Οι κινήσεις του Donald Trump εμφανίζουν την εικόνα μιας υπερδύναμης που διαπιστώνει σε πραγματικό χρόνο ότι η αεροπορική ισχύς μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές σε μια χώρα, χωρίς όμως να εξασφαλίζει την πολιτική διευθέτηση που υποτίθεται ότι θα είχε στόχο – εν προκειμένω την περίφημη «αλλαγή καθεστώτος»
Πέντε μήνες μετά την έναρξη αυτού που οι ιστορικοί πιθανότατα θα αποκαλούν «πόλεμο του Ιράν του 2026», η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε μια κατάσταση που έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν, στο Βιετνάμ, στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν: έχει εμπλακεί υπερβολικά βαθιά για να αποχωρήσει χωρίς κόστος, αλλά όχι αρκετά βαθιά ώστε να έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει ότι κέρδισε.
Οι επαναλαμβανόμενες απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να εξαπολύσει αυτό που έχει χαρακτηρίσει «τη μεγαλύτερη επίθεση από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο», οι οποίες ακολουθούνται μέσα σε λίγες ημέρες από ανακοινώσεις ότι οι συνομιλίες «βρίσκονται σε καλό δρόμο», για να διαψευστούν στη συνέχεια από την Τεχεράνη, δεν συνιστούν διαπραγματευτική στρατηγική.
Αποτελούν μάλλον την εικόνα μιας υπερδύναμης που διαπιστώνει σε πραγματικό χρόνο ότι η αεροπορική ισχύς μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές σε μια χώρα, χωρίς όμως να εξασφαλίζει την πολιτική διευθέτηση που υποτίθεται ότι θα είχε στόχο – εν προκειμένω την περίφημη «αλλαγή καθεστώτος».
Η ρεαλιστική οπτική
Αυτό είναι το μοτίβο για το οποίο προειδοποιούν εδώ και καιρό οι ρεαλιστές: το χάσμα ανάμεσα σε όσα μπορεί να καταστρέψει η στρατιωτική ισχύς και σε όσα μπορεί πραγματικά να επιτύχει.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν υποβαθμίσει τις στρατιωτικές υποδομές του Ιράν, έχουν προκαλέσει ζημιές σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα και έχουν εξοντώσει διοικητές.
Αυτό που δεν έχουν καταφέρει είναι να οδηγήσουν την ιρανική κυβέρνηση να συνθηκολογήσει με όρους που η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να παρουσιάσει ως νίκη.
Ούτε έχουν διαμορφώσει μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων που να μην απαιτεί από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό να διασφαλίζει επ' αόριστον, διά της ισχύος, την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Hormuz.
Ήδη πετρελαιοφόρα αναγκάζονται να αλλάζουν διαδρομή και να κινούνται γύρω από την Αφρική.
Και μόνο αυτό θα έπρεπε να λέει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής πολλά για το πόσο πραγματικά «ελεγχόμενος» είναι αυτός ο πόλεμος.
Η στρατηγική του Trump και το αδιέξοδο
Το πολιτικό ένστικτο του Trump να αναζητήσει μια οδό διαφυγής δεν είναι λανθασμένο.
Ό,τι άλλο κι αν μπορεί να του καταλογίσει κανείς, έχει επανειλημμένα υπαναχωρήσει από τη μεγαλεπήβολη επίθεση που απειλεί (διαρκώς) να εξαπολύσει, επικαλούμενος τις εκκλήσεις των χωρών του Κόλπου.
Οι κυβερνήσεις του Περσικού Κόλπου γνωρίζουν καλύτερα από τους περισσότερους στην Ουάσιγκτον ότι ένας ευρύτερος πόλεμος δεν εξυπηρετεί κανέναν, πέρα από τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν και τους εργολάβους που προμηθεύουν τα πυρομαχικά.
Το πρόβλημα είναι ότι ο Trump επιστρέφει διαρκώς στην απειλή ως μέσο πίεσης.
Και η πίεση που δεν μετατρέπεται ποτέ σε αποτέλεσμα παύει κάποια στιγμή να θεωρείται αξιόπιστη.
Η άρνηση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ότι διεξάγονται συνομιλίες, την ώρα που ο Λευκός Οίκος επέμενε ότι αυτές πρόκειται να ξεκινήσουν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν μια απειλή επαναλαμβάνεται τόσο συχνά ώστε η άλλη πλευρά να μην την λαμβάνει καθόλου υπόψη της.
Μια πραγματική έξοδος από την κρίση απαιτεί την εγκατάλειψη τριών παραδοχών που έχουν διαμορφώσει σιωπηρά τόσο τον συγκεκριμένο πόλεμο όσο και πολλές από τις προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή.
Η αυταπάτη για τον «αποκεφαλισμό» ενός καθεστώτος
Η πρώτη παραδοχή είναι ότι η εξουδετέρωση των δυνατοτήτων ενός καθεστώτος οδηγεί σε στρατηγική σαφήνεια και όχι σε στρατηγική αβεβαιότητα.
Σπανίως συμβαίνει αυτό.
Το Ιράκ, η Λιβύη και πλέον ο σημερινός πόλεμος δείχνουν, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, το ίδιο μάθημα: η καταστροφή είναι το εύκολο κομμάτι.
Αντίθετα, όσο περισσότερο διαρκούν οι βομβαρδισμοί, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο λόγος είναι ότι οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις και στις δύο πλευρές έχουν συμφέρον να παρατείνεται η σύγκρουση.
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου απομακρύνονται από τις ΗΠΑ
Η δεύτερη παραδοχή είναι ότι οι περιφερειακοί σύμμαχοι επιθυμούν μια τάξη πραγμάτων εγγυημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν και το κόστος της.
Η δημόσια προτροπή του Σαουδάραβα διαδόχου προς τον Trump να επιλέξει τον διάλογο αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη.
Οι χώρες του Κόλπου που κάποτε υποστήριζαν σιωπηρά την άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη είναι πλέον εκείνες που προσπαθούν να βάλουν φρένο στην κλιμάκωση.
Και αυτό επειδή είναι οι ίδιες που βρίσκονται δίπλα στα Στενά του Hormuz και δεν έχουν την πολυτέλεια να απομακρυνθούν διασχίζοντας έναν ωκεανό όταν αυτά κλείσουν.
Η «μη συμφωνία» δεν αποτελεί ουδέτερη επιλογή
Η τρίτη και πιο δύσκολη παραδοχή για την Ουάσινγκτον είναι ότι η απουσία συμφωνίας δεν αποτελεί ουδέτερη κατάσταση όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
Κάθε εβδομάδα χωρίς μια διευθέτηση σημαίνει ότι ο πόλεμος του Ιράν το 2026 παγιώνεται ως η νέα κανονικότητα της περιοχής, αντί να αντιμετωπίζεται ως μια έκτακτη κρίση που πρέπει να επιλυθεί.
Οι πόλεμοι που δεν έχουν σαφώς καθορισμένο τέλος τείνουν να ενσωματώνουν τη συνέχισή τους στην ίδια την πολιτική.
Η διέξοδος που βρίσκεται στο τραπέζι
Η πραγματική διέξοδος είχε διαφανεί ήδη τον Μάιο και τον Ιούνιο, όταν οι χώρες του Περσικού Κόλπου κατάφεραν αρχικά να πείσουν τον Trump να μην προχωρήσει σε επιθέσεις και ένα πλαίσιο συμφωνίας έδειχνε να μπορεί να διατηρηθεί.
Σήμερα η δυνατότητα αυτή διακρίνεται και στις συνομιλίες που διεξάγονται με τη διαμεσολάβηση του Ομάν για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz , έστω και αν παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Αυτό που λείπει δεν είναι η ευκαιρία, αλλά η ηγετική πειθαρχία.
Απαιτείται η διάθεση να γίνει αποδεκτή μια περιορισμένη και επαληθεύσιμη συμφωνία για τα Στενά του Ηormuz ως πραγματικός στόχος, αντί να αντιμετωπίζεται ως ένα ενδιάμεσο βήμα προς μια ευρύτερη συνθηκολόγηση.
Η ιρανική κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη και με τις δικές της εσωτερικές πιέσεις, δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μια τέτοια συνθηκολόγηση υπό την απειλή μιας νέας σειράς βομβαρδισμών.
Ο Trump οικοδόμησε μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στην περιφρόνησή του για τους πολέμους που οι προκάτοχοί του δεν κατάφεραν να τερματίσουν.
Για να εξέλθει από αυτόν τον πόλεμο με όρους καλύτερους από ένα απλό επαναλαμβανόμενο αδιέξοδο, θα χρειαστεί την πιο δύσκολη μορφή ηγετικής πειθαρχίας: να αποδεχθεί μια περιορισμένη συμφωνία τώρα, αντί να κυνηγά την πιο ελκυστική, αλλά μάλλον ανέφικτη, προοπτική μιας ολοκληρωτικής συνθηκολόγησης στο μέλλον.
Οι αυτοκρατορίες που συνεχίζουν να περιμένουν το αποφασιστικό χτύπημα που θα αναγκάσει τελικά την άλλη πλευρά να υποχωρήσει, συνήθως ανακαλύπτουν, χρόνια αργότερα, ότι εξακολουθούν να περιμένουν...
Και συνήθως ως άλλοι.. Νέρωνες τραγουδούν στα ερείπια της Ρώμης
www.bankingnews.gr
Οι επαναλαμβανόμενες απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να εξαπολύσει αυτό που έχει χαρακτηρίσει «τη μεγαλύτερη επίθεση από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο», οι οποίες ακολουθούνται μέσα σε λίγες ημέρες από ανακοινώσεις ότι οι συνομιλίες «βρίσκονται σε καλό δρόμο», για να διαψευστούν στη συνέχεια από την Τεχεράνη, δεν συνιστούν διαπραγματευτική στρατηγική.
Αποτελούν μάλλον την εικόνα μιας υπερδύναμης που διαπιστώνει σε πραγματικό χρόνο ότι η αεροπορική ισχύς μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές σε μια χώρα, χωρίς όμως να εξασφαλίζει την πολιτική διευθέτηση που υποτίθεται ότι θα είχε στόχο – εν προκειμένω την περίφημη «αλλαγή καθεστώτος».
Η ρεαλιστική οπτική
Αυτό είναι το μοτίβο για το οποίο προειδοποιούν εδώ και καιρό οι ρεαλιστές: το χάσμα ανάμεσα σε όσα μπορεί να καταστρέψει η στρατιωτική ισχύς και σε όσα μπορεί πραγματικά να επιτύχει.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν υποβαθμίσει τις στρατιωτικές υποδομές του Ιράν, έχουν προκαλέσει ζημιές σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα και έχουν εξοντώσει διοικητές.
Αυτό που δεν έχουν καταφέρει είναι να οδηγήσουν την ιρανική κυβέρνηση να συνθηκολογήσει με όρους που η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να παρουσιάσει ως νίκη.
Ούτε έχουν διαμορφώσει μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων που να μην απαιτεί από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό να διασφαλίζει επ' αόριστον, διά της ισχύος, την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Hormuz.
Ήδη πετρελαιοφόρα αναγκάζονται να αλλάζουν διαδρομή και να κινούνται γύρω από την Αφρική.
Και μόνο αυτό θα έπρεπε να λέει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής πολλά για το πόσο πραγματικά «ελεγχόμενος» είναι αυτός ο πόλεμος.
Η στρατηγική του Trump και το αδιέξοδο
Το πολιτικό ένστικτο του Trump να αναζητήσει μια οδό διαφυγής δεν είναι λανθασμένο.
Ό,τι άλλο κι αν μπορεί να του καταλογίσει κανείς, έχει επανειλημμένα υπαναχωρήσει από τη μεγαλεπήβολη επίθεση που απειλεί (διαρκώς) να εξαπολύσει, επικαλούμενος τις εκκλήσεις των χωρών του Κόλπου.
Οι κυβερνήσεις του Περσικού Κόλπου γνωρίζουν καλύτερα από τους περισσότερους στην Ουάσιγκτον ότι ένας ευρύτερος πόλεμος δεν εξυπηρετεί κανέναν, πέρα από τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν και τους εργολάβους που προμηθεύουν τα πυρομαχικά.
Το πρόβλημα είναι ότι ο Trump επιστρέφει διαρκώς στην απειλή ως μέσο πίεσης.
Και η πίεση που δεν μετατρέπεται ποτέ σε αποτέλεσμα παύει κάποια στιγμή να θεωρείται αξιόπιστη.
Η άρνηση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ότι διεξάγονται συνομιλίες, την ώρα που ο Λευκός Οίκος επέμενε ότι αυτές πρόκειται να ξεκινήσουν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν μια απειλή επαναλαμβάνεται τόσο συχνά ώστε η άλλη πλευρά να μην την λαμβάνει καθόλου υπόψη της.
Μια πραγματική έξοδος από την κρίση απαιτεί την εγκατάλειψη τριών παραδοχών που έχουν διαμορφώσει σιωπηρά τόσο τον συγκεκριμένο πόλεμο όσο και πολλές από τις προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή.
Η αυταπάτη για τον «αποκεφαλισμό» ενός καθεστώτος
Η πρώτη παραδοχή είναι ότι η εξουδετέρωση των δυνατοτήτων ενός καθεστώτος οδηγεί σε στρατηγική σαφήνεια και όχι σε στρατηγική αβεβαιότητα.
Σπανίως συμβαίνει αυτό.
Το Ιράκ, η Λιβύη και πλέον ο σημερινός πόλεμος δείχνουν, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, το ίδιο μάθημα: η καταστροφή είναι το εύκολο κομμάτι.
Αντίθετα, όσο περισσότερο διαρκούν οι βομβαρδισμοί, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο λόγος είναι ότι οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις και στις δύο πλευρές έχουν συμφέρον να παρατείνεται η σύγκρουση.
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου απομακρύνονται από τις ΗΠΑ
Η δεύτερη παραδοχή είναι ότι οι περιφερειακοί σύμμαχοι επιθυμούν μια τάξη πραγμάτων εγγυημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν και το κόστος της.
Η δημόσια προτροπή του Σαουδάραβα διαδόχου προς τον Trump να επιλέξει τον διάλογο αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη.
Οι χώρες του Κόλπου που κάποτε υποστήριζαν σιωπηρά την άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη είναι πλέον εκείνες που προσπαθούν να βάλουν φρένο στην κλιμάκωση.
Και αυτό επειδή είναι οι ίδιες που βρίσκονται δίπλα στα Στενά του Hormuz και δεν έχουν την πολυτέλεια να απομακρυνθούν διασχίζοντας έναν ωκεανό όταν αυτά κλείσουν.
Η «μη συμφωνία» δεν αποτελεί ουδέτερη επιλογή
Η τρίτη και πιο δύσκολη παραδοχή για την Ουάσινγκτον είναι ότι η απουσία συμφωνίας δεν αποτελεί ουδέτερη κατάσταση όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
Κάθε εβδομάδα χωρίς μια διευθέτηση σημαίνει ότι ο πόλεμος του Ιράν το 2026 παγιώνεται ως η νέα κανονικότητα της περιοχής, αντί να αντιμετωπίζεται ως μια έκτακτη κρίση που πρέπει να επιλυθεί.
Οι πόλεμοι που δεν έχουν σαφώς καθορισμένο τέλος τείνουν να ενσωματώνουν τη συνέχισή τους στην ίδια την πολιτική.
Η διέξοδος που βρίσκεται στο τραπέζι
Η πραγματική διέξοδος είχε διαφανεί ήδη τον Μάιο και τον Ιούνιο, όταν οι χώρες του Περσικού Κόλπου κατάφεραν αρχικά να πείσουν τον Trump να μην προχωρήσει σε επιθέσεις και ένα πλαίσιο συμφωνίας έδειχνε να μπορεί να διατηρηθεί.
Σήμερα η δυνατότητα αυτή διακρίνεται και στις συνομιλίες που διεξάγονται με τη διαμεσολάβηση του Ομάν για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz , έστω και αν παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Αυτό που λείπει δεν είναι η ευκαιρία, αλλά η ηγετική πειθαρχία.
Απαιτείται η διάθεση να γίνει αποδεκτή μια περιορισμένη και επαληθεύσιμη συμφωνία για τα Στενά του Ηormuz ως πραγματικός στόχος, αντί να αντιμετωπίζεται ως ένα ενδιάμεσο βήμα προς μια ευρύτερη συνθηκολόγηση.
Η ιρανική κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη και με τις δικές της εσωτερικές πιέσεις, δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μια τέτοια συνθηκολόγηση υπό την απειλή μιας νέας σειράς βομβαρδισμών.
Ο Trump οικοδόμησε μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στην περιφρόνησή του για τους πολέμους που οι προκάτοχοί του δεν κατάφεραν να τερματίσουν.
Για να εξέλθει από αυτόν τον πόλεμο με όρους καλύτερους από ένα απλό επαναλαμβανόμενο αδιέξοδο, θα χρειαστεί την πιο δύσκολη μορφή ηγετικής πειθαρχίας: να αποδεχθεί μια περιορισμένη συμφωνία τώρα, αντί να κυνηγά την πιο ελκυστική, αλλά μάλλον ανέφικτη, προοπτική μιας ολοκληρωτικής συνθηκολόγησης στο μέλλον.
Οι αυτοκρατορίες που συνεχίζουν να περιμένουν το αποφασιστικό χτύπημα που θα αναγκάσει τελικά την άλλη πλευρά να υποχωρήσει, συνήθως ανακαλύπτουν, χρόνια αργότερα, ότι εξακολουθούν να περιμένουν...
Και συνήθως ως άλλοι.. Νέρωνες τραγουδούν στα ερείπια της Ρώμης
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών