Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει γιατί το 90% των ανθρώπων είναι δεξιόχειρες
Γιατί οι άνθρωποι προτιμούν συντριπτικά το δεξί χέρι, ενώ τα άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά δεν εμφανίζουν την ίδια τάση;
Το ερώτημα αυτό απασχολεί τους επιστήμονες εδώ και δεκαετίες, όμως μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η απάντηση ίσως βρίσκεται σε δύο καθοριστικές στιγμές της ανθρώπινης εξέλιξης: την όρθια βάδιση και την ανάπτυξη πολύ μεγαλύτερου εγκεφάλου.
Περίπου το 90% των ανθρώπων παγκοσμίως είναι δεξιόχειρες, γεγονός που καθιστά τον άνθρωπο μοναδικό ανάμεσα στα πρωτεύοντα θηλαστικά.
Κανένα άλλο είδος πιθήκου ή μεγάλου πιθήκου δεν παρουσιάζει τόσο ισχυρή προτίμηση σε ένα χέρι σε επίπεδο πληθυσμού.
Tώρα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης θεωρούν πλέον ότι βρήκαν ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ.
Η όρθια βάδιση άλλαξε τα πάντα
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS Biology, πραγματοποιήθηκε από τον Δρ. Thomas A. Püschel και τη Rachel M. Hurwitz από τη Σχολή Ανθρωπολογίας και Μουσειακής Εθνογραφίας της Οξφόρδης, μαζί με τον καθηγητή Chris Venditti από το Πανεπιστήμιο του Reading.
Η ομάδα ανέλυσε δεδομένα από 2.025 άτομα που αντιπροσώπευαν 41 είδη πιθήκων και μεγάλων πιθήκων. Χρησιμοποιώντας μοντέλα Bayesian που λάμβαναν υπόψη τις εξελικτικές σχέσεις μεταξύ των ειδών, οι επιστήμονες εξέτασαν διάφορες θεωρίες για την εξέλιξη της δεξιοχειρίας.
Μελέτησαν παράγοντες όπως η χρήση εργαλείων, η διατροφή, το περιβάλλον διαβίωσης, η μάζα σώματος, η κοινωνική συμπεριφορά, το μέγεθος του εγκεφάλου και τα πρότυπα κίνησης.
Αρχικά, οι άνθρωποι φαίνονταν να αποτελούν εντελώς ξεχωριστή περίπτωση σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα. Όμως, όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν δύο επιπλέον παράγοντες - το μέγεθος του εγκεφάλου και την αναλογία μήκους χεριών προς πόδια - οι άνθρωποι έπαψαν να μοιάζουν τόσο εξελικτικά «μοναδικοί».
Η συγκεκριμένη αναλογία θεωρείται βασικός δείκτης δίποδης βάδισης, δηλαδή περπατήματος στα δύο πόδια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα δείχνουν ότι οι μεγαλύτεροι εγκέφαλοι και η όρθια βάδιση μαζί ίσως εξηγούν γιατί οι άνθρωποι ανέπτυξαν τόσο ισχυρή προτίμηση στο δεξί χέρι.
Πώς εξελίχθηκε η δεξιοχειρία
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης τα μοντέλα τους για να εκτιμήσουν τη δεξιοχειρία σε εξαφανισμένους ανθρώπινους προγόνους.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πρώιμα ανθρωποειδή όπως οι Αρδιπίθηκοι και Αυστραλοπίθηκοι πιθανότατα είχαν μόνο ήπια προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με αυτή που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους.
Η κατάσταση άλλαξε με την εμφάνιση του γένους Homo. Είδη όπως οι Homo ergaster, Homo erectus και οι Νεάντερταλ φαίνεται ότι ανέπτυξαν ολοένα και ισχυρότερη δεξιοχειρία με την πάροδο του χρόνου.
Στον σύγχρονο Homo sapiens, αυτή η τάση έφτασε τελικά στην ακραία κυριαρχία του δεξιού χεριού που παρατηρείται σήμερα.
Το «χόμπιτ» που ξεχώριζε
Μία εξαίρεση εντόπισαν οι επιστήμονες: το είδος Homo floresiensis, γνωστό και ως «χόμπιτ».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το Homo floresiensis είχε πολύ πιο αδύναμη προτίμηση στο δεξί χέρι.
Αυτό φαίνεται να συνδέεται με την ανατομία του, καθώς διέθετε σχετικά μικρό εγκέφαλο και χαρακτηριστικά προσαρμοσμένα τόσο για αναρρίχηση όσο και για όρθια βάδιση, χωρίς πλήρως εξειδικευμένη δίποδη κίνηση.
Οι μεγαλύτεροι εγκέφαλοι ενίσχυσαν τη δεξιοχειρία
Τα ευρήματα υποδεικνύουν μια εξελικτική διαδικασία δύο σταδίων.
Αρχικά, η όρθια βάδιση απελευθέρωσε τα χέρια από τη μετακίνηση, επιτρέποντας τη χρήση τους για χειρισμό αντικειμένων και πιο εξειδικευμένες δραστηριότητες.
Στη συνέχεια, καθώς οι ανθρώπινοι εγκέφαλοι μεγάλωσαν και έγιναν πιο πολύπλοκοι, η τάση προς τη δεξιοχειρία ενισχύθηκε σημαντικά και εξαπλώθηκε σχεδόν σε ολόκληρο τον ανθρώπινο πληθυσμό.
«Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει πολλές από τις βασικές θεωρίες για τη δεξιοχειρία μέσα σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι πιθανότατα συνδέεται με ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που μας κάνουν ανθρώπους, ιδιαίτερα την όρθια βάδιση και την εξέλιξη μεγαλύτερων εγκεφάλων», δήλωσε ο Δρ. Thomas A. Püschel.
Γιατί υπάρχουν ακόμη αριστερόχειρες;
Η μελέτη εγείρει επίσης νέα ερωτήματα που οι επιστήμονες θέλουν να διερευνήσουν στο μέλλον.
Οι ερευνητές εξακολουθούν να μην γνωρίζουν ακριβώς γιατί η αριστεροχειρία επιβίωσε κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης εξέλιξης ή πώς ο ανθρώπινος πολιτισμός ενίσχυσε την κυριαρχία της δεξιοχειρίας με το πέρασμα των αιώνων.
Η ομάδα σημείωσε επίσης ότι παρόμοιες προτιμήσεις άκρων σε ζώα όπως οι παπαγάλοι και τα καγκουρό ίσως αποκαλύπτουν ευρύτερα εξελικτικά μοτίβα που μοιράζονται πολύ διαφορετικά είδη.
www.bankingnews.gr
Το ερώτημα αυτό απασχολεί τους επιστήμονες εδώ και δεκαετίες, όμως μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η απάντηση ίσως βρίσκεται σε δύο καθοριστικές στιγμές της ανθρώπινης εξέλιξης: την όρθια βάδιση και την ανάπτυξη πολύ μεγαλύτερου εγκεφάλου.
Περίπου το 90% των ανθρώπων παγκοσμίως είναι δεξιόχειρες, γεγονός που καθιστά τον άνθρωπο μοναδικό ανάμεσα στα πρωτεύοντα θηλαστικά.
Κανένα άλλο είδος πιθήκου ή μεγάλου πιθήκου δεν παρουσιάζει τόσο ισχυρή προτίμηση σε ένα χέρι σε επίπεδο πληθυσμού.
Tώρα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης θεωρούν πλέον ότι βρήκαν ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ.
Η όρθια βάδιση άλλαξε τα πάντα
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS Biology, πραγματοποιήθηκε από τον Δρ. Thomas A. Püschel και τη Rachel M. Hurwitz από τη Σχολή Ανθρωπολογίας και Μουσειακής Εθνογραφίας της Οξφόρδης, μαζί με τον καθηγητή Chris Venditti από το Πανεπιστήμιο του Reading.
Η ομάδα ανέλυσε δεδομένα από 2.025 άτομα που αντιπροσώπευαν 41 είδη πιθήκων και μεγάλων πιθήκων. Χρησιμοποιώντας μοντέλα Bayesian που λάμβαναν υπόψη τις εξελικτικές σχέσεις μεταξύ των ειδών, οι επιστήμονες εξέτασαν διάφορες θεωρίες για την εξέλιξη της δεξιοχειρίας.
Μελέτησαν παράγοντες όπως η χρήση εργαλείων, η διατροφή, το περιβάλλον διαβίωσης, η μάζα σώματος, η κοινωνική συμπεριφορά, το μέγεθος του εγκεφάλου και τα πρότυπα κίνησης.
Αρχικά, οι άνθρωποι φαίνονταν να αποτελούν εντελώς ξεχωριστή περίπτωση σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα. Όμως, όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν δύο επιπλέον παράγοντες - το μέγεθος του εγκεφάλου και την αναλογία μήκους χεριών προς πόδια - οι άνθρωποι έπαψαν να μοιάζουν τόσο εξελικτικά «μοναδικοί».
Η συγκεκριμένη αναλογία θεωρείται βασικός δείκτης δίποδης βάδισης, δηλαδή περπατήματος στα δύο πόδια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα δείχνουν ότι οι μεγαλύτεροι εγκέφαλοι και η όρθια βάδιση μαζί ίσως εξηγούν γιατί οι άνθρωποι ανέπτυξαν τόσο ισχυρή προτίμηση στο δεξί χέρι.
Πώς εξελίχθηκε η δεξιοχειρία
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης τα μοντέλα τους για να εκτιμήσουν τη δεξιοχειρία σε εξαφανισμένους ανθρώπινους προγόνους.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πρώιμα ανθρωποειδή όπως οι Αρδιπίθηκοι και Αυστραλοπίθηκοι πιθανότατα είχαν μόνο ήπια προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με αυτή που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους.
Η κατάσταση άλλαξε με την εμφάνιση του γένους Homo. Είδη όπως οι Homo ergaster, Homo erectus και οι Νεάντερταλ φαίνεται ότι ανέπτυξαν ολοένα και ισχυρότερη δεξιοχειρία με την πάροδο του χρόνου.
Στον σύγχρονο Homo sapiens, αυτή η τάση έφτασε τελικά στην ακραία κυριαρχία του δεξιού χεριού που παρατηρείται σήμερα.
Το «χόμπιτ» που ξεχώριζε
Μία εξαίρεση εντόπισαν οι επιστήμονες: το είδος Homo floresiensis, γνωστό και ως «χόμπιτ».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το Homo floresiensis είχε πολύ πιο αδύναμη προτίμηση στο δεξί χέρι.
Αυτό φαίνεται να συνδέεται με την ανατομία του, καθώς διέθετε σχετικά μικρό εγκέφαλο και χαρακτηριστικά προσαρμοσμένα τόσο για αναρρίχηση όσο και για όρθια βάδιση, χωρίς πλήρως εξειδικευμένη δίποδη κίνηση.
Οι μεγαλύτεροι εγκέφαλοι ενίσχυσαν τη δεξιοχειρία
Τα ευρήματα υποδεικνύουν μια εξελικτική διαδικασία δύο σταδίων.
Αρχικά, η όρθια βάδιση απελευθέρωσε τα χέρια από τη μετακίνηση, επιτρέποντας τη χρήση τους για χειρισμό αντικειμένων και πιο εξειδικευμένες δραστηριότητες.
Στη συνέχεια, καθώς οι ανθρώπινοι εγκέφαλοι μεγάλωσαν και έγιναν πιο πολύπλοκοι, η τάση προς τη δεξιοχειρία ενισχύθηκε σημαντικά και εξαπλώθηκε σχεδόν σε ολόκληρο τον ανθρώπινο πληθυσμό.
«Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει πολλές από τις βασικές θεωρίες για τη δεξιοχειρία μέσα σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι πιθανότατα συνδέεται με ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που μας κάνουν ανθρώπους, ιδιαίτερα την όρθια βάδιση και την εξέλιξη μεγαλύτερων εγκεφάλων», δήλωσε ο Δρ. Thomas A. Püschel.
Γιατί υπάρχουν ακόμη αριστερόχειρες;
Η μελέτη εγείρει επίσης νέα ερωτήματα που οι επιστήμονες θέλουν να διερευνήσουν στο μέλλον.
Οι ερευνητές εξακολουθούν να μην γνωρίζουν ακριβώς γιατί η αριστεροχειρία επιβίωσε κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης εξέλιξης ή πώς ο ανθρώπινος πολιτισμός ενίσχυσε την κυριαρχία της δεξιοχειρίας με το πέρασμα των αιώνων.
Η ομάδα σημείωσε επίσης ότι παρόμοιες προτιμήσεις άκρων σε ζώα όπως οι παπαγάλοι και τα καγκουρό ίσως αποκαλύπτουν ευρύτερα εξελικτικά μοτίβα που μοιράζονται πολύ διαφορετικά είδη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών