Το χάος, η νέα κανονικότητα στα Στενά του Hormuz, σοκ με πετρέλαιο στα 130 δολ. - Η Κίνα «αμορτισέρ» της αγοράς

Η προοπτική μιας διαρκούς ειρήνης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν απομακρύνεται, καθώς η προσωρινή συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών αμφισβητείται, η εκεχειρία έχει καταρρεύσει και τα Στενά του Hormuz έχουν ουσιαστικά επανέλθει σε κατάσταση περιορισμένης λειτουργίας.
Οι αναλυτές εκτιμούν πλέον ότι το πιθανότερο σενάριο δεν είναι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, αλλά μια μακροχρόνια μείωση της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Hormuz, εξέλιξη που αναμένεται να οδηγήσει σε αναθεώρηση των παγκόσμιων οικονομικών προβλέψεων.

Ούτε οι ΗΠΑ. ούτε το Ιράν επιδιώκουν πλήρες κλείσιμο των Στενών

Παρά την ένταση, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη επιθυμούν να διατηρήσουν πλήρως κλειστά τα Στενά του Hormuz, σημειώνει σε ανάλυσή της η Oxford Economics. 
Και οι δύο πλευρές, ωστόσο, επιδιώκουν να χρησιμοποιήσουν το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα ως μοχλό πίεσης, ώστε να αποδυναμώσουν τη διαπραγματευτική θέση του αντιπάλου.
Η βαθιά δυσπιστία, σε συνδυασμό με την απροθυμία για ουσιαστικές παραχωρήσεις, καθιστά πιθανή μια παρατεταμένη περίοδο έντασης.
Ως αποτέλεσμα, πολλές ναυτιλιακές εταιρείες αναμένεται να περιορίσουν ή ακόμη και να διακόψουν τα δρομολόγιά τους μέσω των Στενών, ενώ τα κράτη του Κόλπου θα επιταχύνουν τις επενδύσεις σε εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών, μειώνοντας σταδιακά τη στρατηγική σημασία του Ορμούζ.

Η αγορά πετρελαίου είναι πιο ανθεκτική από το παρελθόν

Σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες, η διεθνής αγορά πετρελαίου διαθέτει σήμερα μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε διαταραχές της προσφοράς.
Η ενεργειακή μετάβαση έχει περιορίσει τον ρυθμό αύξησης της ζήτησης πετρελαίου, ενώ η παγκόσμια παραγωγή συνεχίζει να αυξάνεται.
Ωστόσο, η περιορισμένη λειτουργία των Στενών εξακολουθεί να έχει σημαντικές συνέπειες για τις τιμές του πετρελαίου, την παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό.
Το μέγεθος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από το επίπεδο της μελλοντικής ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών, την αύξηση της παραγωγής από άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες και την ταχύτητα ανάκαμψης της κινεζικής ζήτησης.

Βασικό σενάριο: Πετρέλαιο πάνω από τα 80 δολάρια για αρκετά τρίμηνα

Οι αναλυτές θεωρούν πιθανότερο ένα σενάριο κατά το οποίο η κυκλοφορία στα Στενά θα παραμείνει χαμηλή και ασταθής, προκαλώντας κατά διαστήματα έντονες ανοδικές κινήσεις στις τιμές του πετρελαίου.
Στην περίπτωση αυτή, η μέση τιμή του αργού εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί πάνω από τα 80 δολάρια ανά βαρέλι για αρκετά διαδοχικά τρίμηνα.
Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο παρατεταμένης διαταραχής, η ουσιαστική διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου κοντά στα 130 δολάρια ανά βαρέλι και να περιορίσει τον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας κάτω από το 2% το επόμενο έτος.

Η αγορά εισέρχεται σε μια νέα εποχή

Η κρίση εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά πετρελαίου μεταβαίνει σε ένα νέο καθεστώς λειτουργίας.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 έως σήμερα, οι μεγάλες αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου μπορούν να χωριστούν σε τρεις διαφορετικές περιόδους: την εποχή της κυριαρχίας του OPEC, την περίοδο σχετικής σταθερότητας από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και τη σημερινή εποχή αυξημένης μεταβλητότητας.
Ένα βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι μεγάλες και διατηρήσιμες αυξήσεις των τιμών συνήθως συνοδεύονται από ισχυρή παγκόσμια ζήτηση και όχι αποκλειστικά από προβλήματα στην προσφορά.
Αντίθετα, οι διαταραχές που οφείλονται κυρίως σε προβλήματα προσφοράς τείνουν να έχουν μικρότερη διάρκεια.

Δύσκολη η επιστροφή στην κανονικότητα

Σε αντίθεση με τον Πόλεμο του Κόλπου το 1990, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν σαφή στρατιωτική υπεροχή και συγκεκριμένο σχέδιο αποκατάστασης της σταθερότητας, η σημερινή κρίση θεωρείται πολύ πιο σύνθετη.
Η αποκατάσταση ασφαλών συνθηκών για την πλήρη επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά αναμένεται να αποδειχθεί σημαντικά δυσκολότερη.
Γι' αυτόν τον λόγο, κάθε νέα αρνητική εξέλιξη είναι πιθανό να προκαλεί νέες εκρήξεις στις τιμές του πετρελαίου.

Μια περίοδος «χαοτικής ισορροπίας»

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η περιοχή εισέρχεται σε μια μακρά περίοδο διαρκούς αλλά ελεγχόμενης αστάθειας.
Οι δύο πλευρές ενδέχεται να κλιμακώνουν κατά διαστήματα την ένταση, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση, πριν επιστρέψουν ξανά στις συνομιλίες όταν το οικονομικό κόστος γίνει υπερβολικά υψηλό.
Η τελευταία κλιμάκωση φαίνεται να συνδέεται με την προσπάθεια των ΗΠΑ να μειώσουν την επιρροή του Ιράν ενθαρρύνοντας τη διέλευση πλοίων μέσω της νότιας διαδρομής κοντά στο Ομάν, γεγονός που προκάλεσε νέες επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, το Ιράν επιδιώκει να διατηρήσει τη δυνατότητα επιβολής τελών για τη διέλευση από τα Στενά.
Ωστόσο, μια τέτοια εξέλιξη δύσκολα θα γινόταν αποδεκτή από τη διεθνή κοινότητα, καθώς θα δημιουργούσε προηγούμενο και για άλλες στρατηγικές θαλάσσιες οδούς.

Οι τρεις κρίσιμοι παράγοντες για την πορεία του πετρελαίου

Η μελλοντική εξέλιξη της αγοράς θα εξαρτηθεί κυρίως από τρεις παράγοντες.
Ο πρώτος αφορά το επίπεδο της μόνιμης κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Hormuz και την ταχύτητα με την οποία τα κράτη του Κόλπου θα αναπτύξουν εναλλακτικές εξαγωγικές διαδρομές.
Ο δεύτερος σχετίζεται με το κατά πόσο άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως οι παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου, θα αυξήσουν την παραγωγή τους για να καλύψουν το κενό.
Ο τρίτος αφορά την ανάκαμψη της ζήτησης από την Κίνα.

Η Κίνα λειτουργεί ως «αμορτισέρ» της αγοράς

Οι εισαγωγές πετρελαίου της Κίνας συνέχισαν να μειώνονται και τον Ιούνιο, καταγράφοντας πτώση περίπου 40% σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν και αγγίζοντας σχεδόν χαμηλό δεκαετίας.
Η υποτονική κινεζική ζήτηση αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που συγκρατούν τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Αν η κινεζική οικονομία δεν ανακάμψει γρήγορα ή αν το Πεκίνο περιορίσει τις αγορές για στρατηγική αποθεματοποίηση, οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να παραμείνουν περιορισμένες ακόμη και υπό συνθήκες γεωπολιτικής έντασης.

Κίνδυνος νέας κλιμάκωσης από τους Houthis

Ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους είναι η επανέναρξη επιθέσεων των Houthis κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας μέσω του λιμένα Yanbu και να εντείνει περαιτέρω τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Γιατί δεν αναμένεται κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου

Παρά τις προβλέψεις ορισμένων αναλυτών για πιθανή υπερπροσφορά, υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους δεν αναμένεται απότομη πτώση των τιμών.
Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί αισθητά και η αναπλήρωσή τους θα στηρίξει τη ζήτηση τους επόμενους μήνες.
Παράλληλα, ιστορικά οι ένοπλες συγκρούσεις προκαλούν μακροχρόνιες επιπτώσεις στην παραγωγή πετρελαίου, ακόμη και όταν οι εχθροπραξίες σταματούν.
Επιπλέον, η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz αναμένεται να απαιτήσει σημαντικό χρονικό διάστημα, καθώς πολλές ναυτιλιακές εταιρείες θα περιμένουν σαφείς ενδείξεις μόνιμης σταθερότητας πριν επιστρέψουν στις συνήθεις διαδρομές τους.
Παρότι η ενεργειακή μετάβαση προς τα ηλεκτρικά οχήματα και άλλες καθαρές μορφές ενέργειας αναμένεται να συνεχιστεί, οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι αλλαγές αυτές θα εξελιχθούν σταδιακά και δεν πρόκειται να μειώσουν δραστικά τη ζήτηση πετρελαίου στο άμεσο μέλλον.
Συνολικά, το πιθανότερο σενάριο είναι μια μακρά περίοδος γεωπολιτικής αστάθειας, με επαναλαμβανόμενες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου και αυξημένη αβεβαιότητα για την παγκόσμια οικονομία, χωρίς όμως να θεωρείται πιθανό ένα μόνιμο πλήρες κλείσιμο των Στενών. 
www.bankingnews.gr