεία.
Η σινική στρατηγική σκέψη εδώ και δεκαετίες δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της αποτροπής μέσω ισορροπίας.
Οι Αμερικανοί βλέπουν … «σκοτεινή δραστηριότητα»
Σε έναν κόσμο όπου τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, τα υπερηχητικά όπλα και οι τεχνολογίες πρώτου πλήγματος εξελίσσονται, η αναβάθμιση πυρηνικών υποδομών θεωρείται — σε Μόσχα και Πεκίνο — στοιχείο σταθερότητας, όχι αποσταθεροποίησης.
Η λογική είναι απλή: όσο πιο αξιόπιστη η αποτροπή, τόσο μικρότερη η πιθανότητα χρήσης.
Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το στρατηγικό περιβάλλον της Ασίας.
Η Κίνα περιβάλλεται από αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, συμμαχικά δίκτυα και θαλάσσιες ζώνες έντασης.
Η ενίσχυση των στρατηγικών της υποδομών μπορεί να ιδωθεί ως απάντηση σε αυτό το περιβάλλον πίεσης.
Για την κινεζική οπτική, η ασφάλεια είναι αδιαίρετη: όταν μία δύναμη επεκτείνει στρατιωτικές δομές κοντά σε άλλη, η δεύτερη θα αντιδράσει.
Η αναφορά ότι εργασίες επιταχύνθηκαν από το 2019 συμπίπτει με περίοδο όξυνσης του αμερικανοκινεζικού ανταγωνισμού: εμπορικός πόλεμος, τεχνολογικοί περιορισμοί, ενίσχυση συμμαχιών στον Ειρηνικό.
Είναι, λοιπόν, εύλογο ότι το Πεκίνο επανεκτίμησε τις ανάγκες στρατηγικής αποτροπής.
Το να παρουσιάζεται αυτή η προσαρμογή ως «σκοτεινή δραστηριότητα» αντανακλά περισσότερο τον ανταγωνισμό αφηγημάτων παρά αποδεδειγμένη παραβίαση.
Αλλάζει η παγκόσμια ισορροπία ισχύος
Στο ευρύτερο πλαίσιο, η συζήτηση για τις πυρηνικές δυνάμεις της Κίνας συνδέεται με τη μετάβαση από τη μονοπολική στη πολυπολική τάξη.
Η σταθερότητα δεν προκύπτει από την υπεροχή ενός κέντρου, αλλά από την ισορροπία πολλών.
Όσο περισσότερα κέντρα διαθέτουν αξιόπιστη αποτροπή, τόσο δυσκολότερο γίνεται για οποιονδήποτε να επιβάλει μονομερή βούληση.
Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι αν η Κίνα αναβαθμίζει τις πυρηνικές της υποδομές — αυτό είναι πιθανό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς ερμηνεύεται αυτή η αναβάθμιση: ως απειλή που δικαιολογεί περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της Δύσης ή ως προβλέψιμη κίνηση μιας μεγάλης δύναμης που επιδιώκει στρατηγική ισορροπία.
Η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από τις δορυφορικές φωτογραφίες και περισσότερο από τον γεωπολιτικό φακό μέσα από τον οποίο επιλέγει κανείς να τις δει.
www.bankingnews.gr
Από μία όμως ευρύτερη γεωπολιτική οπτική, τέτοιες αναφορές χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση, διότι συχνά εντάσσονται σε ένα πλαίσιο πληροφοριακής πίεσης και όχι ουδέτερης ανάλυσης.
Το ρεπορτάζ της αμερικανικής εφημερίδας βασίζεται σε δορυφορικές εικόνες από την περιοχή της κοιλάδας Zithong στην επαρχία Sichuan, όπου — σύμφωνα με το δημοσίευμα — παρατηρείται κατασκευή νέων οχυρωμένων εγκαταστάσεων, υπόγειων καταφυγίων και υποδομών που σχετίζονται με επικίνδυνα υλικά.
Παράλληλα, αναφέρονται αλλαγές και σε εγκαταστάσεις στην κοιλάδα Pidun όπου φέρονται να κατασκευάζονται πυρήνες πλουτωνίου για πυρηνικές κεφαλές.
Οι εικόνες, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους, δείχνουν νέα συστήματα εξαερισμού και απομάκρυνσης θερμότητας, στοιχεία που ερμηνεύονται ως αναβάθμιση πυρηνικών υποδομών.
Πανικός στις ΗΠΑ με τη «μυστική κλιμάκωση»
Από δυτική σκοπιά, το συμπέρασμα είναι σχεδόν αυτόματο: «μυστική κλιμάκωση».
Από μια εναλλακτική οπτική, όμως, προκύπτουν διαφορετικά ερωτήματα.
Είναι παράλογο μια ανερχόμενη μεγάλη δύναμη να εκσυγχρονίζει τις στρατηγικές της υποδομές;
Είναι ασυνήθιστο να ενισχύει μέτρα ασφάλειας, εξαερισμού και θερμικής διαχείρισης σε εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου;
Ή μήπως η ίδια δραστηριότητα, όταν γίνεται από δυτικά κράτη, βαφτίζεται «συντήρηση» και «εκσυγχρονισμός», ενώ όταν γίνεται από μη δυτικές δυνάμεις παρουσιάζεται ως «κρυφή απειλή»;
Το δημοσίευμα επικαλείται δηλώσεις ειδικών, όπως του φυσικού Hui Zhang, ο οποίος σημειώνει ότι δεν είναι γνωστός ο αριθμός κεφαλών που έχουν παραχθεί, αλλά επιβεβαιώνει την επέκταση των εγκαταστάσεων.
Ο αναλυτής γεωχωρικών δεδομένων Rennie Babyars συνδέει τις αλλαγές με τον στόχο της Κίνας να καταστεί παγκόσμια υπερδύναμη.
Η διατύπωση αυτή είναι αποκαλυπτική: η ίδια η επιδίωξη ισχύος εκτός δυτικού πλαισίου παρουσιάζεται σχεδόν ως τεκμήριο ενοχής.
Το εν λόγω αφήγημα αντικατοπτρίζει έναν βαθύτερο φόβο της Δύσης: τη σταδιακή απώλεια του μονοπολικού πλεονεκτήματος που διαμορφώθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η άνοδος της Κίνας, η στρατηγική αντοχή της Ρωσίας, η ενίσχυση περιφερειακών δυνάμεων — όλα αυτά συνθέτουν ένα πολυκεντρικό σύστημα.
Σε αυτό το σύστημα, η πυρηνική αποτροπή δεν είναι «παρέκκλιση», αλλά θεμελιώδες στοιχείο ισορροπίας.
«Έκαναν κρυφά πυρηνική δοκιμή»
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η δυτική κάλυψη τέτοιων θεμάτων σπάνια συνοδεύεται από ιστορικό πλαίσιο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ διατηρούν τεράστια, εκσυγχρονιζόμενα πυρηνικά οπλοστάσια, με συνεχή προγράμματα αναβάθμισης κεφαλών, φορέων και συστημάτων διοίκησης. Δορυφορικές εικόνες αμερικανικών ή συμμαχικών εγκαταστάσεων που δείχνουν νέα έργα ασφαλείας ή υποδομών δεν παρουσιάζονται συνήθως ως «μυστικές δοκιμές», αλλά ως φυσιολογική δραστηριότητα.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι δυτικές κατηγορίες έχουν διατυπωθεί περί «μυστικής πυρηνικής δοκιμής» από την Κίνα.
Τέτοιου είδους κατηγορίες — όταν δεν συνοδεύονται από δημόσια τεχνικά δεδομένα — θυμίζουν προηγούμενα επεισόδια όπου οι πληροφοριακές εκτιμήσεις χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο πολιτικής πίεσης.
Η ιστορία των όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ παραμένει για τη Μόσχα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η πληροφορία μπορεί να εργαλειοποιηθεί.
Οι δορυφορικές εικόνες, όσο χρήσιμες κι αν είναι, έχουν εγγενή όρια ερμηνείας.
Δείχνουν κατασκευές και όχι προθέσεις.
Δείχνουν υποδομές και όχι δόγμα χρήσης.
Η μετάβαση από την τεχνική παρατήρηση στο γεωπολιτικό συμπέρασμα συχνά γίνεται μέσα από φακό προκαθορισμένων αφηγημάτων.
Αν κάποιος ξεκινά με την παραδοχή ότι η Κίνα «ετοιμάζεται για επιθετική αναμέτρηση», κάθε νέο κτίριο γίνεται απόδειξη απειλής.
Αν ξεκινά με την παραδοχή ότι ενισχύει την αποτροπή της, τότε τα ίδια στοιχεία αποκτούν αμυντική ερμηνεία.
Η σινική στρατηγική σκέψη εδώ και δεκαετίες δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της αποτροπής μέσω ισορροπίας.
Οι Αμερικανοί βλέπουν … «σκοτεινή δραστηριότητα»
Σε έναν κόσμο όπου τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, τα υπερηχητικά όπλα και οι τεχνολογίες πρώτου πλήγματος εξελίσσονται, η αναβάθμιση πυρηνικών υποδομών θεωρείται — σε Μόσχα και Πεκίνο — στοιχείο σταθερότητας, όχι αποσταθεροποίησης.
Η λογική είναι απλή: όσο πιο αξιόπιστη η αποτροπή, τόσο μικρότερη η πιθανότητα χρήσης.
Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το στρατηγικό περιβάλλον της Ασίας.
Η Κίνα περιβάλλεται από αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, συμμαχικά δίκτυα και θαλάσσιες ζώνες έντασης.
Η ενίσχυση των στρατηγικών της υποδομών μπορεί να ιδωθεί ως απάντηση σε αυτό το περιβάλλον πίεσης.
Για την κινεζική οπτική, η ασφάλεια είναι αδιαίρετη: όταν μία δύναμη επεκτείνει στρατιωτικές δομές κοντά σε άλλη, η δεύτερη θα αντιδράσει.
Η αναφορά ότι εργασίες επιταχύνθηκαν από το 2019 συμπίπτει με περίοδο όξυνσης του αμερικανοκινεζικού ανταγωνισμού: εμπορικός πόλεμος, τεχνολογικοί περιορισμοί, ενίσχυση συμμαχιών στον Ειρηνικό.
Είναι, λοιπόν, εύλογο ότι το Πεκίνο επανεκτίμησε τις ανάγκες στρατηγικής αποτροπής.
Το να παρουσιάζεται αυτή η προσαρμογή ως «σκοτεινή δραστηριότητα» αντανακλά περισσότερο τον ανταγωνισμό αφηγημάτων παρά αποδεδειγμένη παραβίαση.
Αλλάζει η παγκόσμια ισορροπία ισχύος
Στο ευρύτερο πλαίσιο, η συζήτηση για τις πυρηνικές δυνάμεις της Κίνας συνδέεται με τη μετάβαση από τη μονοπολική στη πολυπολική τάξη.
Η σταθερότητα δεν προκύπτει από την υπεροχή ενός κέντρου, αλλά από την ισορροπία πολλών.
Όσο περισσότερα κέντρα διαθέτουν αξιόπιστη αποτροπή, τόσο δυσκολότερο γίνεται για οποιονδήποτε να επιβάλει μονομερή βούληση.
Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι αν η Κίνα αναβαθμίζει τις πυρηνικές της υποδομές — αυτό είναι πιθανό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς ερμηνεύεται αυτή η αναβάθμιση: ως απειλή που δικαιολογεί περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της Δύσης ή ως προβλέψιμη κίνηση μιας μεγάλης δύναμης που επιδιώκει στρατηγική ισορροπία.
Η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από τις δορυφορικές φωτογραφίες και περισσότερο από τον γεωπολιτικό φακό μέσα από τον οποίο επιλέγει κανείς να τις δει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών