H αναχαίτιση του αμερικανικού drone MQ-9 Reaper σηματοδότησε την πρώτη επιχειρησιακή χρήση ενός εγχώρια ανεπτυγμένου συστήματος του Ιράν που ονομάζεται Arash-e Kamangir
(upd3) Το αδιέξοδο του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump για τον πόλεμο που εξαπέλυσε με το Ισραήλ κατά του Ιράν γιγαντώνεται μέρα με την ημέρα…
Ολοένα και περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν πως ό,τι και να κάνει ο Αμερικανός πρόεδρος θα ηττηθεί… είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι…
Οι μεγαλεπήβολοι στόχοι που είχε θέσει για ανατροπή του καθεστώτος και για άνευ όρων παράδοση του Ιράν έχουν αποτύχει παταγωδώς... και για αυτό πολλοί κάνουν λόγο για ταπείνωση Trump και ΗΠΑ...
Το Ιράν παραμένει και θα παραμείνει ισχυρό, αποδεικνύοντας πως… η πρόκληση που συνιστά για τις ΗΠΑ, ξεπερνά κατά πολύ την προεδρική θητεία του Trump…
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως τη στιγμή που υποτίθεται πως οι Αμερικανοί έχουν εξοντώσει κάθε πυραυλική και στρατιωτική ικανότητα των Ιρανών, αυτοί έχουν να επιδείξουν όπλα, όπως το σύστημα Arash-e Kamangir που όπως φάνηκε, είναι ικανό να σκορπά τον τρόμο και να τρέπει σε φυγή ακόμα και τα πιο σύγχρονα και εξελιγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα, όπως είναι το F-35
Τεράστια πρόκληση
Επί σχεδόν πέντε δεκαετίες, Αμερικανοί πρόεδροι και των δύο κομμάτων – Δημοκρατικοί, Ρεπουμπλικάνοι - προσέγγισαν το Ιράν με διαφορετικούς συνδυασμούς διπλωματίας, κυρώσεων, αποτροπής και στρατιωτικής ισχύος.
Ωστόσο, η σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και της Ισλαμικής Δημοκρατίας επιμένει, επειδή ο κεντρικός μοχλός της συμπεριφοράς του Ιράν έχει παραμείνει αξιοσημείωτα σταθερός: η επαναστατική ιδεολογία της ίδιας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η συζήτηση στην Ουάσιγκτον συχνά επικεντρώνεται στις τακτικές.
Οι 2 στρατηγικές
Οι Δημοκρατικοί τείνουν να δίνουν προτεραιότητα στη διπλωματία και επικαλούνται την πυρηνική συμφωνία του 2015 του προέδρου Barack Obama με την Τεχεράνη ως τον καλύτερο διαθέσιμο μηχανισμό για τον περιορισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν και την αποφυγή πολέμου.
Οι Ρεπουμπλικάνοι συχνά προκρίνουν εκστρατείες «μέγιστης πίεσης» και στρατιωτική αποτροπή, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν εκμεταλλεύεται τις διπλωματικές συμφωνίες ενώ συνεχίζει την περιφερειακή επιθετικότητα.
Καμία λύση
Και τα δύο επιχειρήματα, σύμφωνα με το CNN, περιέχουν στοιχεία αλήθειας.
Κανένα όμως δεν εξηγεί πλήρως τη συνέχεια του προβλήματος.
Το νήμα που διατρέχει την υπόθεση δεν είναι οι μεταβαλλόμενοι πολιτικοί άνεμοι στην Ουάσιγκτον, αλλά η διαχρονική φύση του ιρανικού καθεστώτος και οι στόχοι που είναι ενσωματωμένοι στην Ισλαμική Δημοκρατία από το 1979.
Τίποτα από όσα φέρεται τώρα να συζητά ο πρόεδρος Donald Trump με το Ιράν - μια συναλλακτική συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz και ίσως την επιβολή νέων πυρηνικών περιορισμών - δεν θα άλλαζε την πορεία που παραμένει σταθερή εδώ και 47 χρόνια.
Η επανάσταση και η επιρροή στη Μέση Ανατολή
Το σύνταγμα του Ιράν αναθέτει στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ή IRGC, όχι απλώς έναν αμυντικό στρατιωτικό ρόλο, αλλά αυτό που αποκαλεί «ιδεολογική αποστολή τζιχάντ στον δρόμο του Θεού».
Επί δεκαετίες, η επαναστατική ηγεσία του Ιράν ερμήνευσε αυτή την αποστολή ως επέκταση της ιρανικής επιρροής σε όλη τη Μέση Ανατολή, εκδίωξη των ΗΠΑ από την περιοχή και στήριξη ένοπλων κινημάτων που είναι δεσμευμένα στην καταστροφή του Ισραήλ.
Αυτοί οι στόχοι έχουν υπερβεί Αμερικανούς και Ιρανούς προέδρους, οικονομικές κρίσεις, εκστρατείες κυρώσεων και διπλωματικά ανοίγματα.
Εξηγούν το μοτίβο επιθέσεων, ομηριών, τρομοκρατίας και πολέμου μέσω πληρεξουσίων που έχει καθορίσει τη σχέση του Ιράν με τις ΗΠΑ από την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη το 1979.
Εξηγούν επίσης τη διαρκή επένδυση του Ιράν σε μαχητικές οργανώσεις σε όλη την περιοχή, μεταξύ των οποίων η Hezbollah, η Hamas, η παλαιστινιακή Ισλαμική Jihad, οι ιρακινές πολιτοφυλακές και οι Houthis.
Ο ρόλος του IRGC
Το IRGC σχεδιάστηκε ειδικά για να προστατεύει την επανάσταση στο εσωτερικό και να την προωθεί στο εξωτερικό.
Ο εκστρατευτικός του βραχίονας, η Quds Force, πέρασε δεκαετίες δημιουργώντας δίκτυα ένοπλων εταίρων ικανών να προβάλλουν την ιρανική επιρροή πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.
Σε διάφορες στιγμές, Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ήλπισαν ότι ο επαναστατικός ζήλος του Ιράν θα μπορούσε να μετριαστεί με αντάλλαγμα οικονομικές ευκαιρίες και επανένταξη στο διεθνές σύστημα.
Αυτή η ελπίδα αποτέλεσε μέρος της στρατηγικής λογικής πίσω από την πυρηνική συμφωνία της κυβέρνησης Obama.
Καμία αλλαγή ούτε με το… επίτευγμα Obama
Το JCPOA – η συμφωνία του Obama - επέβαλε ουσιαστικούς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν για ένα διάστημα και, υπό αυτή την έννοια, αποτέλεσε επίτευγμα.
Δεν άλλαξε όμως την περιφερειακή συμπεριφορά ή τους επαναστατικούς στόχους του Ιράν.
Από ορισμένες απόψεις, η Τεχεράνη - ενισχυμένη με νέους οικονομικούς πόρους - εμφανίστηκε στη συνέχεια ακόμη πιο σίγουρη.
Λίγο μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας, ο ανώτατος ηγέτης Ali Khamenei απέρριψε τις εισηγήσεις ότι η στάση του Ιράν απέναντι στο Ισραήλ ή τις ΗΠΑ θα μαλάκωνε.
Προέβλεψε δημόσια ότι το Ισραήλ δεν θα υπήρχε μέσα σε 25 χρόνια και υποσχέθηκε συνεχιζόμενη αντίσταση σε όλη την περιοχή.
H τοποθέτηση αυτή δεν ήταν ρητορικό θέατρο.
Ευθυγραμμιζόταν με την πορεία που το Ιράν ακολουθούσε επί δεκαετίες.
Η 7η Οκτωβρίου ως κορύφωση
Η 7η Οκτωβρίου του 2023 αποτέλεσε την πιο σαφή έως σήμερα εκδήλωση αυτής της πορείας.
Η Hamas - εξοπλισμένη, χρηματοδοτημένη και υποστηριζόμενη από το Ιράν επί πολλά χρόνια - εξαπέλυσε τη φονικότερη επίθεση στην ιστορία του Ισραήλ, σκοτώνοντας περισσότερους από 1.200 ανθρώπους και παίρνοντας πάνω από 250 ομήρους.
Οι περισσότερες κυβερνήσεις στον κόσμο καταδίκασαν τις θηριωδίες.
Αντίθετα, η ηγεσία του Ιράν τις πανηγύρισε και τις περιέγραψε ως αντίσταση κατά του Ισραήλ.
Μέσα σε λίγες ημέρες, ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν σε όλη την περιοχή μπήκαν στη σύγκρουση.
Ανάφλεξη παντού
Η Hezbollah άρχισε να εκτοξεύει ρουκέτες από τον Λίβανο προς το βόρειο Ισραήλ.
Πολιτοφυλακές που στηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ και τη Συρία εξαπέλυσαν επανειλημμένες επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων.
Οι Houthis στην Υεμένη άρχισαν να στοχοποιούν την εμπορική ναυσιπλοΐα και αμερικανικά ναυτικά μέσα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Όλα αυτά αντανακλούσαν δεκαετίες ιρανικών επενδύσεων σε ένα δίκτυο σχεδιασμένο ακριβώς για αυτόν τον σκοπό: την άσκηση πίεσης κατά του Ισραήλ και των ΗΠΑ σε πολλαπλά μέτωπα, διατηρώντας ταυτόχρονα διάφορους βαθμούς άρνησης ευθύνης.
Το Ιράν τελικά εξαπέλυσε δύο πρωτοφανείς άμεσες επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ από το ίδιο το ιρανικό έδαφος — πριν το Ισραήλ επιτεθεί άμεσα στο Ιράν.
Πρώτος ο Trump
Ο Trump είναι ο πρώτος πρόεδρος που στοχοποίησε άμεσα την ανώτατη ιρανική στρατιωτική ηγεσία και αργότερα ενέκρινε στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός του ίδιου του ιρανικού εδάφους.
Ορισμένες από αυτές τις ενέργειες παρήγαγαν απτά τακτικά αποτελέσματα.
Η εξόντωση του διοικητή της Quds Force, Qassem Soleimani, το 2020 διατάραξε τις περιφερειακές επιχειρήσεις του Ιράν.
Μετέπειτα πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων υποβάθμισαν σημαντικά τμήματα των πυραυλικών, drone και πυρηνικών προγραμμάτων του Ιράν.
Όμως η τακτική στρατιωτική επιτυχία από μόνη της δεν παράγει στρατηγικά αποτελέσματα.
Τα όρια της στρατιωτικής ισχύος
Πράγματι, τα γεγονότα των τελευταίων μηνών ανέδειξαν τα όρια της στρατιωτικής ισχύος όταν αυτή αντιμετωπίζει ένα βαθιά εδραιωμένο επαναστατικό σύστημα.
Αν και έχει δεχθεί πλήγματα, το σύστημα του Ιράν φαίνεται να έχει συσπειρωθεί, με πρωταγωνιστικούς ρόλους για σκληροπυρηνικούς ιδεολόγους όπως ο Ahmad Vahedi, ο νέος ηγέτης του IRGC - ο οποίος ηγήθηκε της Quds Force για μεγάλο μέρος των δεκαετιών του 1980 και του 1990.
Οι αμερικανικές τακτικές - στρατιωτικές, διπλωματικές, οικονομικές - μπορούν να είναι αποτελεσματικές στην υποβάθμιση των ιρανικών δυνατοτήτων, αλλά έχουν αποδειχθεί εντελώς αναποτελεσματικές στο να αλλάξουν την ιδεολογική πορεία του ίδιου του ιρανικού καθεστώτος.
Κανένα τέλος στον ορίζοντα
Ακόμη και με φήμες για μια επικείμενη συμφωνία, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν επέμεινε στους στόχους του εκλιπόντος πατέρα του να εκδιώξει την Αμερική από τη Μέση Ανατολή και να εξαλείψει το κράτος του Ισραήλ.
«Από εδώ και στο εξής», έγραψε αυτή την εβδομάδα, «Θάνατος στην Αμερική και Θάνατος στο Ισραήλ θα είναι τα κοινά συνθήματα της ισλαμικής Ummah».
Για να μην αφήσει καμία αμφιβολία, επανέλαβε τον όρκο του εκλιπόντος πατέρα του να δει το Ισραήλ να εξαφανίζεται έως το 2040, απειλή που το Ισραήλ δεν έχει άλλη επιλογή παρά να πάρει στα σοβαρά.
Δεν αλλάζει το δόγμα ασφαλείας του Ισραήλ
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, ενδέχεται να αποκτήσει νέα κυβέρνηση μετά τις εκλογές αργότερα φέτος, αλλά το πιο ενεργητικό δόγμα ασφαλείας του μετά την 7η Οκτωβρίου είναι απίθανο να αλλάξει.
Θα ενεργεί απέναντι στις απειλές καθώς αυτές προκύπτουν, είτε κοντά στα σύνορά του είτε εντός του ίδιου του Ιράν, μεταξύ άλλων και κατά του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ενεργούν επίσης για να υπερασπίζονται τον εαυτό τους και τα συμφέροντά τους.
Αυτή την εβδομάδα, ακόμη και καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη διαπραγματεύονταν την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz, το IRGC εντοπίστηκε να τοποθετεί νέες νάρκες στα Στενά - οδηγώντας σε στρατιωτική ανταλλαγή πυρών.
Συνεχής πρόκληση
Αυτή η πραγματικότητα - η καθοριστική ιδεολογία του Ιράν, η τάση του Ισραήλ να ενεργεί κατά αντιλαμβανόμενων απειλών και η προστασία των ίδιων των συμφερόντων και του προσωπικού της Αμερικής - θα δημιουργεί συνεχείς προκλήσεις για τον Trump και τον διάδοχό του.
Μέχρι – ενδεχομένως - να υπάρξει πολιτική αλλαγή στο Ιράν, πρέπει στη Δύση να αναμένουν έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο αντιπαράθεσης, προσωρινής αποκλιμάκωσης και ανανεωμένης αντιπαράθεσης.
Επίδειξη δύναμης
Πέρα όμως από το ιδεολογικό υπόβαθρο, το Ιράν διαθέτει και μια πολύ ισχυρή στρατιωτική… μηχανή.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το Ιράν ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε ένα νέο σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας για να καταρρίψει ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9 Reaper των Ηνωμένων Πολιτειών κοντά στα Στενά του Hormuz νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ένα περιστατικό που, σύμφωνα με αναλυτές, δείχνει ότι η Τεχεράνη έχει διατηρήσει την ικανότητά της να αποκρούει αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, παρά τις πολύμηνες επιθέσεις και πλήγματα στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το drone καταρρίφθηκε κοντά στο νησί Qeshm, στα Στενά του Hormuz, προσθέτοντας ότι η αναχαίτιση σηματοδότησε την πρώτη επιχειρησιακή χρήση ενός εγχώρια ανεπτυγμένου συστήματος που ονομάζεται Arash-e Kamangir.
Αντέχει το Ιράν
Δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση του ισχυρισμού του Ιράν για νέο σύστημα αναχαίτισης.
Η απώλεια ενός drone από τις ΗΠΑ κοντά σε μία από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες οδούς του κόσμου σημειώνεται καθώς, σύμφωνα με αναφορές, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν νέες επιθέσεις σε ιρανική στρατιωτική εγκατάσταση κοντά στο Bandar Abbas.
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν, το IRGC, ανακοίνωσαν αργότερα ότι επιτέθηκαν σε «αμερικανική αεροπορική βάση» ως αντίποινα.
Καθώς οι εντάσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ συνεχίζουν να αυξάνονται, παρά την εύθραυστη εκεχειρία, ο ισχυρισμός της Τεχεράνης ότι αναχαίτισε αμερικανικό drone ανανέωσε τα ερωτήματα για το πόσο από την ικανότητα αντιαεροπορικής άμυνας του Ιράν επέζησε από τους μήνες ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων — και για το αν το Ιράν διατηρεί την ανθεκτικότητα να αντέξει έναν νέο γύρο επιθέσεων, σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν.
Εντοπίζει stealth στόχους
Το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars του Ιράν ανέφερε ότι το σύστημα Arash-e Kamangir χρησιμοποιήθηκε για την αναχαίτιση ενός «εχθρικού» αναγνωριστικού drone πάνω από τα Στενά του Hormuz.
Περιέγραψε το σύστημα ως ικανό να εντοπίζει stealth στόχους, αλλά έδωσε λίγες τεχνικές λεπτομέρειες.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι επρόκειτο για προειδοποίηση προς εχθρικά αεροσκάφη που επιχειρούν κοντά στον ιρανικό εναέριο χώρο και στα θαλάσσια σύνορα, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν επιδιώκει να αξιοποιήσει τον μερικό έλεγχό του στα Στενά σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις εκεχειρίας με τις ΗΠΑ.
«Αυτή η επιχείρηση, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ενός συστήματος με κρυφές δυνατότητες, αποτελεί ένα σαφές και αποφασιστικό μήνυμα από το Ιράν», μετέδωσε το Fars, επικαλούμενο ανώνυμους αξιωματούχους.
Το νέο σύστημα αναχαίτισης που ανακοίνωσε το Fars πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο ήρωα της περσικής μυθολογίας, ο οποίος στη λαϊκή παράδοση περιγράφεται ως εκείνος που έριξε ένα βέλος για να χαράξει τα σύνορα μεταξύ του Ιράν και της Κεντρικής Ασίας.
Γενικότερα, ο Arash τιμάται σε ποιήματα και άλλα λογοτεχνικά έργα ως ήρωας που βοήθησε το Ιράν να πολεμήσει την ξένη κυριαρχία.
Πόσο αξιόπιστος είναι ο ισχυρισμός του Ιράν;
Ο ισχυρισμός πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή, λένε αναλυτές.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν μακρά ιστορία δημοσιοποίησης στρατιωτικών επιτευγμάτων που είναι δύσκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα.
Ωστόσο, ειδικοί λένε επίσης ότι η γενική ιδέα πίσω από τον ισχυρισμό είναι εύλογη, καθώς το Ιράν έχει επενδύσει σημαντικά σε φθηνότερα, κινητά και εγχώρια παραγόμενα αμυντικά συστήματα, σχεδιασμένα να απειλούν drones και αεροσκάφη χωρίς να βασίζονται σε μεγάλες σταθερές εγκαταστάσεις ραντάρ, οι οποίες εντοπίζονται ευκολότερα.
Ο Mark Hilborne, ανώτερος λέκτορας στη σχολή σπουδών ασφάλειας του King’s College London, δήλωσε στο Al Jazeera ότι, αν και υπάρχουν «πολύ λίγες ανεξάρτητα επαληθευμένες πληροφορίες» για το Arash-e Kamangir, η επίθεση θα «ταίριαζε σε ένα ευρύτερο μοτίβο».
«Το Ιράν έχει γίνει αρκετά αυτάρκες σε διάφορες μορφές σχεδιασμού πυραύλων και έχει φανεί έξυπνο στην αλλαγή της οικονομίας του πολέμου.
Φθηνά, απλά συστήματα μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο πολύ πιο σύνθετα συστήματα».
Η αναφερόμενη κατάρριψη του drone Reaper θα μπορούσε επίσης να αναγκάσει τις ΗΠΑ να βασίζονται περισσότερο σε ακριβούς πυραύλους παρά σε drones όταν επιτίθενται στο Ιράν.
Στο μεταξύ, η Tεχεράνη μπορεί να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα σχετικά φθηνά στην παραγωγή drones Shahed, κάτι που ενδέχεται να της προσφέρει μακροπρόθεσμο οικονομικό πλεονέκτημα σε οποιαδήποτε παρατεταμένη σύγκρουση.
Τι μπορεί να είναι το Arash-e Kamangir;
Αναλυτές που μίλησαν στο Al Jazeera είπαν ότι η αναχαίτιση με το Arash-e Kamangir μπορεί να μην αποτελεί τόσο ένα επαναστατικό νέο όπλο, όσο ένα ακόμη βήμα στη γενικότερη στροφή του Ιράν προς κινητή, χαμηλότερου κόστους αντιαεροπορική άμυνα.
Ο Alex Almeida, αναλυτής ασφάλειας στη Horizon Engage, μια πλατφόρμα στρατηγικών πληροφοριών με έδρα τη Νέα Υόρκη, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το σύστημα μπορεί να σχετίζεται με άλλα ιρανικά συστήματα μικρού βεληνεκούς ή περιπλανώμενα όπλα εδάφους-αέρος.
«Υποψιάζομαι ότι πρόκειται για περαιτέρω εξέλιξη ενός από αυτά τα συστήματα», είπε.
«Δεν βασίζεται σε σταθερή καθοδήγηση από ένα παραδοσιακό σημείο ραντάρ αντιαεροπορικής άμυνας.
Πιθανότατα χρησιμοποιεί κάποιου είδους ηλεκτρο-οπτική ή θερμικά κατευθυνόμενη καθοδήγηση — ουσιαστικά ένα pop-up SAM (πύραυλο εδάφους-αέρος) σύστημα, που είναι εύκολο να στηθεί και να εκτοξευθεί».
Φθηνό και ευέλικτο
Αυτό έχει σημασία επειδή τα παραδοσιακά δίκτυα αντιαεροπορικής άμυνας εξαρτώνται από ραντάρ και συστοιχίες εκτόξευσης που είναι πολύ πιο εύκολο να εντοπιστούν, ενώ τα φθηνά και μικρότερα συστήματα μπορούν να μετακινηθούν, να κρυφτούν, να εκτοξευθούν γρήγορα και να αντικατασταθούν πιο εύκολα.
Ορισμένα από αυτά τα συστήματα έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε ο αναχαιτιστής να μπορεί να περιμένει στον αέρα, κάνοντας κύκλους σε ένα τμήμα του ουρανού μέχρι να εμφανιστεί ένα drone ή αεροσκάφος-στόχος.
Άλλα είναι μικρού βεληνεκούς όπλα κατά drones ή κατά αεροσκαφών, τα οποία είναι φθηνότερα και λιγότερο εξελιγμένα από τις μεγάλες συστοιχίες αντιαεροπορικής άμυνας, αλλά είναι επίσης ευκολότερο να κατασκευαστούν και να αντικατασταθούν.
Αυτό καθιστά drones όπως το MQ-9 Reaper - σχεδιασμένα να κινούνται αργά, επειδή ο κύριος σκοπός τους είναι η επιτήρηση - ιδιαίτερα ευάλωτα.
Η Nicole Grajewski, επίκουρη καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Sciences Po στο Παρίσι, δήλωσε ότι η Tεχεράνη μπορεί να εξακολουθεί να χρειάζεται ισχυρότερη μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς αντιαεροπορική άμυνα, αλλά πρόσθεσε ότι τα κινητά συστήματα έχουν σαφές όφελος.
«Η αξία τους είναι ότι μπορείς να τα μετακινήσεις γρήγορα», είπε.
«Είναι κινητά συστήματα εκτόξευσης, σε ορισμένες περιπτώσεις φορητά από άνθρωπο.
Δεν ξέρουμε πόσο ψηλά πετούσε το Reaper.
Με βάση το βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα, μπορεί να ήταν σχετικά εύκολο να το καταρρίψουν, αλλά εξακολουθεί να δείχνει ότι διατηρούν κάποια εναπομείνασα ικανότητα αντιαεροπορικής άμυνας».
Γιατί έχει σημασία;
Το μεγαλύτερο δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας του Ιράν έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.
Είχε οικοδομηθεί γύρω από παλαιότερα συστήματα πυραύλων εδάφους-αέρος με καθοδήγηση ραντάρ, συμπεριλαμβανομένων εγχώρια παραγόμενων συστοιχιών και ρωσικής προέλευσης συστημάτων πυραυλικής άμυνας, όπως το S-300.
Πιστεύεται ευρέως ότι ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις έχουν υποβαθμίσει μεγάλο μέρος αυτού του δικτύου.
Ωστόσο, το νέο σύστημα αναχαίτισης υποδηλώνει ότι το Ιράν εξακολουθεί να φαίνεται πως διαθέτει τέτοια συστήματα, τα οποία επιτρέπουν μια «επίμονη, περιορισμένη, χαμηλού επιπέδου αεροπορική απειλή» που είναι δύσκολο να κατασταλεί μόνιμα, είπε ο Almeida.
Αυτά τα συστήματα μπορεί να μην μπορούν να σταματήσουν μια μεγάλη αεροπορική εκστρατεία ή να καταρρίψουν προηγμένα μαχητικά σε σημαντικούς αριθμούς, αλλά μπορούν να αναγκάσουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να βασίζονται περισσότερο σε ακριβά όπλα, που εκτοξεύονται από μεγαλύτερη απόσταση.
Η Grajewski είπε ότι η στρατιωτική στρατηγική του Ιράν βασίζεται στην αντοχή και όχι στην τεχνολογική ισοτιμία.
Ποντάρουν στην αντοχή
«Τα συστήματά τους δεν είναι ιδιαίτερα εξελιγμένα ή πλήρως ενσωματωμένα, αλλά ως αποτέλεσμα η στρατιωτική στρατηγική του Ιράν επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην ανθεκτικότητα, την αντοχή και την κινητικότητα», είπε.
Αυτή η ανθεκτικότητα έχει και στρατηγικές συνέπειες.
Εάν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ δεν μπορούν να εξαλείψουν μόνιμα την ικανότητα του Ιράν να απαντά, κάθε νέα επίθεση ενέχει τον κίνδυνο ενός ακόμη γύρου κλιμάκωσης στον Περσικό Κόλπο ή μεγαλύτερης αναστάτωσης στα Στενά του Hormuz, με αποτέλεσμα την εκτόξευση των τιμών των καυσίμων στις ΗΠΑ.
«Δεν θα έλεγα ότι το Ιράν ανησυχεί όσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ», είπε η Grajewski.
«Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ υπερέβαλαν και παρουσίασαν ως μεγαλύτερη την επιτυχία αυτών των επιχειρήσεων … και το Iσραήλ και οι ΗΠΑ έχουν περιορισμούς στα πυρομαχικά.
Το Ιράν διαθέτει σημαντική αμυντική βιομηχανία και, μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου του 2025, μπόρεσε να αυξήσει την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων σε επίπεδα που είναι υψηλά με βάση τα διεθνή πρότυπα.
Το Ιράν διατηρεί επίσης ένα ασύμμετρο πλεονέκτημα και, με κάποιους τρόπους, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι πιο περιορισμένοι από το Ιράν», πρόσθεσε.
Είπε ότι η προσέγγιση του Ιράν στην αντιαεροπορική άμυνα αφορά λιγότερο τη διατήρηση ενός εξελιγμένου ολοκληρωμένου δικτύου και περισσότερο τη δημιουργία συστημάτων σχεδιασμένων γύρω από την «ανθεκτικότητα, την αντοχή και την κινητικότητα».
«Ένα ζήτημα με τις δυτικές συζητήσεις για την απόδοση των πυραύλων του Ιράν είναι ότι οι αναλυτές συχνά τους κρίνουν σύμφωνα με δυτικά δόγματα και προσδοκίες, λέγοντας ότι είναι ανακριβείς ή αναποτελεσματικοί.
Αλλά από την οπτική του Ιράν, που επιχειρεί απέναντι σε έναν πολύ ανώτερο αντίπαλο, θα έλεγα ότι στην πραγματικότητα ξεπέρασαν τις δικές τους προσδοκίες».
www.bankingnews.gr
Ολοένα και περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν πως ό,τι και να κάνει ο Αμερικανός πρόεδρος θα ηττηθεί… είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι…
Οι μεγαλεπήβολοι στόχοι που είχε θέσει για ανατροπή του καθεστώτος και για άνευ όρων παράδοση του Ιράν έχουν αποτύχει παταγωδώς... και για αυτό πολλοί κάνουν λόγο για ταπείνωση Trump και ΗΠΑ...
Το Ιράν παραμένει και θα παραμείνει ισχυρό, αποδεικνύοντας πως… η πρόκληση που συνιστά για τις ΗΠΑ, ξεπερνά κατά πολύ την προεδρική θητεία του Trump…
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως τη στιγμή που υποτίθεται πως οι Αμερικανοί έχουν εξοντώσει κάθε πυραυλική και στρατιωτική ικανότητα των Ιρανών, αυτοί έχουν να επιδείξουν όπλα, όπως το σύστημα Arash-e Kamangir που όπως φάνηκε, είναι ικανό να σκορπά τον τρόμο και να τρέπει σε φυγή ακόμα και τα πιο σύγχρονα και εξελιγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα, όπως είναι το F-35
Τεράστια πρόκληση
Επί σχεδόν πέντε δεκαετίες, Αμερικανοί πρόεδροι και των δύο κομμάτων – Δημοκρατικοί, Ρεπουμπλικάνοι - προσέγγισαν το Ιράν με διαφορετικούς συνδυασμούς διπλωματίας, κυρώσεων, αποτροπής και στρατιωτικής ισχύος.
Ωστόσο, η σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και της Ισλαμικής Δημοκρατίας επιμένει, επειδή ο κεντρικός μοχλός της συμπεριφοράς του Ιράν έχει παραμείνει αξιοσημείωτα σταθερός: η επαναστατική ιδεολογία της ίδιας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η συζήτηση στην Ουάσιγκτον συχνά επικεντρώνεται στις τακτικές.
Οι 2 στρατηγικές
Οι Δημοκρατικοί τείνουν να δίνουν προτεραιότητα στη διπλωματία και επικαλούνται την πυρηνική συμφωνία του 2015 του προέδρου Barack Obama με την Τεχεράνη ως τον καλύτερο διαθέσιμο μηχανισμό για τον περιορισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν και την αποφυγή πολέμου.
Οι Ρεπουμπλικάνοι συχνά προκρίνουν εκστρατείες «μέγιστης πίεσης» και στρατιωτική αποτροπή, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν εκμεταλλεύεται τις διπλωματικές συμφωνίες ενώ συνεχίζει την περιφερειακή επιθετικότητα.
Καμία λύση
Και τα δύο επιχειρήματα, σύμφωνα με το CNN, περιέχουν στοιχεία αλήθειας.
Κανένα όμως δεν εξηγεί πλήρως τη συνέχεια του προβλήματος.
Το νήμα που διατρέχει την υπόθεση δεν είναι οι μεταβαλλόμενοι πολιτικοί άνεμοι στην Ουάσιγκτον, αλλά η διαχρονική φύση του ιρανικού καθεστώτος και οι στόχοι που είναι ενσωματωμένοι στην Ισλαμική Δημοκρατία από το 1979.
Τίποτα από όσα φέρεται τώρα να συζητά ο πρόεδρος Donald Trump με το Ιράν - μια συναλλακτική συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz και ίσως την επιβολή νέων πυρηνικών περιορισμών - δεν θα άλλαζε την πορεία που παραμένει σταθερή εδώ και 47 χρόνια.
Η επανάσταση και η επιρροή στη Μέση Ανατολή
Το σύνταγμα του Ιράν αναθέτει στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ή IRGC, όχι απλώς έναν αμυντικό στρατιωτικό ρόλο, αλλά αυτό που αποκαλεί «ιδεολογική αποστολή τζιχάντ στον δρόμο του Θεού».
Επί δεκαετίες, η επαναστατική ηγεσία του Ιράν ερμήνευσε αυτή την αποστολή ως επέκταση της ιρανικής επιρροής σε όλη τη Μέση Ανατολή, εκδίωξη των ΗΠΑ από την περιοχή και στήριξη ένοπλων κινημάτων που είναι δεσμευμένα στην καταστροφή του Ισραήλ.
Αυτοί οι στόχοι έχουν υπερβεί Αμερικανούς και Ιρανούς προέδρους, οικονομικές κρίσεις, εκστρατείες κυρώσεων και διπλωματικά ανοίγματα.
Εξηγούν το μοτίβο επιθέσεων, ομηριών, τρομοκρατίας και πολέμου μέσω πληρεξουσίων που έχει καθορίσει τη σχέση του Ιράν με τις ΗΠΑ από την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη το 1979.
Εξηγούν επίσης τη διαρκή επένδυση του Ιράν σε μαχητικές οργανώσεις σε όλη την περιοχή, μεταξύ των οποίων η Hezbollah, η Hamas, η παλαιστινιακή Ισλαμική Jihad, οι ιρακινές πολιτοφυλακές και οι Houthis.
Ο ρόλος του IRGC
Το IRGC σχεδιάστηκε ειδικά για να προστατεύει την επανάσταση στο εσωτερικό και να την προωθεί στο εξωτερικό.
Ο εκστρατευτικός του βραχίονας, η Quds Force, πέρασε δεκαετίες δημιουργώντας δίκτυα ένοπλων εταίρων ικανών να προβάλλουν την ιρανική επιρροή πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.
Σε διάφορες στιγμές, Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ήλπισαν ότι ο επαναστατικός ζήλος του Ιράν θα μπορούσε να μετριαστεί με αντάλλαγμα οικονομικές ευκαιρίες και επανένταξη στο διεθνές σύστημα.
Αυτή η ελπίδα αποτέλεσε μέρος της στρατηγικής λογικής πίσω από την πυρηνική συμφωνία της κυβέρνησης Obama.
Καμία αλλαγή ούτε με το… επίτευγμα Obama
Το JCPOA – η συμφωνία του Obama - επέβαλε ουσιαστικούς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν για ένα διάστημα και, υπό αυτή την έννοια, αποτέλεσε επίτευγμα.
Δεν άλλαξε όμως την περιφερειακή συμπεριφορά ή τους επαναστατικούς στόχους του Ιράν.
Από ορισμένες απόψεις, η Τεχεράνη - ενισχυμένη με νέους οικονομικούς πόρους - εμφανίστηκε στη συνέχεια ακόμη πιο σίγουρη.
Λίγο μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας, ο ανώτατος ηγέτης Ali Khamenei απέρριψε τις εισηγήσεις ότι η στάση του Ιράν απέναντι στο Ισραήλ ή τις ΗΠΑ θα μαλάκωνε.
Προέβλεψε δημόσια ότι το Ισραήλ δεν θα υπήρχε μέσα σε 25 χρόνια και υποσχέθηκε συνεχιζόμενη αντίσταση σε όλη την περιοχή.
H τοποθέτηση αυτή δεν ήταν ρητορικό θέατρο.
Ευθυγραμμιζόταν με την πορεία που το Ιράν ακολουθούσε επί δεκαετίες.
Η 7η Οκτωβρίου ως κορύφωση
Η 7η Οκτωβρίου του 2023 αποτέλεσε την πιο σαφή έως σήμερα εκδήλωση αυτής της πορείας.
Η Hamas - εξοπλισμένη, χρηματοδοτημένη και υποστηριζόμενη από το Ιράν επί πολλά χρόνια - εξαπέλυσε τη φονικότερη επίθεση στην ιστορία του Ισραήλ, σκοτώνοντας περισσότερους από 1.200 ανθρώπους και παίρνοντας πάνω από 250 ομήρους.
Οι περισσότερες κυβερνήσεις στον κόσμο καταδίκασαν τις θηριωδίες.
Αντίθετα, η ηγεσία του Ιράν τις πανηγύρισε και τις περιέγραψε ως αντίσταση κατά του Ισραήλ.
Μέσα σε λίγες ημέρες, ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν σε όλη την περιοχή μπήκαν στη σύγκρουση.
Ανάφλεξη παντού
Η Hezbollah άρχισε να εκτοξεύει ρουκέτες από τον Λίβανο προς το βόρειο Ισραήλ.
Πολιτοφυλακές που στηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ και τη Συρία εξαπέλυσαν επανειλημμένες επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων.
Οι Houthis στην Υεμένη άρχισαν να στοχοποιούν την εμπορική ναυσιπλοΐα και αμερικανικά ναυτικά μέσα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Όλα αυτά αντανακλούσαν δεκαετίες ιρανικών επενδύσεων σε ένα δίκτυο σχεδιασμένο ακριβώς για αυτόν τον σκοπό: την άσκηση πίεσης κατά του Ισραήλ και των ΗΠΑ σε πολλαπλά μέτωπα, διατηρώντας ταυτόχρονα διάφορους βαθμούς άρνησης ευθύνης.
Το Ιράν τελικά εξαπέλυσε δύο πρωτοφανείς άμεσες επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ από το ίδιο το ιρανικό έδαφος — πριν το Ισραήλ επιτεθεί άμεσα στο Ιράν.
Πρώτος ο Trump
Ο Trump είναι ο πρώτος πρόεδρος που στοχοποίησε άμεσα την ανώτατη ιρανική στρατιωτική ηγεσία και αργότερα ενέκρινε στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός του ίδιου του ιρανικού εδάφους.
Ορισμένες από αυτές τις ενέργειες παρήγαγαν απτά τακτικά αποτελέσματα.
Η εξόντωση του διοικητή της Quds Force, Qassem Soleimani, το 2020 διατάραξε τις περιφερειακές επιχειρήσεις του Ιράν.
Μετέπειτα πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων υποβάθμισαν σημαντικά τμήματα των πυραυλικών, drone και πυρηνικών προγραμμάτων του Ιράν.
Όμως η τακτική στρατιωτική επιτυχία από μόνη της δεν παράγει στρατηγικά αποτελέσματα.
Τα όρια της στρατιωτικής ισχύος
Πράγματι, τα γεγονότα των τελευταίων μηνών ανέδειξαν τα όρια της στρατιωτικής ισχύος όταν αυτή αντιμετωπίζει ένα βαθιά εδραιωμένο επαναστατικό σύστημα.
Αν και έχει δεχθεί πλήγματα, το σύστημα του Ιράν φαίνεται να έχει συσπειρωθεί, με πρωταγωνιστικούς ρόλους για σκληροπυρηνικούς ιδεολόγους όπως ο Ahmad Vahedi, ο νέος ηγέτης του IRGC - ο οποίος ηγήθηκε της Quds Force για μεγάλο μέρος των δεκαετιών του 1980 και του 1990.
Οι αμερικανικές τακτικές - στρατιωτικές, διπλωματικές, οικονομικές - μπορούν να είναι αποτελεσματικές στην υποβάθμιση των ιρανικών δυνατοτήτων, αλλά έχουν αποδειχθεί εντελώς αναποτελεσματικές στο να αλλάξουν την ιδεολογική πορεία του ίδιου του ιρανικού καθεστώτος.
Κανένα τέλος στον ορίζοντα
Ακόμη και με φήμες για μια επικείμενη συμφωνία, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν επέμεινε στους στόχους του εκλιπόντος πατέρα του να εκδιώξει την Αμερική από τη Μέση Ανατολή και να εξαλείψει το κράτος του Ισραήλ.
«Από εδώ και στο εξής», έγραψε αυτή την εβδομάδα, «Θάνατος στην Αμερική και Θάνατος στο Ισραήλ θα είναι τα κοινά συνθήματα της ισλαμικής Ummah».
Για να μην αφήσει καμία αμφιβολία, επανέλαβε τον όρκο του εκλιπόντος πατέρα του να δει το Ισραήλ να εξαφανίζεται έως το 2040, απειλή που το Ισραήλ δεν έχει άλλη επιλογή παρά να πάρει στα σοβαρά.
Δεν αλλάζει το δόγμα ασφαλείας του Ισραήλ
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, ενδέχεται να αποκτήσει νέα κυβέρνηση μετά τις εκλογές αργότερα φέτος, αλλά το πιο ενεργητικό δόγμα ασφαλείας του μετά την 7η Οκτωβρίου είναι απίθανο να αλλάξει.
Θα ενεργεί απέναντι στις απειλές καθώς αυτές προκύπτουν, είτε κοντά στα σύνορά του είτε εντός του ίδιου του Ιράν, μεταξύ άλλων και κατά του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ενεργούν επίσης για να υπερασπίζονται τον εαυτό τους και τα συμφέροντά τους.
Αυτή την εβδομάδα, ακόμη και καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη διαπραγματεύονταν την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz, το IRGC εντοπίστηκε να τοποθετεί νέες νάρκες στα Στενά - οδηγώντας σε στρατιωτική ανταλλαγή πυρών.
Συνεχής πρόκληση
Αυτή η πραγματικότητα - η καθοριστική ιδεολογία του Ιράν, η τάση του Ισραήλ να ενεργεί κατά αντιλαμβανόμενων απειλών και η προστασία των ίδιων των συμφερόντων και του προσωπικού της Αμερικής - θα δημιουργεί συνεχείς προκλήσεις για τον Trump και τον διάδοχό του.
Μέχρι – ενδεχομένως - να υπάρξει πολιτική αλλαγή στο Ιράν, πρέπει στη Δύση να αναμένουν έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο αντιπαράθεσης, προσωρινής αποκλιμάκωσης και ανανεωμένης αντιπαράθεσης.
Επίδειξη δύναμης
Πέρα όμως από το ιδεολογικό υπόβαθρο, το Ιράν διαθέτει και μια πολύ ισχυρή στρατιωτική… μηχανή.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το Ιράν ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε ένα νέο σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας για να καταρρίψει ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9 Reaper των Ηνωμένων Πολιτειών κοντά στα Στενά του Hormuz νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ένα περιστατικό που, σύμφωνα με αναλυτές, δείχνει ότι η Τεχεράνη έχει διατηρήσει την ικανότητά της να αποκρούει αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, παρά τις πολύμηνες επιθέσεις και πλήγματα στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το drone καταρρίφθηκε κοντά στο νησί Qeshm, στα Στενά του Hormuz, προσθέτοντας ότι η αναχαίτιση σηματοδότησε την πρώτη επιχειρησιακή χρήση ενός εγχώρια ανεπτυγμένου συστήματος που ονομάζεται Arash-e Kamangir.
Αντέχει το Ιράν
Δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση του ισχυρισμού του Ιράν για νέο σύστημα αναχαίτισης.
Η απώλεια ενός drone από τις ΗΠΑ κοντά σε μία από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες οδούς του κόσμου σημειώνεται καθώς, σύμφωνα με αναφορές, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν νέες επιθέσεις σε ιρανική στρατιωτική εγκατάσταση κοντά στο Bandar Abbas.
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν, το IRGC, ανακοίνωσαν αργότερα ότι επιτέθηκαν σε «αμερικανική αεροπορική βάση» ως αντίποινα.
Καθώς οι εντάσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ συνεχίζουν να αυξάνονται, παρά την εύθραυστη εκεχειρία, ο ισχυρισμός της Τεχεράνης ότι αναχαίτισε αμερικανικό drone ανανέωσε τα ερωτήματα για το πόσο από την ικανότητα αντιαεροπορικής άμυνας του Ιράν επέζησε από τους μήνες ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων — και για το αν το Ιράν διατηρεί την ανθεκτικότητα να αντέξει έναν νέο γύρο επιθέσεων, σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν.
Εντοπίζει stealth στόχους
Το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars του Ιράν ανέφερε ότι το σύστημα Arash-e Kamangir χρησιμοποιήθηκε για την αναχαίτιση ενός «εχθρικού» αναγνωριστικού drone πάνω από τα Στενά του Hormuz.
Περιέγραψε το σύστημα ως ικανό να εντοπίζει stealth στόχους, αλλά έδωσε λίγες τεχνικές λεπτομέρειες.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι επρόκειτο για προειδοποίηση προς εχθρικά αεροσκάφη που επιχειρούν κοντά στον ιρανικό εναέριο χώρο και στα θαλάσσια σύνορα, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν επιδιώκει να αξιοποιήσει τον μερικό έλεγχό του στα Στενά σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις εκεχειρίας με τις ΗΠΑ.
«Αυτή η επιχείρηση, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ενός συστήματος με κρυφές δυνατότητες, αποτελεί ένα σαφές και αποφασιστικό μήνυμα από το Ιράν», μετέδωσε το Fars, επικαλούμενο ανώνυμους αξιωματούχους.
Το νέο σύστημα αναχαίτισης που ανακοίνωσε το Fars πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο ήρωα της περσικής μυθολογίας, ο οποίος στη λαϊκή παράδοση περιγράφεται ως εκείνος που έριξε ένα βέλος για να χαράξει τα σύνορα μεταξύ του Ιράν και της Κεντρικής Ασίας.
Γενικότερα, ο Arash τιμάται σε ποιήματα και άλλα λογοτεχνικά έργα ως ήρωας που βοήθησε το Ιράν να πολεμήσει την ξένη κυριαρχία.
Πόσο αξιόπιστος είναι ο ισχυρισμός του Ιράν;
Ο ισχυρισμός πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή, λένε αναλυτές.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν μακρά ιστορία δημοσιοποίησης στρατιωτικών επιτευγμάτων που είναι δύσκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα.
Ωστόσο, ειδικοί λένε επίσης ότι η γενική ιδέα πίσω από τον ισχυρισμό είναι εύλογη, καθώς το Ιράν έχει επενδύσει σημαντικά σε φθηνότερα, κινητά και εγχώρια παραγόμενα αμυντικά συστήματα, σχεδιασμένα να απειλούν drones και αεροσκάφη χωρίς να βασίζονται σε μεγάλες σταθερές εγκαταστάσεις ραντάρ, οι οποίες εντοπίζονται ευκολότερα.
Ο Mark Hilborne, ανώτερος λέκτορας στη σχολή σπουδών ασφάλειας του King’s College London, δήλωσε στο Al Jazeera ότι, αν και υπάρχουν «πολύ λίγες ανεξάρτητα επαληθευμένες πληροφορίες» για το Arash-e Kamangir, η επίθεση θα «ταίριαζε σε ένα ευρύτερο μοτίβο».
«Το Ιράν έχει γίνει αρκετά αυτάρκες σε διάφορες μορφές σχεδιασμού πυραύλων και έχει φανεί έξυπνο στην αλλαγή της οικονομίας του πολέμου.
Φθηνά, απλά συστήματα μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο πολύ πιο σύνθετα συστήματα».
Η αναφερόμενη κατάρριψη του drone Reaper θα μπορούσε επίσης να αναγκάσει τις ΗΠΑ να βασίζονται περισσότερο σε ακριβούς πυραύλους παρά σε drones όταν επιτίθενται στο Ιράν.
Στο μεταξύ, η Tεχεράνη μπορεί να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα σχετικά φθηνά στην παραγωγή drones Shahed, κάτι που ενδέχεται να της προσφέρει μακροπρόθεσμο οικονομικό πλεονέκτημα σε οποιαδήποτε παρατεταμένη σύγκρουση.
Τι μπορεί να είναι το Arash-e Kamangir;
Αναλυτές που μίλησαν στο Al Jazeera είπαν ότι η αναχαίτιση με το Arash-e Kamangir μπορεί να μην αποτελεί τόσο ένα επαναστατικό νέο όπλο, όσο ένα ακόμη βήμα στη γενικότερη στροφή του Ιράν προς κινητή, χαμηλότερου κόστους αντιαεροπορική άμυνα.
Ο Alex Almeida, αναλυτής ασφάλειας στη Horizon Engage, μια πλατφόρμα στρατηγικών πληροφοριών με έδρα τη Νέα Υόρκη, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το σύστημα μπορεί να σχετίζεται με άλλα ιρανικά συστήματα μικρού βεληνεκούς ή περιπλανώμενα όπλα εδάφους-αέρος.
«Υποψιάζομαι ότι πρόκειται για περαιτέρω εξέλιξη ενός από αυτά τα συστήματα», είπε.
«Δεν βασίζεται σε σταθερή καθοδήγηση από ένα παραδοσιακό σημείο ραντάρ αντιαεροπορικής άμυνας.
Πιθανότατα χρησιμοποιεί κάποιου είδους ηλεκτρο-οπτική ή θερμικά κατευθυνόμενη καθοδήγηση — ουσιαστικά ένα pop-up SAM (πύραυλο εδάφους-αέρος) σύστημα, που είναι εύκολο να στηθεί και να εκτοξευθεί».
Φθηνό και ευέλικτο
Αυτό έχει σημασία επειδή τα παραδοσιακά δίκτυα αντιαεροπορικής άμυνας εξαρτώνται από ραντάρ και συστοιχίες εκτόξευσης που είναι πολύ πιο εύκολο να εντοπιστούν, ενώ τα φθηνά και μικρότερα συστήματα μπορούν να μετακινηθούν, να κρυφτούν, να εκτοξευθούν γρήγορα και να αντικατασταθούν πιο εύκολα.
Ορισμένα από αυτά τα συστήματα έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε ο αναχαιτιστής να μπορεί να περιμένει στον αέρα, κάνοντας κύκλους σε ένα τμήμα του ουρανού μέχρι να εμφανιστεί ένα drone ή αεροσκάφος-στόχος.
Άλλα είναι μικρού βεληνεκούς όπλα κατά drones ή κατά αεροσκαφών, τα οποία είναι φθηνότερα και λιγότερο εξελιγμένα από τις μεγάλες συστοιχίες αντιαεροπορικής άμυνας, αλλά είναι επίσης ευκολότερο να κατασκευαστούν και να αντικατασταθούν.
Αυτό καθιστά drones όπως το MQ-9 Reaper - σχεδιασμένα να κινούνται αργά, επειδή ο κύριος σκοπός τους είναι η επιτήρηση - ιδιαίτερα ευάλωτα.
Η Nicole Grajewski, επίκουρη καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Sciences Po στο Παρίσι, δήλωσε ότι η Tεχεράνη μπορεί να εξακολουθεί να χρειάζεται ισχυρότερη μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς αντιαεροπορική άμυνα, αλλά πρόσθεσε ότι τα κινητά συστήματα έχουν σαφές όφελος.
«Η αξία τους είναι ότι μπορείς να τα μετακινήσεις γρήγορα», είπε.
«Είναι κινητά συστήματα εκτόξευσης, σε ορισμένες περιπτώσεις φορητά από άνθρωπο.
Δεν ξέρουμε πόσο ψηλά πετούσε το Reaper.
Με βάση το βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα, μπορεί να ήταν σχετικά εύκολο να το καταρρίψουν, αλλά εξακολουθεί να δείχνει ότι διατηρούν κάποια εναπομείνασα ικανότητα αντιαεροπορικής άμυνας».
Γιατί έχει σημασία;
Το μεγαλύτερο δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας του Ιράν έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.
Είχε οικοδομηθεί γύρω από παλαιότερα συστήματα πυραύλων εδάφους-αέρος με καθοδήγηση ραντάρ, συμπεριλαμβανομένων εγχώρια παραγόμενων συστοιχιών και ρωσικής προέλευσης συστημάτων πυραυλικής άμυνας, όπως το S-300.
Πιστεύεται ευρέως ότι ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις έχουν υποβαθμίσει μεγάλο μέρος αυτού του δικτύου.
Ωστόσο, το νέο σύστημα αναχαίτισης υποδηλώνει ότι το Ιράν εξακολουθεί να φαίνεται πως διαθέτει τέτοια συστήματα, τα οποία επιτρέπουν μια «επίμονη, περιορισμένη, χαμηλού επιπέδου αεροπορική απειλή» που είναι δύσκολο να κατασταλεί μόνιμα, είπε ο Almeida.
Αυτά τα συστήματα μπορεί να μην μπορούν να σταματήσουν μια μεγάλη αεροπορική εκστρατεία ή να καταρρίψουν προηγμένα μαχητικά σε σημαντικούς αριθμούς, αλλά μπορούν να αναγκάσουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να βασίζονται περισσότερο σε ακριβά όπλα, που εκτοξεύονται από μεγαλύτερη απόσταση.
Η Grajewski είπε ότι η στρατιωτική στρατηγική του Ιράν βασίζεται στην αντοχή και όχι στην τεχνολογική ισοτιμία.
Ποντάρουν στην αντοχή
«Τα συστήματά τους δεν είναι ιδιαίτερα εξελιγμένα ή πλήρως ενσωματωμένα, αλλά ως αποτέλεσμα η στρατιωτική στρατηγική του Ιράν επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην ανθεκτικότητα, την αντοχή και την κινητικότητα», είπε.
Αυτή η ανθεκτικότητα έχει και στρατηγικές συνέπειες.
Εάν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ δεν μπορούν να εξαλείψουν μόνιμα την ικανότητα του Ιράν να απαντά, κάθε νέα επίθεση ενέχει τον κίνδυνο ενός ακόμη γύρου κλιμάκωσης στον Περσικό Κόλπο ή μεγαλύτερης αναστάτωσης στα Στενά του Hormuz, με αποτέλεσμα την εκτόξευση των τιμών των καυσίμων στις ΗΠΑ.
«Δεν θα έλεγα ότι το Ιράν ανησυχεί όσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ», είπε η Grajewski.
«Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ υπερέβαλαν και παρουσίασαν ως μεγαλύτερη την επιτυχία αυτών των επιχειρήσεων … και το Iσραήλ και οι ΗΠΑ έχουν περιορισμούς στα πυρομαχικά.
Το Ιράν διαθέτει σημαντική αμυντική βιομηχανία και, μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου του 2025, μπόρεσε να αυξήσει την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων σε επίπεδα που είναι υψηλά με βάση τα διεθνή πρότυπα.
Το Ιράν διατηρεί επίσης ένα ασύμμετρο πλεονέκτημα και, με κάποιους τρόπους, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι πιο περιορισμένοι από το Ιράν», πρόσθεσε.
Είπε ότι η προσέγγιση του Ιράν στην αντιαεροπορική άμυνα αφορά λιγότερο τη διατήρηση ενός εξελιγμένου ολοκληρωμένου δικτύου και περισσότερο τη δημιουργία συστημάτων σχεδιασμένων γύρω από την «ανθεκτικότητα, την αντοχή και την κινητικότητα».
«Ένα ζήτημα με τις δυτικές συζητήσεις για την απόδοση των πυραύλων του Ιράν είναι ότι οι αναλυτές συχνά τους κρίνουν σύμφωνα με δυτικά δόγματα και προσδοκίες, λέγοντας ότι είναι ανακριβείς ή αναποτελεσματικοί.
Αλλά από την οπτική του Ιράν, που επιχειρεί απέναντι σε έναν πολύ ανώτερο αντίπαλο, θα έλεγα ότι στην πραγματικότητα ξεπέρασαν τις δικές τους προσδοκίες».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών