Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι ο κεντρικός «Λίθος του Βωμού» του Stonehenge μεταφέρθηκε από τη βορειοανατολική Σκωτία σε απόσταση περίπου 700 χιλιομέτρων
Μία νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Curtin έρχεται να ρίξει φως σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια που περιβάλλουν το περίφημο Stonehenge: πώς ένας γιγαντιαίος λίθος βάρους περίπου έξι τόνων κατάφερε να διασχίσει σχεδόν ολόκληρη τη Βρετανία πριν από χιλιάδες χρόνια.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο λεγόμενος «Λίθος του Βωμού» (Altar Stone), ένας τεράστιος ψαμμιτικός μονόλιθος που βρίσκεται στο κέντρο του μνημείου.
Οι ερευνητές πιστεύουν πλέον ότι η πέτρα προέρχεται από τη βορειοανατολική Σκωτία, σε απόσταση περίπου 700 χιλιομέτρων από την πεδιάδα του Salisbury, όπου βρίσκεται σήμερα το Stonehenge.
Η τεράστια αυτή απόσταση δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με τις δυνατότητες, την οργάνωση και τις τεχνικές γνώσεις των προϊστορικών κοινωνιών της Βρετανίας.
Η θεωρία των παγετώνων καταρρέει
Για δεκαετίες αρκετοί επιστήμονες υποστήριζαν ότι ορισμένοι από τους λίθους του Stonehenge είχαν μεταφερθεί φυσικά από παγετώνες κατά τη διάρκεια της τελευταίας εποχής των παγετώνων.
Η νέα έρευνα, ωστόσο, φαίνεται να αποδυναμώνει σημαντικά αυτή τη θεωρία.
Οι επιστήμονες συνδύασαν χρονολόγηση ορυκτών κόκκων με προηγμένα υπολογιστικά μοντέλα που αναπαριστούν την κίνηση των αρχαίων παγετώνων στη Βρετανία.
Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν αν υπήρχε κάποια φυσική διαδρομή μέσω της οποίας ο λίθος θα μπορούσε να έχει μεταφερθεί μέχρι τη νότια Αγγλία.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά.
Παρότι οι παγετώνες φαίνεται πως μπορούσαν να μεταφέρουν βράχους από τη βορειοανατολική Σκωτία έως την περιοχή του Dogger Bank στη σημερινή Βόρεια Θάλασσα, δεν βρέθηκε καμία ρεαλιστική γεωλογική διαδρομή που να οδηγεί τον λίθο μέχρι το Stonehenge.
«Η μεταφορά ήταν ανθρώπινο έργο»
Ο επικεφαλής της μελέτης, Anthony Clarke, από τη Σχολή Γης και Πλανητικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Curtin, δήλωσε ότι τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ανθρώπινη παρέμβαση.
«Αντί να μεταφέρθηκε φυσικά από τον πάγο, τα δεδομένα δείχνουν μια σκόπιμη και προσεκτικά οργανωμένη μετακίνηση μέσα από ένα εξαιρετικά δύσκολο και ποικιλόμορφο τοπίο», ανέφερε.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ακόμη και αν οι παγετώνες βοήθησαν σε κάποιο μέρος της διαδρομής κατά την Εποχή των Παγετώνων, ο λίθος θα έπρεπε να μεταφερθεί από ανθρώπους για εκατοντάδες χιλιόμετρα προτού φτάσει στον τελικό του προορισμό.
«Τα μοντέλα μας δείχνουν ότι οι παγετώνες ίσως μετέφεραν πετρώματα μέχρι το Dogger Bank, όμως όχι μέχρι τη νότια Αγγλία. Αυτό σημαίνει ότι ο λίθος έπρεπε να μετακινηθεί από ανθρώπους για το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής», εξήγησε ο Clarke.
Ένα τεράστιο έργο μηχανικής πριν από 5.000 χρόνια
Η μελέτη υποστηρίζει ότι η μεταφορά του γιγαντιαίου μονόλιθου δεν ήταν μια μεμονωμένη επιχείρηση αλλά μια σύνθετη διαδικασία που πιθανότατα πραγματοποιήθηκε σε πολλά στάδια.
Οι προϊστορικές κοινότητες ενδέχεται να μετέφεραν τον λίθο τόσο μέσω ξηράς όσο και αξιοποιώντας ποτάμια ή παράκτιες θαλάσσιες διαδρομές όπου αυτό ήταν δυνατό.
Μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε εκατοντάδες εργαζόμενους, λεπτομερή σχεδιασμό, γνώση του τοπίου, συντονισμό μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων, καθώς και τεχνολογικές λύσεις για τη μετακίνηση ενός φορτίου έξι τόνων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος αποκαλύπτει πολύ πιο σύνθετες κοινωνικές δομές από όσες συνήθως αποδίδονται στις νεολιθικές κοινωνίες της Βρετανίας.
Τι αποκαλύπτει για τη Νεολιθική Βρετανία
Η νέα έρευνα ενισχύει την άποψη ότι οι κατασκευαστές του Stonehenge διέθεταν σημαντικές οργανωτικές ικανότητες και ευρύ δίκτυο συνεργασίας.
«Η μεταφορά ενός λίθου αυτού του μεγέθους σε τόσο μεγάλη απόσταση απαιτούσε σχεδιασμό, συντονισμό και βαθιά γνώση του τοπίου – για να μην αναφέρουμε τεράστια αποφασιστικότητα», τόνισε ο Clarke.
Οι επιστήμονες θεωρούν πλέον ότι το Stonehenge δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό αρχιτεκτονικό μνημείο, αλλά και απόδειξη της ικανότητας των προϊστορικών κοινοτήτων να οργανώνουν μεγάλης κλίμακας έργα πολύ πριν από την εμφάνιση των πρώτων κρατών και οργανωμένων βασιλείων στη Βρετανία.
Το μυστήριο συνεχίζεται
Παρά τη σημαντική πρόοδο, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Οι ερευνητές σκοπεύουν να συνεχίσουν τις έρευνες ώστε να εντοπίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το ακριβές σημείο προέλευσης του Altar Stone στη βορειοανατολική Σκωτία.
Παράλληλα, θα προσπαθήσουν να ανασυνθέσουν τις πιθανές διαδρομές που ακολούθησαν οι νεολιθικές κοινότητες για να μεταφέρουν τον γιγαντιαίο λίθο μέσα από βουνά, ποτάμια, ακτές και δάση, σε ένα ταξίδι που εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο εντυπωσιακά τεχνολογικά επιτεύγματα της προϊστορικής Ευρώπης.
www.bankingnews.gr
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο λεγόμενος «Λίθος του Βωμού» (Altar Stone), ένας τεράστιος ψαμμιτικός μονόλιθος που βρίσκεται στο κέντρο του μνημείου.
Οι ερευνητές πιστεύουν πλέον ότι η πέτρα προέρχεται από τη βορειοανατολική Σκωτία, σε απόσταση περίπου 700 χιλιομέτρων από την πεδιάδα του Salisbury, όπου βρίσκεται σήμερα το Stonehenge.
Η τεράστια αυτή απόσταση δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με τις δυνατότητες, την οργάνωση και τις τεχνικές γνώσεις των προϊστορικών κοινωνιών της Βρετανίας.
Η θεωρία των παγετώνων καταρρέει
Για δεκαετίες αρκετοί επιστήμονες υποστήριζαν ότι ορισμένοι από τους λίθους του Stonehenge είχαν μεταφερθεί φυσικά από παγετώνες κατά τη διάρκεια της τελευταίας εποχής των παγετώνων.
Η νέα έρευνα, ωστόσο, φαίνεται να αποδυναμώνει σημαντικά αυτή τη θεωρία.
Οι επιστήμονες συνδύασαν χρονολόγηση ορυκτών κόκκων με προηγμένα υπολογιστικά μοντέλα που αναπαριστούν την κίνηση των αρχαίων παγετώνων στη Βρετανία.
Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν αν υπήρχε κάποια φυσική διαδρομή μέσω της οποίας ο λίθος θα μπορούσε να έχει μεταφερθεί μέχρι τη νότια Αγγλία.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά.
Παρότι οι παγετώνες φαίνεται πως μπορούσαν να μεταφέρουν βράχους από τη βορειοανατολική Σκωτία έως την περιοχή του Dogger Bank στη σημερινή Βόρεια Θάλασσα, δεν βρέθηκε καμία ρεαλιστική γεωλογική διαδρομή που να οδηγεί τον λίθο μέχρι το Stonehenge.
«Η μεταφορά ήταν ανθρώπινο έργο»
Ο επικεφαλής της μελέτης, Anthony Clarke, από τη Σχολή Γης και Πλανητικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Curtin, δήλωσε ότι τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ανθρώπινη παρέμβαση.
«Αντί να μεταφέρθηκε φυσικά από τον πάγο, τα δεδομένα δείχνουν μια σκόπιμη και προσεκτικά οργανωμένη μετακίνηση μέσα από ένα εξαιρετικά δύσκολο και ποικιλόμορφο τοπίο», ανέφερε.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ακόμη και αν οι παγετώνες βοήθησαν σε κάποιο μέρος της διαδρομής κατά την Εποχή των Παγετώνων, ο λίθος θα έπρεπε να μεταφερθεί από ανθρώπους για εκατοντάδες χιλιόμετρα προτού φτάσει στον τελικό του προορισμό.
«Τα μοντέλα μας δείχνουν ότι οι παγετώνες ίσως μετέφεραν πετρώματα μέχρι το Dogger Bank, όμως όχι μέχρι τη νότια Αγγλία. Αυτό σημαίνει ότι ο λίθος έπρεπε να μετακινηθεί από ανθρώπους για το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής», εξήγησε ο Clarke.
Ένα τεράστιο έργο μηχανικής πριν από 5.000 χρόνια
Η μελέτη υποστηρίζει ότι η μεταφορά του γιγαντιαίου μονόλιθου δεν ήταν μια μεμονωμένη επιχείρηση αλλά μια σύνθετη διαδικασία που πιθανότατα πραγματοποιήθηκε σε πολλά στάδια.
Οι προϊστορικές κοινότητες ενδέχεται να μετέφεραν τον λίθο τόσο μέσω ξηράς όσο και αξιοποιώντας ποτάμια ή παράκτιες θαλάσσιες διαδρομές όπου αυτό ήταν δυνατό.
Μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε εκατοντάδες εργαζόμενους, λεπτομερή σχεδιασμό, γνώση του τοπίου, συντονισμό μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων, καθώς και τεχνολογικές λύσεις για τη μετακίνηση ενός φορτίου έξι τόνων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος αποκαλύπτει πολύ πιο σύνθετες κοινωνικές δομές από όσες συνήθως αποδίδονται στις νεολιθικές κοινωνίες της Βρετανίας.
Τι αποκαλύπτει για τη Νεολιθική Βρετανία
Η νέα έρευνα ενισχύει την άποψη ότι οι κατασκευαστές του Stonehenge διέθεταν σημαντικές οργανωτικές ικανότητες και ευρύ δίκτυο συνεργασίας.
«Η μεταφορά ενός λίθου αυτού του μεγέθους σε τόσο μεγάλη απόσταση απαιτούσε σχεδιασμό, συντονισμό και βαθιά γνώση του τοπίου – για να μην αναφέρουμε τεράστια αποφασιστικότητα», τόνισε ο Clarke.
Οι επιστήμονες θεωρούν πλέον ότι το Stonehenge δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό αρχιτεκτονικό μνημείο, αλλά και απόδειξη της ικανότητας των προϊστορικών κοινοτήτων να οργανώνουν μεγάλης κλίμακας έργα πολύ πριν από την εμφάνιση των πρώτων κρατών και οργανωμένων βασιλείων στη Βρετανία.
Το μυστήριο συνεχίζεται
Παρά τη σημαντική πρόοδο, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Οι ερευνητές σκοπεύουν να συνεχίσουν τις έρευνες ώστε να εντοπίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το ακριβές σημείο προέλευσης του Altar Stone στη βορειοανατολική Σκωτία.
Παράλληλα, θα προσπαθήσουν να ανασυνθέσουν τις πιθανές διαδρομές που ακολούθησαν οι νεολιθικές κοινότητες για να μεταφέρουν τον γιγαντιαίο λίθο μέσα από βουνά, ποτάμια, ακτές και δάση, σε ένα ταξίδι που εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο εντυπωσιακά τεχνολογικά επιτεύγματα της προϊστορικής Ευρώπης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών