Στην λογική του μέτρου στην Ελλάδα η κρατική ενίσχυση συνδέεται με το ποσό που καταφέρνει να αποταμιεύσει η ίδια η οικογένεια. Για κάθε ευρώ που βάζουν οι γονείς, προστίθεται άλλο ένα από το κράτος, μέχρι το προβλεπόμενο όριο
Σε μια χώρα που η κοινωνική θέση κάποιου καθορίζεται από τη… γέννησή του – το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον στο οποίο θα διαμορφωθεί - καθώς οι μηχανισμοί κοινωνικής ανόδου πλην της εκπαίδευσης είναι ισχνοί, ο «κουμπαράς» για τη νέα γενιά που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει «νικητές και ηττημένους» βασισμένος όχι σε μορφές αναδιανομής του παραχθέντος προϊόντος αλλά σε μία λογική της επιβίωσης του ισχυρότερου.
Oσοι κατάγονται από πιο εύπορες οικογένειες ... θα έχουν καλύτερο μέλλον.., με κρατική εγγύηση!
Με το πιστοποιητικό γέννησης, ένα παιδί μπορεί να αποκτά έναν λογαριασμό που θα το ακολουθεί μέχρι την ενηλικίωσή του.
Η ιδέα είναι απλή: να ξεκινά η αποταμίευση από τα πρώτα χρόνια της ζωής, ώστε στα 18 το παιδί να έχει ένα ποσό για σπουδές, ενοίκιο, αγορά κατοικίας ή απλώς ένα οικονομικό μαξιλάρι για το πρώτο του ξεκίνημα.
Αυτό είναι το σκεπτικό πίσω από τον «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά» που έχει παρουσιάσει η κυβέρνηση, αλλά και πίσω από τους λεγόμενους «Trump Accounts» στις ΗΠΑ.
Η λογική είναι ότι όσο νωρίτερα ξεκινήσει η αποταμίευση και η επένδυση, τόσο περισσότερο χρόνο έχουν τα χρήματα για να αυξηθούν.
Στις ΗΠΑ το κράτος βάζει μία αρχική εισφορά 1.000 δολαρίων για τα επιλέξιμα παιδιά που έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2025 έως το τέλος του 2028.
Στη συνέχεια μπορούν να βάζουν χρήματα γονείς, συγγενείς, εργοδότες και άλλοι δικαιούχοι, με το γενικό όριο των πρόσθετων εισφορών να φτάνει τα 5.000 δολάρια τον χρόνο.
Στην Ελλάδα η φιλοσοφία είναι διαφορετική και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της συζήτησης.
Το κράτος δεν δίνει απλώς ένα ίδιο ποσό σε κάθε παιδί. Η κρατική ενίσχυση συνδέεται με το ποσό που καταφέρνει να αποταμιεύσει η ίδια η οικογένεια. Για κάθε ευρώ που βάζουν οι γονείς, προστίθεται άλλο ένα από το κράτος, μέχρι το προβλεπόμενο όριο.
Ας πάρουμε δύο οικογένειες.
Η πρώτη μπορεί να βάζει στον λογαριασμό 100 ευρώ τον μήνα.
Σε έναν χρόνο θα έχει βάλει 1.200 ευρώ και το κράτος άλλα 1.200 ευρώ.
Συνολικά, στον λογαριασμό του παιδιού θα έχουν μπει 2.400 ευρώ.
Η δεύτερη οικογένεια, επειδή έχει μεγαλύτερα έξοδα και μικρότερο εισόδημα, μπορεί να διαθέσει μόλις 20 ευρώ τον μήνα.
Σε έναν χρόνο θα βάλει 240 ευρώ και το κράτος άλλα 240.
Συνολικά, το παιδί θα έχει 480 ευρώ.
Και οι δύο οικογένειες παίρνουν ενίσχυση. Όμως η πρώτη οικογένεια παίρνει από το κράτος 1.200 ευρώ, ενώ η δεύτερη μόλις 240 ευρώ.
Αυτό είναι το σημείο που μπορεί να δημιουργήσει μια νέα μορφή ανισότητας.
Οι δυνατότητες αποταμίευσης
Δεν σημαίνει ότι ο χαμηλότερου εισοδήματος γονιός δεν ωφελείται.
Αντίθετα, κάθε ευρώ που καταφέρνει να βάλει διπλασιάζεται. Το πρόβλημα είναι ότι ο γονιός που έχει τη δυνατότητα να αποταμιεύσει περισσότερα μπορεί να αξιοποιήσει και πολύ μεγαλύτερη κρατική ενίσχυση.
Με απλά λόγια: όσο περισσότερα μπορείς να βάλεις, τόσο περισσότερα χρήματα μπορεί να βάλει και το κράτος για το παιδί σου.
Και η διαφορά αυτή δεν μένει απαραίτητα στα ίδια επίπεδα.
Τα χρήματα δεν προορίζονται απλώς να κάθονται σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.
Η λογική των συγκεκριμένων σχημάτων είναι η μακροχρόνια επένδυση, ώστε να λειτουργεί ο ανατοκισμός.
Αν, για παράδειγμα, ένα ποσό επενδύεται για 18 χρόνια, οι αποδόσεις που δημιουργούνται μπορούν με τη σειρά τους να παράγουν νέες αποδόσεις.
Αυτό σημαίνει ότι τα πρώτα χρήματα που μπαίνουν στον λογαριασμό έχουν πολύ περισσότερο χρόνο για να «δουλέψουν».
Εδώ εμφανίζεται και η μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια οικογένεια που μπορεί να αποταμιεύει 100 ευρώ τον μήνα και σε μια οικογένεια που μπορεί να βάζει 20.
Το παράδειγμα
Στο απλό παράδειγμα των 100 ευρώ τον μήνα, χωρίς καμία απόδοση, γονείς και κράτος θα έχουν βάλει μαζί 43.200 ευρώ σε 18 χρόνια.
Αν μάλιστα αυξάνεται σταδιακά το ανώτατο όριο της εισφοράς, το συνολικό ποσό των καταβολών μπορεί να ανέβει ακόμη περισσότερο. Με αύξηση 10% ανά πενταετία και πλήρη αξιοποίηση του ορίου, το άθροισμα των εισφορών γονέων και κράτους φτάνει περίπου τις 49.300 ευρώ σε 18 χρόνια, πριν υπολογιστεί οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση.
Άρα, όταν γίνεται λόγος για ένα ποσό της τάξης των 60.000 ευρώ στην ενηλικίωση, αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εγγυημένο ποσό. Είναι μια εκτίμηση που προϋποθέτει συγκεκριμένες καταβολές και συγκεκριμένες επενδυτικές αποδόσεις.
Και υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα που συχνά περνάει απαρατήρητο: 60.000 ευρώ σε 18 χρόνια δεν θα έχουν την ίδια αγοραστική δύναμη με 60.000 ευρώ σήμερα.
Ο πληθωρισμός μειώνει σταδιακά την πραγματική αξία των χρημάτων. Επομένως, όταν μετράμε την επιτυχία ενός τέτοιου προγράμματος, δεν αρκεί να κοιτάμε το τελικό ονομαστικό ποσό.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πιο σημαντικό.
Τα παιδιά δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.
Ένα παιδί μπορεί να έχει γονείς που μπορούν να βάζουν σταθερά 100 ή 150 ευρώ τον μήνα, παππούδες που προσθέτουν χρήματα στα γενέθλια και τις γιορτές και συγγενείς που μπορούν να κάνουν επιπλέον εισφορές.
Ένα άλλο παιδί μπορεί να έχει μια οικογένεια που δυσκολεύεται ακόμη και να καλύψει τα βασικά έξοδα του μήνα.
Στα 18 τους, επομένως, μπορεί να έχουν και τα δύο παιδιά έναν λογαριασμό, αλλά όχι το ίδιο κεφάλαιο.
Και το κεφάλαιο αυτό μπορεί να επηρεάσει το επόμενο βήμα. Το ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει τις αποταμιεύσεις για να σπουδάσει σε άλλη πόλη χωρίς να χρειαστεί να δουλεύει παράλληλα. Το άλλο μπορεί να χρειαστεί φοιτητικό δάνειο, οικονομική βοήθεια από την οικογένεια ή να εργάζεται από την πρώτη ημέρα.
Ένα πιο αναδιανεμητικό μοντέλο
Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που ανοίγει ο νέος «κουμπαράς»: θα χρησιμοποιηθεί η κρατική ενίσχυση για να μειώσει τις οικονομικές ανισότητες ή θα επιδοτεί περισσότερο εκείνες τις οικογένειες που ήδη έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύουν;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στην ίδια την ιδέα της αποταμίευσης.
Η μακροχρόνια αποταμίευση για τα παιδιά μπορεί να είναι ένα ισχυρό εργαλείο. Το κρίσιμο είναι ο σχεδιασμός.
Μια ελάχιστη κρατική εισφορά για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το αν οι γονείς μπορούν να βάζουν χρήματα, ή ένα μεγαλύτερο ποσοστό κρατικής αντιστοίχισης για τις οικογένειες με χαμηλότερη δυνατότητα αποταμίευσης, θα μπορούσε να κάνει το σύστημα πιο αναδιανεμητικό.
Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι απλώς κάθε παιδί να αποκτήσει έναν λογαριασμό από τη γέννησή του.
Είναι, όταν φτάσει στα 18, να μην εξαρτάται το μέγεθος του πρώτου του κεφαλαίου αποκλειστικά από το πόσο πλούσια ήταν η οικογένεια στην οποία γεννήθηκε.
www.bankingnews.gr
Oσοι κατάγονται από πιο εύπορες οικογένειες ... θα έχουν καλύτερο μέλλον.., με κρατική εγγύηση!
Με το πιστοποιητικό γέννησης, ένα παιδί μπορεί να αποκτά έναν λογαριασμό που θα το ακολουθεί μέχρι την ενηλικίωσή του.
Η ιδέα είναι απλή: να ξεκινά η αποταμίευση από τα πρώτα χρόνια της ζωής, ώστε στα 18 το παιδί να έχει ένα ποσό για σπουδές, ενοίκιο, αγορά κατοικίας ή απλώς ένα οικονομικό μαξιλάρι για το πρώτο του ξεκίνημα.
Αυτό είναι το σκεπτικό πίσω από τον «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά» που έχει παρουσιάσει η κυβέρνηση, αλλά και πίσω από τους λεγόμενους «Trump Accounts» στις ΗΠΑ.
Η λογική είναι ότι όσο νωρίτερα ξεκινήσει η αποταμίευση και η επένδυση, τόσο περισσότερο χρόνο έχουν τα χρήματα για να αυξηθούν.
Στις ΗΠΑ το κράτος βάζει μία αρχική εισφορά 1.000 δολαρίων για τα επιλέξιμα παιδιά που έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2025 έως το τέλος του 2028.
Στη συνέχεια μπορούν να βάζουν χρήματα γονείς, συγγενείς, εργοδότες και άλλοι δικαιούχοι, με το γενικό όριο των πρόσθετων εισφορών να φτάνει τα 5.000 δολάρια τον χρόνο.
Στην Ελλάδα η φιλοσοφία είναι διαφορετική και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της συζήτησης.
Το κράτος δεν δίνει απλώς ένα ίδιο ποσό σε κάθε παιδί. Η κρατική ενίσχυση συνδέεται με το ποσό που καταφέρνει να αποταμιεύσει η ίδια η οικογένεια. Για κάθε ευρώ που βάζουν οι γονείς, προστίθεται άλλο ένα από το κράτος, μέχρι το προβλεπόμενο όριο.
Ας πάρουμε δύο οικογένειες.
Η πρώτη μπορεί να βάζει στον λογαριασμό 100 ευρώ τον μήνα.
Σε έναν χρόνο θα έχει βάλει 1.200 ευρώ και το κράτος άλλα 1.200 ευρώ.
Συνολικά, στον λογαριασμό του παιδιού θα έχουν μπει 2.400 ευρώ.
Η δεύτερη οικογένεια, επειδή έχει μεγαλύτερα έξοδα και μικρότερο εισόδημα, μπορεί να διαθέσει μόλις 20 ευρώ τον μήνα.
Σε έναν χρόνο θα βάλει 240 ευρώ και το κράτος άλλα 240.
Συνολικά, το παιδί θα έχει 480 ευρώ.
Και οι δύο οικογένειες παίρνουν ενίσχυση. Όμως η πρώτη οικογένεια παίρνει από το κράτος 1.200 ευρώ, ενώ η δεύτερη μόλις 240 ευρώ.
Αυτό είναι το σημείο που μπορεί να δημιουργήσει μια νέα μορφή ανισότητας.
Οι δυνατότητες αποταμίευσης
Δεν σημαίνει ότι ο χαμηλότερου εισοδήματος γονιός δεν ωφελείται.
Αντίθετα, κάθε ευρώ που καταφέρνει να βάλει διπλασιάζεται. Το πρόβλημα είναι ότι ο γονιός που έχει τη δυνατότητα να αποταμιεύσει περισσότερα μπορεί να αξιοποιήσει και πολύ μεγαλύτερη κρατική ενίσχυση.
Με απλά λόγια: όσο περισσότερα μπορείς να βάλεις, τόσο περισσότερα χρήματα μπορεί να βάλει και το κράτος για το παιδί σου.
Και η διαφορά αυτή δεν μένει απαραίτητα στα ίδια επίπεδα.
Τα χρήματα δεν προορίζονται απλώς να κάθονται σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.
Η λογική των συγκεκριμένων σχημάτων είναι η μακροχρόνια επένδυση, ώστε να λειτουργεί ο ανατοκισμός.
Αν, για παράδειγμα, ένα ποσό επενδύεται για 18 χρόνια, οι αποδόσεις που δημιουργούνται μπορούν με τη σειρά τους να παράγουν νέες αποδόσεις.
Αυτό σημαίνει ότι τα πρώτα χρήματα που μπαίνουν στον λογαριασμό έχουν πολύ περισσότερο χρόνο για να «δουλέψουν».
Εδώ εμφανίζεται και η μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια οικογένεια που μπορεί να αποταμιεύει 100 ευρώ τον μήνα και σε μια οικογένεια που μπορεί να βάζει 20.
Το παράδειγμα
Στο απλό παράδειγμα των 100 ευρώ τον μήνα, χωρίς καμία απόδοση, γονείς και κράτος θα έχουν βάλει μαζί 43.200 ευρώ σε 18 χρόνια.
Αν μάλιστα αυξάνεται σταδιακά το ανώτατο όριο της εισφοράς, το συνολικό ποσό των καταβολών μπορεί να ανέβει ακόμη περισσότερο. Με αύξηση 10% ανά πενταετία και πλήρη αξιοποίηση του ορίου, το άθροισμα των εισφορών γονέων και κράτους φτάνει περίπου τις 49.300 ευρώ σε 18 χρόνια, πριν υπολογιστεί οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση.
Άρα, όταν γίνεται λόγος για ένα ποσό της τάξης των 60.000 ευρώ στην ενηλικίωση, αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εγγυημένο ποσό. Είναι μια εκτίμηση που προϋποθέτει συγκεκριμένες καταβολές και συγκεκριμένες επενδυτικές αποδόσεις.
Και υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα που συχνά περνάει απαρατήρητο: 60.000 ευρώ σε 18 χρόνια δεν θα έχουν την ίδια αγοραστική δύναμη με 60.000 ευρώ σήμερα.
Ο πληθωρισμός μειώνει σταδιακά την πραγματική αξία των χρημάτων. Επομένως, όταν μετράμε την επιτυχία ενός τέτοιου προγράμματος, δεν αρκεί να κοιτάμε το τελικό ονομαστικό ποσό.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πιο σημαντικό.
Τα παιδιά δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.
Ένα παιδί μπορεί να έχει γονείς που μπορούν να βάζουν σταθερά 100 ή 150 ευρώ τον μήνα, παππούδες που προσθέτουν χρήματα στα γενέθλια και τις γιορτές και συγγενείς που μπορούν να κάνουν επιπλέον εισφορές.
Ένα άλλο παιδί μπορεί να έχει μια οικογένεια που δυσκολεύεται ακόμη και να καλύψει τα βασικά έξοδα του μήνα.
Στα 18 τους, επομένως, μπορεί να έχουν και τα δύο παιδιά έναν λογαριασμό, αλλά όχι το ίδιο κεφάλαιο.
Και το κεφάλαιο αυτό μπορεί να επηρεάσει το επόμενο βήμα. Το ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει τις αποταμιεύσεις για να σπουδάσει σε άλλη πόλη χωρίς να χρειαστεί να δουλεύει παράλληλα. Το άλλο μπορεί να χρειαστεί φοιτητικό δάνειο, οικονομική βοήθεια από την οικογένεια ή να εργάζεται από την πρώτη ημέρα.
Ένα πιο αναδιανεμητικό μοντέλο
Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που ανοίγει ο νέος «κουμπαράς»: θα χρησιμοποιηθεί η κρατική ενίσχυση για να μειώσει τις οικονομικές ανισότητες ή θα επιδοτεί περισσότερο εκείνες τις οικογένειες που ήδη έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύουν;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στην ίδια την ιδέα της αποταμίευσης.
Η μακροχρόνια αποταμίευση για τα παιδιά μπορεί να είναι ένα ισχυρό εργαλείο. Το κρίσιμο είναι ο σχεδιασμός.
Μια ελάχιστη κρατική εισφορά για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το αν οι γονείς μπορούν να βάζουν χρήματα, ή ένα μεγαλύτερο ποσοστό κρατικής αντιστοίχισης για τις οικογένειες με χαμηλότερη δυνατότητα αποταμίευσης, θα μπορούσε να κάνει το σύστημα πιο αναδιανεμητικό.
Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι απλώς κάθε παιδί να αποκτήσει έναν λογαριασμό από τη γέννησή του.
Είναι, όταν φτάσει στα 18, να μην εξαρτάται το μέγεθος του πρώτου του κεφαλαίου αποκλειστικά από το πόσο πλούσια ήταν η οικογένεια στην οποία γεννήθηκε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών