Για τον Trump, το δίλημμα γίνεται ολοένα πιο ασφυκτικό: να παραδεχθεί το βαρύ τίμημα της σύγκρουσης ή να συνεχίσει να επενδύει σε ένα αφήγημα νίκης που δείχνει να καταρρέει.
(upd3) Οι επόμενες ώρες είναι πραγματικά κρίσιμες για το ιρανικό ζήτημα…
Οι τελευταίες πληροφορίες – κυρίως από τα δυτικά ΜΜΕ – αναφέρουν πως ΗΠΑ και Ιράν είναι πολύ κοντά σε συμφωνία και ότι αυτό που απομένει είναι το «πράσινο φως» από τον Trump, ο οποίος είπε πως για να υπογράψει την προκαταρκτική συμφωνία, θα πρέπει να είναι μια «καλή συμφωνία» για τις ΗΠΑ…
Πρόκειται για έναν όρο πάντως που δεν φαίνεται να εκπληρώνεται, εφόσον τα όσα υποστηρίζει το Ιράν ισχύουν…
Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει – κατά εκτιμήσεις ειδικών μέσα σε μερικές εβδομάδες μπορεί να αποκτήσει έως και 10 πυρηνικά όπλα - και ότι διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο και κυριαρχία στα Στενά του Hormuz.
Οι θέσεις αυτές έχουν χαρακτηριστεί ως απαράδεκτες από τον Trump… και προφανώς δεν ανταποκρίνεται σε αυτό που ο ίδιος προσδιορίζει ως καλή συμφωνία...
Η προκαταρκτική συμφωνία που αναμένει την έγκριση του Αμερικανού προέδρου προβλέπει το σταδιακό άνοιγμα του Hormuz με παράλληλη άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και κυρώσεων που θα επιτρέψουν στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο…
Και αφήνει ένα διάστημα 60 ημερών σε ΗΠΑ και Ιράν να βρουν μια κοινά αποδεκτή λύση για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και το εμπλουτισμένο ουράνιο…
Τι θα γίνει όμως, εάν δεν υπάρξει συμφωνία και οι δύο πλευρές επιμείνουν στις κόκκινες γραμμές τους;
Το πιθανότερο σενάριο θέλει επανέναρξη του πολέμου, με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) να έχουν προειδοποιήσει ότι ο πόλεμος θα πάρει διαστάσεις πέρα από κάθε φαντασία και θα επεκταθεί πολύ πέραν του Περσικού κόλπου… φτάνοντας ακόμα και στη Μεσόγειο και στην Κρήτη, αλλά και στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο…
Συντριπτικά πλήγματα
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν χρησιμοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για να προβάλλουν την αυτοπεποίθηση ότι εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικές στρατιωτικές επιλογές, εάν η διπλωματία αποτύχει.
Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι οποιαδήποτε νέα σύγκρουση θα εξαπλωνόταν «πολύ πέρα από την περιοχή», απειλώντας με «συντριπτικά πλήγματα» σε σημεία που οι αντίπαλοι «δεν μπορούν καν να φανταστούν».
Οι προειδοποιήσεις έρχονται μετά από έναν πόλεμο κατά τον οποίο το Ιράν έπληξε αμερικανικές βάσεις, ισραηλινές πόλεις και κρίσιμες υποδομές σε αραβικά κράτη του Κόλπου, ενώ ουσιαστικά διέκοψε τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz και προκάλεσε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Nέα μέτωπα, νέα εργαλεία
Την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε μελλοντική αντίδραση θα «περιλαμβάνει πολύ περισσότερες εκπλήξεις», ενώ ο ιρανικός στρατός απείλησε να ανοίξει «νέα μέτωπα» χρησιμοποιώντας «νέα εργαλεία».
Ο Mohammad Bagher Ghalibaf, κορυφαίος διαπραγματευτής του Ιράν, δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις αξιοποίησαν την περίοδο της εκεχειρίας για να ανασυγκροτήσουν τις δυνατότητές τους «στο υψηλότερο επίπεδο».
Οι ειδικοί λένε ότι μεγάλο μέρος της ρητορικής έχει στόχο να αποτρέψει περαιτέρω επιθέσεις.
Προειδοποιούν όμως επίσης ότι η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικές επιλογές κλιμάκωσης εάν η διπλωματία καταρρεύσει.
Εάν ο πόλεμος ξαναρχίσει, ακολουθούν ορισμένοι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσε να απαντήσει το Ιράν.
Νέος αποκλεισμός
Το Ιράν δεν μπορεί να επικρατήσει έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ με συμβατικά στρατιωτικά μέσα, γι’ αυτό έχει επιδιώξει την αποτροπή προκαλώντας παγκόσμιο οικονομικό πόνο μέσω του αποκλεισμού των Στενών του Hormuz, ενός κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος.
Ενισχυμένη από την επιτυχία της, η Τεχεράνη μπορεί τώρα να επιδιώξει να διαταράξει έναν ακόμη ζωτικό θαλάσσιο διάδρομο.
Ενεργοποιώντας τον περιφερειακό της σύμμαχο, τους Houthis στην Υεμένη, το Ιράν θα μπορούσε να οργανώσει το κλείσιμο των Στενών Bab al-Mandeb, μπλοκάροντας άλλη μία ζωτική αρτηρία που συνδέει σημαντικές εμπορικές διαδρομές μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και αραβικού κόσμου.
Μια τέτοια κίνηση θα επιδείνωνε την παγκόσμια οικονομική πίεση.
Το 2023, περισσότερο από το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου περνούσε από τα Στενά Bab al-Mandeb.
Αφού οι Houthis προκάλεσαν ανασφάλεια στη ναυσιπλοΐα στην περιοχή κοντά στην Υεμένη το 2024, το ποσοστό αυτό σχεδόν μειώθηκε στο μισό για το πετρέλαιο και υποχώρησε σχεδόν στο μηδέν για το υγροποιημένο φυσικό αέριο, σύμφωνα με την US Energy Information Administration.
Ταυτόχρονη κρίση
«Μια ταυτόχρονη κρίση στα Bab al-Mandeb και στα Στενά του Hormuz θα ήταν πολύ πιο σοβαρή, επηρεάζοντας δυνητικά τόσο το εμπόριο της Ερυθράς Θάλασσας όσο και τις ενεργειακές ροές του Περσικού Κόλπου, κάτι που θα αύξανε τις τιμές του πετρελαίου, τα ναύλα και τις πληθωριστικές πιέσεις παγκοσμίως», δήλωσε στο CNN ο Umud Shokri, ενεργειακός στρατηγικός αναλυτής και ανώτερος επισκέπτης ερευνητής στο George Mason University.
Τα τελευταία χρόνια, οι Houthis έχουν επιδείξει την ικανότητά τους να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα κοντά στα Bab al-Mandeb, επιτιθέμενοι, καταλαμβάνοντας και βυθίζοντας πλοία που περνούν από τα νερά τους.
Ωστόσο, η δημιουργία ενός αποκλεισμού παρόμοιου με εκείνον στα Στενά του Hormuz θα ήταν «πολύ πιο δύσκολη», είπε ο Shokri.
«Τα Bab al-Mandeb δεν ελέγχονται άμεσα από το Ιράν και οποιοδήποτε παρατεταμένο κλείσιμο πιθανότατα θα προκαλούσε ισχυρή διεθνή ναυτική αντίδραση», είπε ο Shokri.
«Το πιο ρεαλιστικό σενάριο δεν είναι ένα πλήρες φυσικό κλείσιμο, αλλά μια παρατεταμένη κρίση ασφάλειας που καθιστά την εμπορική ναυτιλία υπερβολικά επικίνδυνη ή ακριβή».
Πετρελαιοπηγές
Εάν ο Trump υλοποιήσει την απειλή του να στοχοποιήσει τα διυλιστήρια, τις υποδομές και τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιδιώξει να διευρύνει τον πόλεμο σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, πλήττοντας ευαίσθητες τοποθεσίες για να σπείρει παγκόσμιο οικονομικό πανικό και να προκαλέσει περαιτέρω ζημιά στη φήμη των γειτονικών χωρών ως ασφαλών κόμβων για τις διεθνείς επιχειρήσεις και αξιόπιστων εγγυητών των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Μέλος της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, ο Ahmad Bakhshayesh Ardestani, δήλωσε ότι εάν οι ΗΠΑ στοχοποιήσουν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Τεχεράνη θα απαντήσει πλήττοντας πετρελαιοπηγές των αραβικών κρατών του Κόλπου — μια σημαντική κλιμάκωση σε σχέση με τον πόλεμο των 40 ημερών, όταν το Ιράν στόχευε κυρίως διυλιστήρια ή αγωγούς.
«Εάν σκοπεύουν να κάνουν κάτι ώστε να μην έχουμε πετρέλαιο, δεν θα επιτεθούμε στους αγωγούς τους, θα επιτεθούμε στις πετρελαιοπηγές ώστε να μην έχουν ούτε εκείνοι πετρέλαιο και να ακριβύνουν τα καύσιμα για όλο τον κόσμο», είπε, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Κρίσιμες υποδομές
Ακόμη και μετά την έναρξη της εκεχειρίας στις 8 Απριλίου, ιρανικές παραστρατιωτικές ομάδες στο Ιράκ κατηγορήθηκαν από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για επίθεση στον πυρηνικό σταθμό του Abu Dhabi, ενώ και η Σαουδική Αραβία αποτέλεσε στόχο drones που προέρχονταν από το Ιράκ.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν είχε εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον πολιτικών στόχων, συμπεριλαμβανομένων ξενοδοχείων και αεροδρομίων, αλλά εκτόξευσε πολύ λίγα βλήματα εναντίον κρίσιμων μονάδων αφαλάτωσης που παρέχουν γλυκό νερό σε εκατομμύρια ανθρώπους στην περιοχή.
Και παρά τις προειδοποιήσεις εκκένωσης προς αμερικανικές εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, δεν υπήρξαν αναφορές ότι το Ιράν στόχευσε σχολεία και πανεπιστήμια.
Παρά τη ρητορική, η Nicole Grajewski, επίκουρη καθηγήτρια στο Center for International Studies του Sciences Po στο Παρίσι, υποβάθμισε την απειλή του Ιράν περί «εκπλήξεων», σημειώνοντας ότι τα ιρανικά όπλα είναι γνωστά.
«Σίγουρα έχουν εμβέλεια πέραν των 2.000 χιλιομέτρων, αλλά δεν θα πρόκειται για κάποιο νέο όπλο».
Στόχος και η Κρήτη
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, σελίδες στο Telegram που συνδέονται με το IRGC ανήρτησαν δορυφορικές εικόνες που φέρονται να δείχνουν αμερικανικά αεροσκάφη σταθμευμένα στο αεροδρόμιο των Χανίων, στην Κρήτη.
Το CNN δεν μπόρεσε να επαληθεύσει τη γνησιότητα των εικόνων, αλλά η απειλή των Φρουρών της Επανάστασης να επεκτείνουν τους στόχους τους «πέρα από την περιοχή» εάν το Ιράν δεχθεί ξανά επίθεση, εγείρει την προοπτική αντιποίνων πολύ πιο μακριά.
Κατά τη διάρκεια 40 ημερών πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν επέδειξε την ικανότητά του να στέλνει βαλλιστικούς πυραύλους σε περιοχές που προηγουμένως θεωρούνταν απρόσιτες.
Τον Μάρτιο, εκτιμάται ότι το Ιράν εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς κατά της Diego Garcia, κοινής αμερικανοβρετανικής στρατιωτικής βάσης στον Ινδικό Ωκεανό, 2.000 μίλια από το Ιράν, σε αυτό που φάνηκε να είναι η πρώτη του απόπειρα να στοχοποιήσει τη βάση.
Οι βάσεις σε Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο
Ο Farzin Nadimi, ανώτερος ερευνητής στο The Washington Institute, δήλωσε ότι εάν μια ενισχυμένη Τεχεράνη αποφασίσει να δοκιμάσει τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς της εναντίον της Ευρώπης σε αιφνιδιαστική επίθεση, οι στόχοι μπορεί να περιλαμβάνουν τις RAF Fairford και RAF Lakenheath, βασικές αεροπορικές βάσεις που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ στο Ηνωμένο Βασίλειο, ή τον κόμβο εφοδιαστικής και τηλεπικοινωνιών Ramstein στη Γερμανία.
«Ωστόσο, το Ιράν πιθανότατα θα κρατούσε αυτή την πιθανότητα για ένα πολύ ανώτατο επίπεδο κλιμάκωσης», είπε.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, εκτιμάται επίσης ότι το Ιράν επιχείρησε να στοχοποιήσει βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μέχρι και στην Κύπρο.
«Δεν νομίζω ότι η Μεσόγειος βρίσκεται εντελώς εκτός του πεδίου των δυνατοτήτων τους», δήλωσε στο CNN η Nicole Grajewski, αναφέροντας πως «το ζήτημα εδώ θα ήταν η ακρίβεια».
Drones, υπερηχητικοί πύραυλοι cruise και παρεμβολές σε δορυφόρους
Για να αυξήσει τις πιθανότητες να πλήξει στόχους, ο Nadimi δήλωσε ότι το Ιράν μπορεί να εξαπολύσει πιο εξελιγμένα και συντονισμένα σμήνη drones με τεχνητή νοημοσύνη, εξοπλισμένα με κάμερες, τα οποία θα μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους, να προσαρμόζουν τις διαδρομές πτήσης και την ταχύτητά τους ώστε να αποφεύγουν παρεμβολές και αντιαεροπορικές άμυνες.
«Δεν έχουν επιδείξει ακόμη αυτές τις δυνατότητες, αλλά έχουν μιλήσει στο παρελθόν για την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας», είπε ο Nadimi.
Η Τεχεράνη μπορεί επίσης να επιδιώξει να αναβαθμίσει τις δυνατότητες των πυραύλων cruise, τροποποιώντας υφιστάμενα συστήματα ώστε να φτάνουν σε υπερηχητικές ταχύτητες και να αποφεύγουν την αναχαίτιση, ενώ παράλληλα θα επιχειρούσε να παρεμβάλει στρατιωτικούς δορυφόρους επικοινωνιών και επιτήρησης, πρόσθεσε.
Τι θα γίνει με την πυρηνική… σκόνη
Το τι θα συμβεί με το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των 440 κιλών που έχει εμπλουτίσει σε υψηλό βαθμό, κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για πυρηνικά όπλα, αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής, καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν περάσει εβδομάδες διαπραγματεύσεων με στόχο τον πιθανό τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.
Ο πρόεδρος Donald Trump έχει επιμείνει ότι το Ιράν πρέπει να παραδώσει αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «πυρηνική σκόνη».
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι η χώρα έχει δικαίωμα σε ένα μη στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Τι περιλαμβάνει όμως το απόθεμα του Ιράν και τι σημαίνει αυτό για την ικανότητά του να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο;
Αρκετό για 10 πυρηνικά όπλα
Με τον κατάλληλο εξοπλισμό, το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει το Ιράν θα μπορούσε να φτάσει σε καθαρότητα κατάλληλη για πυρηνικά όπλα μέσα σε εβδομάδες ή ακόμη και ημέρες, σύμφωνα με ειδικούς στα πυρηνικά.
Και, όπως αναφέρουν διεθνείς επιθεωρητές, είναι αρκετό για 10 πυρηνικά όπλα.
Το Ιράν και οι ΗΠΑ φέρονται να βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για την επισημοποίηση μιας εκεχειρίας και το άνοιγμα των Στενών του Hormuz.
Όμως το ζήτημα του τι θα συμβεί με το ουράνιο θα παραμείνει άλυτο και θα αποτελέσει βασικό μέρος των επόμενων διαπραγματεύσεων.
Να απομακρυνθούν τα 440 κιλά
Οι συνομιλίες αυτές πιθανότατα θα επικεντρωθούν στα σχεδόν 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.
«Οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να αποδεχθούν συμφωνία που δεν περιλαμβάνει την απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου», δήλωσε ο Eric Brewer, ειδικός σε πυρηνικά υλικά στο μη κερδοσκοπικό Nuclear Threat Initiative (NTI), ο οποίος είχε ηγηθεί της ανάλυσης πληροφοριών για το Ιράν στην Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας.
Η κατασκευή ενός πυρηνικού όπλου απαιτεί σημαντική ποσότητα ραδιενεργών βαρέων στοιχείων, ή αυτού που οι ειδικοί αποκαλούν σχάσιμο υλικό.
Ένα τέτοιο ραδιενεργό ισότοπο, το ουράνιο-235, υπάρχει στη φύση, αλλά αποτελεί λιγότερο από το 1% του ακατέργαστου μεταλλεύματος ουρανίου που εξορύσσεται.
Ο εμπλουτισμός συγκεντρώνει το ουράνιο-235 από το ακατέργαστο μετάλλευμα και το προετοιμάζει για μετατροπή σε σχάσιμο υλικό κατάλληλο για χρήση σε όπλα.
Το Ιράν εμπλούτισε το ουράνιό του μετατρέποντάς το σε αέριο- εξαφθοριούχο ουράνιο -, περιστρέφοντάς το σε σειρά φυγοκεντρητών σε υπόγειες εγκαταστάσεις, κυρίως στα πυρηνικά συγκροτήματα Natanz, Fordow και Isfahan.
Λίγες μόνο... εβδομάδες
Τα 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% που διαθέτει το Ιράν, καθώς και τα περίπου 185 κιλά U-235 εμπλουτισμένου στο 20%, πιστεύεται ότι παραμένουν σε αέρια μορφή, όπως ήταν κατά την τελευταία επαλήθευση της International Atomic Energy Agency τον Ιούνιο του 2025.
Το Ιράν απέκλεισε τους διεθνείς πυρηνικούς επιθεωρητές τον επόμενο μήνα, μετά τα κοινά αμερικανοϊσραηλινά αεροπορικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις του.
Ο περαιτέρω εμπλουτισμός σε καθαρότητα 90%, που θεωρείται το όριο για ουράνιο κατάλληλο για πυρηνικά όπλα, θα «χρειαζόταν μόνο ημέρες έως εβδομάδες», εφόσον το Ιράν διαθέτει λειτουργική εγκατάσταση εμπλουτισμού, δήλωσε ο Brewer.
Τα σχέδια εισβολής στο Isfahan
Τα πλήγματα του Ιουνίου του 2025 στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, τα οποία το Πεντάγωνο ονόμασε Operation Midnight Hammer, εκτιμήθηκε από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ότι έθαψαν μεγάλο μέρος του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στο Isfahan, αλλά δεν το κατέστρεψαν, παρά τις δηλώσεις της κυβέρνησης ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «εξαϋλωθεί».
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Trump απείλησε ότι θα «εισβάλει» με στρατιωτική δύναμη για να ανακτήσει το ουράνιο, εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις.
Το CNN μετέδωσε τον Μάρτιο ότι στρατιωτικοί σχεδιαστές είχαν εξετάσει επιλογές για μια τέτοια επιχείρηση στο συγκρότημα του Isfahan, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να απαιτήσει εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, στρατιώτες και να ενέχει κίνδυνο μεγάλου αριθμού απωλειών.
Εκτός από την ανάγκη ανάπτυξης εξειδικευμένων δυνάμεων και εξοπλισμού για τη διαχείριση του ίδιου του υλικού, η δημιουργία περιμέτρου ασφαλείας ώστε να μπορέσουν αυτά τα στρατεύματα να εργαστούν θα απαιτούσε μεγάλη στρατιωτική παρουσία.
Επιφυλάξεις ειδικών
Οι ειδικοί στα πυρηνικά είναι επίσης επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε καν να εντοπίσει και να επαληθεύσει όλο το ουράνιο, πόσο μάλλον να το απομακρύνει με ασφάλεια και πλήρως.
Μια τέτοια απομάκρυνση υπό εχθρικές συνθήκες θα ήταν χωρίς προηγούμενο.
«Δεν γνωρίζουμε πού θα μπορούσε να έχει διασπείρει το Ιράν μέρος αυτού του υλικού[ουρανίου]πριν από τα πλήγματα», δήλωσε ο Brewer.
Δεν είναι σαφές αν το Ιράν διαθέτει σήμερα την ικανότητα να μετατρέψει το ουράνιο 60% σε αέρια μορφή σε μέταλλο, όπως απαιτείται για την παραγωγή πυρηνικής κεφαλής, αλλά πριν από τα πλήγματα του 2025 διέθετε τις κατάλληλες εγκαταστάσεις, είπε ο Brewer.
Συναρμολόγηση ατομικής βόμβας
Επίσης, δεν είναι σαφές πόσο γρήγορα το ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να επαναλάβει και να ολοκληρώσει τις εργασίες οπλοποίησης, οι οποίες περιλαμβάνουν τη διαμόρφωση του πυρήνα της βόμβας και την ανάπτυξη των εκρηκτικών που απαιτούνται για την πυροδότησή της.
Όταν η Κίνα ολοκλήρωσε τον εμπλουτισμό ουρανίου το 1964, χρειάστηκε μόνο «τρεις έως πέντε εβδομάδες για να μετατρέψει το αέριο σε μέταλλο … και να συναρμολογήσει μια ατομική βόμβα», έγραψε πέρυσι στο Bulletin of the Atomic Scientists ο φυσικός του Harvard και ειδικός στο πυρηνικό πρόγραμμα της Κίνας Hui Zhang.
Πρέπει να εξαλειφθεί
Αν και το Ιράν έχει επιμείνει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ο Scott Roecker, ο οποίος διετέλεσε επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικών Υλικών της National Nuclear Security Administration και τώρα επιβλέπει το πρόγραμμα ασφάλειας πυρηνικών υλικών του NTI, δήλωσε στο CNN ότι το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν είναι αποκαλυπτικό.
«Δεν υπάρχει εύλογος μη στρατιωτικός σκοπός για αυτό το υλικό», είπε, προσθέτοντας ότι το «βασικό επίκεντρο» των διαπραγματεύσεων των ΗΠΑ θα πρέπει να είναι η εξάλειψή του.
Σύμφωνα με τους Roecker και Brewer, υπάρχουν δύο βασικές επιλογές για την απομάκρυνση ή την εξουδετέρωση του αποθέματος του Ιράν.
Ένα πρώτο κοινό βήμα και στις δύο περιπτώσεις πιθανότατα θα ήταν η μετατροπή του ουρανίου από αέριο σε μια «εγγενώς πιο σταθερή» μορφή σκόνης, δήλωσε ο Roecker, καθιστώντας τη μεταφορά σημαντικά ασφαλέστερη.
Μπορεί και η Ρωσία
Στην περίπτωση μιας ειρηνικής απομάκρυνσης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η National Nuclear Security Administration του υπουργείου Ενέργειας διαθέτει μια κινητή εγκατάσταση ουρανίου που μπορεί να αναπτυχθεί από τη βάση της στο Oak Ridge National Laboratory, στο Tennessee, οπουδήποτε στον κόσμο και να «σταθεροποιήσει, συσκευάσει και απομακρύνει πυρηνικά υλικά», σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο της υπηρεσίας.
Η διαδικασία αυτή πιθανότατα θα διαρκούσε εβδομάδες.
Η Ρωσία είναι επίσης ικανή να αποδεχθεί εμπλουτισμένο ουράνιο, όπως έκανε στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 με το Ιράν, σημείωσε ο Roecker.
Μια δεύτερη επιλογή, γνωστή ως downblending, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σε ιρανικό έδαφος.
Η διαδικασία αυτή θα περιλάμβανε την αραίωση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου με ουράνιο χαμηλής καθαρότητας, ώστε να μειωθεί η συγκέντρωση U-235.
Το κλειδί...
Το κλειδί για οποιαδήποτε επιτυχημένη απομάκρυνση, ανεξαρτήτως μεθόδου, είναι η δυνατότητα των ΗΠΑ και της διεθνούς κοινότητας να παρακολουθούν και να επαληθεύουν τη διαδικασία.
Ο Brewer δήλωσε ότι η επαλήθευση θα είναι δύσκολη ακόμη και αν το Ιράν συνεργαστεί πλήρως.
«Υπάρχει ο κίνδυνος… το Ιράν να πει: Δεν μπορούμε να εξηγήσουμε πού βρίσκονται αυτά τα 100 κιλά ουρανίου, επειδή στην πραγματικότητα ανατινάχθηκαν στα πλήγματα, και δεν θα μάθετε ποτέ αν αυτό είναι αλήθεια ή όχι, σωστά;» είπε ο Brewer.
Τι θα κάνει ο Trump
Ο Trump βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια επιλογή: είτε να αποδεχθεί τις σκληρές οικονομικές και πολιτικές πραγματικότητες είτε να συνεχίσει την προσπάθεια διατήρησης του αφηγήματος της νίκης απέναντι στο Ιράν.
Ο πόλεμος των 40 ημερών με το Ιράν επιστρέφει πλέον ως πολιτικός και οικονομικός εφιάλτης για τον Donald Trump.
Η προσπάθεια του Λευκού Οίκου να παρουσιάσει ως «νίκη» μια σύγκρουση με τεράστιο κόστος, αμφισβητούμενα αποτελέσματα και βαθιές εσωτερικές συνέπειες προσκρούει στην πραγματικότητα: οι Αμερικανοί πληρώνουν ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερες τιμές και έναν νέο κύκλο πολιτικής πόλωσης, ενώ τα ίδια τα αμερικανικά μέσα και στελέχη του Κογκρέσου αμφισβητούν ανοιχτά το επίσημο αφήγημα.
Για τον Trump, το δίλημμα γίνεται ολοένα πιο ασφυκτικό: να παραδεχθεί το βαρύ τίμημα της σύγκρουσης ή να συνεχίσει να επενδύει σε ένα αφήγημα νίκης που δείχνει να καταρρέει.
Αφήγημα νίκης
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει ξεκινήσει μια εκτεταμένη προσπάθεια να μετατρέψει μια στρατηγική ήττα σε αφήγημα νίκης για την εσωτερική και διεθνή κοινή γνώμη.
Ωστόσο, οι πραγματικότητες στο πεδίο, το οικονομικό κόστος και οι αντιδράσεις των μέσων ενημέρωσης και των πολιτικών ελίτ των ΗΠΑ δείχνουν ότι αυτή η προσπάθεια διαμόρφωσης αφηγήματος όχι μόνο δεν πέτυχε, αλλά οδήγησε και σε όξυνση των εσωτερικών διαιρέσεων στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την οπτική του Λευκού Οίκου, ο πόλεμος που ξεκίνησε με στόχο την αποδυνάμωση της περιφερειακής ισχύος του Ιράν επρόκειτο να μετατραπεί σε επίδειξη δύναμης των ΗΠΑ και σε επαναβεβαίωση της ηγεμονίας τους στη Δυτική Ασία.
Όμως αυτό που συνέβη στην πράξη ήταν πολιτική φθορά, αύξηση του οικονομικού κόστους και δημιουργία κύματος εσωτερικών επικρίσεων, που πλέον έχει φέρει την ίδια την κυβέρνηση Trump σε αμυντική θέση.
Πικρή η γεύση της ήττας
Στο ίδιο πλαίσιο, σημαντικά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αντέδρασαν επίσης στο αφήγημα του Λευκού Οίκου.
Οι New York Times, σε αιχμηρό και επικριτικό σχόλιο, έγραψαν με υποτιμητικό τόνο: «Κύριε Trump, αυτή είναι η πικρή γεύση της ήττας, όχι δείπνο νίκης!».
Αυτή η σύντομη αλλά βαριά φράση αντανακλά τη μεταβολή του μιντιακού κλίματος στο εσωτερικό των ΗΠΑ· ένα κλίμα στο οποίο ακόμη και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης δεν είναι διατεθειμένα να αποδεχθούν την επίσημη αφήγηση της κυβέρνησης.
Η εφημερίδα τονίζει ότι τα υποτιθέμενα επιτεύγματα του Trump στον πόλεμο κατά του Ιράν συνοδεύτηκαν στην πράξη από βαριές και ανεξέλεγκτες συνέπειες.
Από την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών μέχρι τις οικονομικές πιέσεις στα μεσαία και χαμηλά κοινωνικά στρώματα των ΗΠΑ, όλα δείχνουν ότι το κόστος αυτής της σύγκρουσης ήταν πολύ μεγαλύτερο από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Επικρίσεις σε πολιτικό επίπεδο
Και σε πολιτικό επίπεδο, οι επικρίσεις κατά της κυβέρνησης Trump αυξάνονται.
Ο Salud Carbajal, μέλος του Κογκρέσου των ΗΠΑ, δημοσιεύοντας τα αποτελέσματα δημοσκόπησης που δείχνει ότι περίπου το 77% των Αμερικανών πιστεύει πως οι πολιτικές του Trump οδήγησαν σε αύξηση του κόστους ζωής, άσκησε έντονη κριτική στην απόδοση της κυβέρνησης.
«Ο αμερικανικός λαός δικαίως είναι δυσαρεστημένος επειδή οι τιμές των τροφίμων, της βενζίνης και άλλων βασικών αγαθών έχουν εκτοξευθεί λόγω του παράνομου πολέμου του Trump. Αυτή η κυβέρνηση έχει πιέσει τις οικογένειες χωρίς να υπάρχει τέλος στον ορίζοντα» ανέφερε ο Carbajal.
Οι θέσεις αυτές δείχνουν ότι οι συνέπειες του πολέμου δεν περιορίστηκαν στο στρατιωτικό ή γεωπολιτικό πεδίο, αλλά εισήλθαν άμεσα στην καθημερινή ζωή των Αμερικανών πολιτών.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και η άνοδος του πληθωρισμού αναφέρονται όλες ως άμεσες ή έμμεσες συνέπειες των πολιτικών έντασης της κυβέρνησης Trump.
Η εμφάνιση μιας πολυεπίπεδης κρίσης
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πόλεμος που υποτίθεται ότι θα αποδυνάμωνε το Ιράν και θα σταθεροποιούσε τη θέση των ΗΠΑ στην περιοχή έχει πλέον μετατραπεί σε πολυεπίπεδη κρίση για την ίδια την Ουάσινγκτον και προσωπικά για τον Trump.
Το εσωτερικό ρήγμα στην αμερικανική πολιτική, η αύξηση της λαϊκής δυσαρέσκειας και η αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης στις επίσημες αφηγήσεις της κυβέρνησης είναι μεταξύ των σημαντικότερων συνεπειών αυτής της κατάστασης.
Από την άλλη πλευρά, η προσπάθεια του Trump να οικοδομήσει ένα «αφήγημα νίκης» συναντά σοβαρό εμπόδιο στην κοινή γνώμη.
Σημαντικό τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας σήμερα όχι μόνο δεν αποδέχεται αυτή την αφήγηση, αλλά τη θεωρεί μορφή πολιτικής εξαπάτησης με στόχο την απόκρυψη της πραγματικότητας της ήττας και της αποτυχίας.
Ως αποτέλεσμα, η απόσταση ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και την κοινή γνώμη έχει αυξηθεί σε πρωτοφανή βαθμό.
Δαπανηρή αποτυχία
Ανάλογη εικόνα παρατηρείται και στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης.
Πολλοί ανεξάρτητοι Αμερικανοί αναλυτές θεωρούν ότι η κυβέρνηση Trump επιχειρεί, προβάλλοντας ορισμένα περιορισμένα επιτεύγματα, να θολώσει τη συνολική εικόνα της ήττας στον πόλεμο.
Όμως η έκταση των οικονομικών και πολιτικών συνεπειών αυτής της σύγκρουσης έχει περιορίσει την αποτελεσματικότητα τέτοιων προσπαθειών.
Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει σήμερα στις ΗΠΑ δεν είναι απλώς μια συνηθισμένη πολιτική διαφωνία, αλλά μια κρίση αφηγήματος.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως νικητή ενός πολέμου, ενώ σημαντικό μέρος των μέσων ενημέρωσης, των πολιτικών ελίτ και της κοινής γνώμης θεωρεί το αποτέλεσμα αυτού του πολέμου τίποτε άλλο παρά μια δαπανηρή αποτυχία.
Επιπλέον, η οικονομική πίεση που προκλήθηκε από τον πόλεμο έχει μετατραπεί σε έναν από τους βασικούς άξονες κριτικής κατά της κυβέρνησης.
Η αύξηση των τιμών βασικών αγαθών, η άνοδος του ενεργειακού κόστους και η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς παρουσιάζονται όλες ως άμεσες συνέπειες των πολεμοχαρών πολιτικών της κυβέρνησης.
Η κατάσταση αυτή έχει κάνει ακόμη και πρώην υποστηρικτές του Trump να αναθεωρούν τις θέσεις τους.
Σε ευρύτερο επίπεδο, οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι μια επιθετική εξωτερική πολιτική βασισμένη στη στρατιωτική σύγκρουση δεν μπορεί πλέον, όπως στο παρελθόν, να συνεχίζεται χωρίς βαρύ εσωτερικό κόστος.
Η αμερικανική κοινωνία έχει γίνει πιο ευαίσθητη απέναντι στις οικονομικές συνέπειες των πολέμων και δείχνει μικρότερη ανοχή απέναντι σε εξωτερικές περιπέτειες.
www.bankingnews.gr
Οι τελευταίες πληροφορίες – κυρίως από τα δυτικά ΜΜΕ – αναφέρουν πως ΗΠΑ και Ιράν είναι πολύ κοντά σε συμφωνία και ότι αυτό που απομένει είναι το «πράσινο φως» από τον Trump, ο οποίος είπε πως για να υπογράψει την προκαταρκτική συμφωνία, θα πρέπει να είναι μια «καλή συμφωνία» για τις ΗΠΑ…
Πρόκειται για έναν όρο πάντως που δεν φαίνεται να εκπληρώνεται, εφόσον τα όσα υποστηρίζει το Ιράν ισχύουν…
Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει – κατά εκτιμήσεις ειδικών μέσα σε μερικές εβδομάδες μπορεί να αποκτήσει έως και 10 πυρηνικά όπλα - και ότι διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο και κυριαρχία στα Στενά του Hormuz.
Οι θέσεις αυτές έχουν χαρακτηριστεί ως απαράδεκτες από τον Trump… και προφανώς δεν ανταποκρίνεται σε αυτό που ο ίδιος προσδιορίζει ως καλή συμφωνία...
Η προκαταρκτική συμφωνία που αναμένει την έγκριση του Αμερικανού προέδρου προβλέπει το σταδιακό άνοιγμα του Hormuz με παράλληλη άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και κυρώσεων που θα επιτρέψουν στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο…
Και αφήνει ένα διάστημα 60 ημερών σε ΗΠΑ και Ιράν να βρουν μια κοινά αποδεκτή λύση για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και το εμπλουτισμένο ουράνιο…
Τι θα γίνει όμως, εάν δεν υπάρξει συμφωνία και οι δύο πλευρές επιμείνουν στις κόκκινες γραμμές τους;
Το πιθανότερο σενάριο θέλει επανέναρξη του πολέμου, με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) να έχουν προειδοποιήσει ότι ο πόλεμος θα πάρει διαστάσεις πέρα από κάθε φαντασία και θα επεκταθεί πολύ πέραν του Περσικού κόλπου… φτάνοντας ακόμα και στη Μεσόγειο και στην Κρήτη, αλλά και στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο…
Συντριπτικά πλήγματα
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν χρησιμοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για να προβάλλουν την αυτοπεποίθηση ότι εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικές στρατιωτικές επιλογές, εάν η διπλωματία αποτύχει.
Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι οποιαδήποτε νέα σύγκρουση θα εξαπλωνόταν «πολύ πέρα από την περιοχή», απειλώντας με «συντριπτικά πλήγματα» σε σημεία που οι αντίπαλοι «δεν μπορούν καν να φανταστούν».
Οι προειδοποιήσεις έρχονται μετά από έναν πόλεμο κατά τον οποίο το Ιράν έπληξε αμερικανικές βάσεις, ισραηλινές πόλεις και κρίσιμες υποδομές σε αραβικά κράτη του Κόλπου, ενώ ουσιαστικά διέκοψε τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz και προκάλεσε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Nέα μέτωπα, νέα εργαλεία
Την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε μελλοντική αντίδραση θα «περιλαμβάνει πολύ περισσότερες εκπλήξεις», ενώ ο ιρανικός στρατός απείλησε να ανοίξει «νέα μέτωπα» χρησιμοποιώντας «νέα εργαλεία».
Ο Mohammad Bagher Ghalibaf, κορυφαίος διαπραγματευτής του Ιράν, δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις αξιοποίησαν την περίοδο της εκεχειρίας για να ανασυγκροτήσουν τις δυνατότητές τους «στο υψηλότερο επίπεδο».
Οι ειδικοί λένε ότι μεγάλο μέρος της ρητορικής έχει στόχο να αποτρέψει περαιτέρω επιθέσεις.
Προειδοποιούν όμως επίσης ότι η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικές επιλογές κλιμάκωσης εάν η διπλωματία καταρρεύσει.
Εάν ο πόλεμος ξαναρχίσει, ακολουθούν ορισμένοι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσε να απαντήσει το Ιράν.
Νέος αποκλεισμός
Το Ιράν δεν μπορεί να επικρατήσει έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ με συμβατικά στρατιωτικά μέσα, γι’ αυτό έχει επιδιώξει την αποτροπή προκαλώντας παγκόσμιο οικονομικό πόνο μέσω του αποκλεισμού των Στενών του Hormuz, ενός κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος.
Ενισχυμένη από την επιτυχία της, η Τεχεράνη μπορεί τώρα να επιδιώξει να διαταράξει έναν ακόμη ζωτικό θαλάσσιο διάδρομο.
Ενεργοποιώντας τον περιφερειακό της σύμμαχο, τους Houthis στην Υεμένη, το Ιράν θα μπορούσε να οργανώσει το κλείσιμο των Στενών Bab al-Mandeb, μπλοκάροντας άλλη μία ζωτική αρτηρία που συνδέει σημαντικές εμπορικές διαδρομές μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και αραβικού κόσμου.
Μια τέτοια κίνηση θα επιδείνωνε την παγκόσμια οικονομική πίεση.
Το 2023, περισσότερο από το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου περνούσε από τα Στενά Bab al-Mandeb.
Αφού οι Houthis προκάλεσαν ανασφάλεια στη ναυσιπλοΐα στην περιοχή κοντά στην Υεμένη το 2024, το ποσοστό αυτό σχεδόν μειώθηκε στο μισό για το πετρέλαιο και υποχώρησε σχεδόν στο μηδέν για το υγροποιημένο φυσικό αέριο, σύμφωνα με την US Energy Information Administration.
Ταυτόχρονη κρίση
«Μια ταυτόχρονη κρίση στα Bab al-Mandeb και στα Στενά του Hormuz θα ήταν πολύ πιο σοβαρή, επηρεάζοντας δυνητικά τόσο το εμπόριο της Ερυθράς Θάλασσας όσο και τις ενεργειακές ροές του Περσικού Κόλπου, κάτι που θα αύξανε τις τιμές του πετρελαίου, τα ναύλα και τις πληθωριστικές πιέσεις παγκοσμίως», δήλωσε στο CNN ο Umud Shokri, ενεργειακός στρατηγικός αναλυτής και ανώτερος επισκέπτης ερευνητής στο George Mason University.
Τα τελευταία χρόνια, οι Houthis έχουν επιδείξει την ικανότητά τους να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα κοντά στα Bab al-Mandeb, επιτιθέμενοι, καταλαμβάνοντας και βυθίζοντας πλοία που περνούν από τα νερά τους.
Ωστόσο, η δημιουργία ενός αποκλεισμού παρόμοιου με εκείνον στα Στενά του Hormuz θα ήταν «πολύ πιο δύσκολη», είπε ο Shokri.
«Τα Bab al-Mandeb δεν ελέγχονται άμεσα από το Ιράν και οποιοδήποτε παρατεταμένο κλείσιμο πιθανότατα θα προκαλούσε ισχυρή διεθνή ναυτική αντίδραση», είπε ο Shokri.
«Το πιο ρεαλιστικό σενάριο δεν είναι ένα πλήρες φυσικό κλείσιμο, αλλά μια παρατεταμένη κρίση ασφάλειας που καθιστά την εμπορική ναυτιλία υπερβολικά επικίνδυνη ή ακριβή».
Πετρελαιοπηγές
Εάν ο Trump υλοποιήσει την απειλή του να στοχοποιήσει τα διυλιστήρια, τις υποδομές και τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιδιώξει να διευρύνει τον πόλεμο σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, πλήττοντας ευαίσθητες τοποθεσίες για να σπείρει παγκόσμιο οικονομικό πανικό και να προκαλέσει περαιτέρω ζημιά στη φήμη των γειτονικών χωρών ως ασφαλών κόμβων για τις διεθνείς επιχειρήσεις και αξιόπιστων εγγυητών των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Μέλος της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, ο Ahmad Bakhshayesh Ardestani, δήλωσε ότι εάν οι ΗΠΑ στοχοποιήσουν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Τεχεράνη θα απαντήσει πλήττοντας πετρελαιοπηγές των αραβικών κρατών του Κόλπου — μια σημαντική κλιμάκωση σε σχέση με τον πόλεμο των 40 ημερών, όταν το Ιράν στόχευε κυρίως διυλιστήρια ή αγωγούς.
«Εάν σκοπεύουν να κάνουν κάτι ώστε να μην έχουμε πετρέλαιο, δεν θα επιτεθούμε στους αγωγούς τους, θα επιτεθούμε στις πετρελαιοπηγές ώστε να μην έχουν ούτε εκείνοι πετρέλαιο και να ακριβύνουν τα καύσιμα για όλο τον κόσμο», είπε, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Κρίσιμες υποδομές
Ακόμη και μετά την έναρξη της εκεχειρίας στις 8 Απριλίου, ιρανικές παραστρατιωτικές ομάδες στο Ιράκ κατηγορήθηκαν από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για επίθεση στον πυρηνικό σταθμό του Abu Dhabi, ενώ και η Σαουδική Αραβία αποτέλεσε στόχο drones που προέρχονταν από το Ιράκ.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν είχε εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον πολιτικών στόχων, συμπεριλαμβανομένων ξενοδοχείων και αεροδρομίων, αλλά εκτόξευσε πολύ λίγα βλήματα εναντίον κρίσιμων μονάδων αφαλάτωσης που παρέχουν γλυκό νερό σε εκατομμύρια ανθρώπους στην περιοχή.
Και παρά τις προειδοποιήσεις εκκένωσης προς αμερικανικές εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, δεν υπήρξαν αναφορές ότι το Ιράν στόχευσε σχολεία και πανεπιστήμια.
Παρά τη ρητορική, η Nicole Grajewski, επίκουρη καθηγήτρια στο Center for International Studies του Sciences Po στο Παρίσι, υποβάθμισε την απειλή του Ιράν περί «εκπλήξεων», σημειώνοντας ότι τα ιρανικά όπλα είναι γνωστά.
«Σίγουρα έχουν εμβέλεια πέραν των 2.000 χιλιομέτρων, αλλά δεν θα πρόκειται για κάποιο νέο όπλο».
Στόχος και η Κρήτη
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, σελίδες στο Telegram που συνδέονται με το IRGC ανήρτησαν δορυφορικές εικόνες που φέρονται να δείχνουν αμερικανικά αεροσκάφη σταθμευμένα στο αεροδρόμιο των Χανίων, στην Κρήτη.
Το CNN δεν μπόρεσε να επαληθεύσει τη γνησιότητα των εικόνων, αλλά η απειλή των Φρουρών της Επανάστασης να επεκτείνουν τους στόχους τους «πέρα από την περιοχή» εάν το Ιράν δεχθεί ξανά επίθεση, εγείρει την προοπτική αντιποίνων πολύ πιο μακριά.
Κατά τη διάρκεια 40 ημερών πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν επέδειξε την ικανότητά του να στέλνει βαλλιστικούς πυραύλους σε περιοχές που προηγουμένως θεωρούνταν απρόσιτες.
Τον Μάρτιο, εκτιμάται ότι το Ιράν εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς κατά της Diego Garcia, κοινής αμερικανοβρετανικής στρατιωτικής βάσης στον Ινδικό Ωκεανό, 2.000 μίλια από το Ιράν, σε αυτό που φάνηκε να είναι η πρώτη του απόπειρα να στοχοποιήσει τη βάση.
Οι βάσεις σε Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο
Ο Farzin Nadimi, ανώτερος ερευνητής στο The Washington Institute, δήλωσε ότι εάν μια ενισχυμένη Τεχεράνη αποφασίσει να δοκιμάσει τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς της εναντίον της Ευρώπης σε αιφνιδιαστική επίθεση, οι στόχοι μπορεί να περιλαμβάνουν τις RAF Fairford και RAF Lakenheath, βασικές αεροπορικές βάσεις που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ στο Ηνωμένο Βασίλειο, ή τον κόμβο εφοδιαστικής και τηλεπικοινωνιών Ramstein στη Γερμανία.
«Ωστόσο, το Ιράν πιθανότατα θα κρατούσε αυτή την πιθανότητα για ένα πολύ ανώτατο επίπεδο κλιμάκωσης», είπε.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, εκτιμάται επίσης ότι το Ιράν επιχείρησε να στοχοποιήσει βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μέχρι και στην Κύπρο.
«Δεν νομίζω ότι η Μεσόγειος βρίσκεται εντελώς εκτός του πεδίου των δυνατοτήτων τους», δήλωσε στο CNN η Nicole Grajewski, αναφέροντας πως «το ζήτημα εδώ θα ήταν η ακρίβεια».
Drones, υπερηχητικοί πύραυλοι cruise και παρεμβολές σε δορυφόρους
Για να αυξήσει τις πιθανότητες να πλήξει στόχους, ο Nadimi δήλωσε ότι το Ιράν μπορεί να εξαπολύσει πιο εξελιγμένα και συντονισμένα σμήνη drones με τεχνητή νοημοσύνη, εξοπλισμένα με κάμερες, τα οποία θα μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους, να προσαρμόζουν τις διαδρομές πτήσης και την ταχύτητά τους ώστε να αποφεύγουν παρεμβολές και αντιαεροπορικές άμυνες.
«Δεν έχουν επιδείξει ακόμη αυτές τις δυνατότητες, αλλά έχουν μιλήσει στο παρελθόν για την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας», είπε ο Nadimi.
Η Τεχεράνη μπορεί επίσης να επιδιώξει να αναβαθμίσει τις δυνατότητες των πυραύλων cruise, τροποποιώντας υφιστάμενα συστήματα ώστε να φτάνουν σε υπερηχητικές ταχύτητες και να αποφεύγουν την αναχαίτιση, ενώ παράλληλα θα επιχειρούσε να παρεμβάλει στρατιωτικούς δορυφόρους επικοινωνιών και επιτήρησης, πρόσθεσε.
Τι θα γίνει με την πυρηνική… σκόνη
Το τι θα συμβεί με το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των 440 κιλών που έχει εμπλουτίσει σε υψηλό βαθμό, κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για πυρηνικά όπλα, αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής, καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν περάσει εβδομάδες διαπραγματεύσεων με στόχο τον πιθανό τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.
Ο πρόεδρος Donald Trump έχει επιμείνει ότι το Ιράν πρέπει να παραδώσει αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «πυρηνική σκόνη».
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι η χώρα έχει δικαίωμα σε ένα μη στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Τι περιλαμβάνει όμως το απόθεμα του Ιράν και τι σημαίνει αυτό για την ικανότητά του να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο;
Αρκετό για 10 πυρηνικά όπλα
Με τον κατάλληλο εξοπλισμό, το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει το Ιράν θα μπορούσε να φτάσει σε καθαρότητα κατάλληλη για πυρηνικά όπλα μέσα σε εβδομάδες ή ακόμη και ημέρες, σύμφωνα με ειδικούς στα πυρηνικά.
Και, όπως αναφέρουν διεθνείς επιθεωρητές, είναι αρκετό για 10 πυρηνικά όπλα.
Το Ιράν και οι ΗΠΑ φέρονται να βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για την επισημοποίηση μιας εκεχειρίας και το άνοιγμα των Στενών του Hormuz.
Όμως το ζήτημα του τι θα συμβεί με το ουράνιο θα παραμείνει άλυτο και θα αποτελέσει βασικό μέρος των επόμενων διαπραγματεύσεων.
Να απομακρυνθούν τα 440 κιλά
Οι συνομιλίες αυτές πιθανότατα θα επικεντρωθούν στα σχεδόν 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.
«Οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να αποδεχθούν συμφωνία που δεν περιλαμβάνει την απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου», δήλωσε ο Eric Brewer, ειδικός σε πυρηνικά υλικά στο μη κερδοσκοπικό Nuclear Threat Initiative (NTI), ο οποίος είχε ηγηθεί της ανάλυσης πληροφοριών για το Ιράν στην Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας.
Η κατασκευή ενός πυρηνικού όπλου απαιτεί σημαντική ποσότητα ραδιενεργών βαρέων στοιχείων, ή αυτού που οι ειδικοί αποκαλούν σχάσιμο υλικό.
Ένα τέτοιο ραδιενεργό ισότοπο, το ουράνιο-235, υπάρχει στη φύση, αλλά αποτελεί λιγότερο από το 1% του ακατέργαστου μεταλλεύματος ουρανίου που εξορύσσεται.
Ο εμπλουτισμός συγκεντρώνει το ουράνιο-235 από το ακατέργαστο μετάλλευμα και το προετοιμάζει για μετατροπή σε σχάσιμο υλικό κατάλληλο για χρήση σε όπλα.
Το Ιράν εμπλούτισε το ουράνιό του μετατρέποντάς το σε αέριο- εξαφθοριούχο ουράνιο -, περιστρέφοντάς το σε σειρά φυγοκεντρητών σε υπόγειες εγκαταστάσεις, κυρίως στα πυρηνικά συγκροτήματα Natanz, Fordow και Isfahan.
Λίγες μόνο... εβδομάδες
Τα 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% που διαθέτει το Ιράν, καθώς και τα περίπου 185 κιλά U-235 εμπλουτισμένου στο 20%, πιστεύεται ότι παραμένουν σε αέρια μορφή, όπως ήταν κατά την τελευταία επαλήθευση της International Atomic Energy Agency τον Ιούνιο του 2025.
Το Ιράν απέκλεισε τους διεθνείς πυρηνικούς επιθεωρητές τον επόμενο μήνα, μετά τα κοινά αμερικανοϊσραηλινά αεροπορικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις του.
Ο περαιτέρω εμπλουτισμός σε καθαρότητα 90%, που θεωρείται το όριο για ουράνιο κατάλληλο για πυρηνικά όπλα, θα «χρειαζόταν μόνο ημέρες έως εβδομάδες», εφόσον το Ιράν διαθέτει λειτουργική εγκατάσταση εμπλουτισμού, δήλωσε ο Brewer.
Τα σχέδια εισβολής στο Isfahan
Τα πλήγματα του Ιουνίου του 2025 στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, τα οποία το Πεντάγωνο ονόμασε Operation Midnight Hammer, εκτιμήθηκε από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ότι έθαψαν μεγάλο μέρος του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στο Isfahan, αλλά δεν το κατέστρεψαν, παρά τις δηλώσεις της κυβέρνησης ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «εξαϋλωθεί».
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Trump απείλησε ότι θα «εισβάλει» με στρατιωτική δύναμη για να ανακτήσει το ουράνιο, εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις.
Το CNN μετέδωσε τον Μάρτιο ότι στρατιωτικοί σχεδιαστές είχαν εξετάσει επιλογές για μια τέτοια επιχείρηση στο συγκρότημα του Isfahan, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να απαιτήσει εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, στρατιώτες και να ενέχει κίνδυνο μεγάλου αριθμού απωλειών.
Εκτός από την ανάγκη ανάπτυξης εξειδικευμένων δυνάμεων και εξοπλισμού για τη διαχείριση του ίδιου του υλικού, η δημιουργία περιμέτρου ασφαλείας ώστε να μπορέσουν αυτά τα στρατεύματα να εργαστούν θα απαιτούσε μεγάλη στρατιωτική παρουσία.
Επιφυλάξεις ειδικών
Οι ειδικοί στα πυρηνικά είναι επίσης επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε καν να εντοπίσει και να επαληθεύσει όλο το ουράνιο, πόσο μάλλον να το απομακρύνει με ασφάλεια και πλήρως.
Μια τέτοια απομάκρυνση υπό εχθρικές συνθήκες θα ήταν χωρίς προηγούμενο.
«Δεν γνωρίζουμε πού θα μπορούσε να έχει διασπείρει το Ιράν μέρος αυτού του υλικού[ουρανίου]πριν από τα πλήγματα», δήλωσε ο Brewer.
Δεν είναι σαφές αν το Ιράν διαθέτει σήμερα την ικανότητα να μετατρέψει το ουράνιο 60% σε αέρια μορφή σε μέταλλο, όπως απαιτείται για την παραγωγή πυρηνικής κεφαλής, αλλά πριν από τα πλήγματα του 2025 διέθετε τις κατάλληλες εγκαταστάσεις, είπε ο Brewer.
Συναρμολόγηση ατομικής βόμβας
Επίσης, δεν είναι σαφές πόσο γρήγορα το ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να επαναλάβει και να ολοκληρώσει τις εργασίες οπλοποίησης, οι οποίες περιλαμβάνουν τη διαμόρφωση του πυρήνα της βόμβας και την ανάπτυξη των εκρηκτικών που απαιτούνται για την πυροδότησή της.
Όταν η Κίνα ολοκλήρωσε τον εμπλουτισμό ουρανίου το 1964, χρειάστηκε μόνο «τρεις έως πέντε εβδομάδες για να μετατρέψει το αέριο σε μέταλλο … και να συναρμολογήσει μια ατομική βόμβα», έγραψε πέρυσι στο Bulletin of the Atomic Scientists ο φυσικός του Harvard και ειδικός στο πυρηνικό πρόγραμμα της Κίνας Hui Zhang.
Πρέπει να εξαλειφθεί
Αν και το Ιράν έχει επιμείνει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ο Scott Roecker, ο οποίος διετέλεσε επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικών Υλικών της National Nuclear Security Administration και τώρα επιβλέπει το πρόγραμμα ασφάλειας πυρηνικών υλικών του NTI, δήλωσε στο CNN ότι το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν είναι αποκαλυπτικό.
«Δεν υπάρχει εύλογος μη στρατιωτικός σκοπός για αυτό το υλικό», είπε, προσθέτοντας ότι το «βασικό επίκεντρο» των διαπραγματεύσεων των ΗΠΑ θα πρέπει να είναι η εξάλειψή του.
Σύμφωνα με τους Roecker και Brewer, υπάρχουν δύο βασικές επιλογές για την απομάκρυνση ή την εξουδετέρωση του αποθέματος του Ιράν.
Ένα πρώτο κοινό βήμα και στις δύο περιπτώσεις πιθανότατα θα ήταν η μετατροπή του ουρανίου από αέριο σε μια «εγγενώς πιο σταθερή» μορφή σκόνης, δήλωσε ο Roecker, καθιστώντας τη μεταφορά σημαντικά ασφαλέστερη.
Μπορεί και η Ρωσία
Στην περίπτωση μιας ειρηνικής απομάκρυνσης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η National Nuclear Security Administration του υπουργείου Ενέργειας διαθέτει μια κινητή εγκατάσταση ουρανίου που μπορεί να αναπτυχθεί από τη βάση της στο Oak Ridge National Laboratory, στο Tennessee, οπουδήποτε στον κόσμο και να «σταθεροποιήσει, συσκευάσει και απομακρύνει πυρηνικά υλικά», σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο της υπηρεσίας.
Η διαδικασία αυτή πιθανότατα θα διαρκούσε εβδομάδες.
Η Ρωσία είναι επίσης ικανή να αποδεχθεί εμπλουτισμένο ουράνιο, όπως έκανε στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 με το Ιράν, σημείωσε ο Roecker.
Μια δεύτερη επιλογή, γνωστή ως downblending, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σε ιρανικό έδαφος.
Η διαδικασία αυτή θα περιλάμβανε την αραίωση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου με ουράνιο χαμηλής καθαρότητας, ώστε να μειωθεί η συγκέντρωση U-235.
Το κλειδί...
Το κλειδί για οποιαδήποτε επιτυχημένη απομάκρυνση, ανεξαρτήτως μεθόδου, είναι η δυνατότητα των ΗΠΑ και της διεθνούς κοινότητας να παρακολουθούν και να επαληθεύουν τη διαδικασία.
Ο Brewer δήλωσε ότι η επαλήθευση θα είναι δύσκολη ακόμη και αν το Ιράν συνεργαστεί πλήρως.
«Υπάρχει ο κίνδυνος… το Ιράν να πει: Δεν μπορούμε να εξηγήσουμε πού βρίσκονται αυτά τα 100 κιλά ουρανίου, επειδή στην πραγματικότητα ανατινάχθηκαν στα πλήγματα, και δεν θα μάθετε ποτέ αν αυτό είναι αλήθεια ή όχι, σωστά;» είπε ο Brewer.
Τι θα κάνει ο Trump
Ο Trump βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια επιλογή: είτε να αποδεχθεί τις σκληρές οικονομικές και πολιτικές πραγματικότητες είτε να συνεχίσει την προσπάθεια διατήρησης του αφηγήματος της νίκης απέναντι στο Ιράν.
Ο πόλεμος των 40 ημερών με το Ιράν επιστρέφει πλέον ως πολιτικός και οικονομικός εφιάλτης για τον Donald Trump.
Η προσπάθεια του Λευκού Οίκου να παρουσιάσει ως «νίκη» μια σύγκρουση με τεράστιο κόστος, αμφισβητούμενα αποτελέσματα και βαθιές εσωτερικές συνέπειες προσκρούει στην πραγματικότητα: οι Αμερικανοί πληρώνουν ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερες τιμές και έναν νέο κύκλο πολιτικής πόλωσης, ενώ τα ίδια τα αμερικανικά μέσα και στελέχη του Κογκρέσου αμφισβητούν ανοιχτά το επίσημο αφήγημα.
Για τον Trump, το δίλημμα γίνεται ολοένα πιο ασφυκτικό: να παραδεχθεί το βαρύ τίμημα της σύγκρουσης ή να συνεχίσει να επενδύει σε ένα αφήγημα νίκης που δείχνει να καταρρέει.
Αφήγημα νίκης
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει ξεκινήσει μια εκτεταμένη προσπάθεια να μετατρέψει μια στρατηγική ήττα σε αφήγημα νίκης για την εσωτερική και διεθνή κοινή γνώμη.
Ωστόσο, οι πραγματικότητες στο πεδίο, το οικονομικό κόστος και οι αντιδράσεις των μέσων ενημέρωσης και των πολιτικών ελίτ των ΗΠΑ δείχνουν ότι αυτή η προσπάθεια διαμόρφωσης αφηγήματος όχι μόνο δεν πέτυχε, αλλά οδήγησε και σε όξυνση των εσωτερικών διαιρέσεων στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την οπτική του Λευκού Οίκου, ο πόλεμος που ξεκίνησε με στόχο την αποδυνάμωση της περιφερειακής ισχύος του Ιράν επρόκειτο να μετατραπεί σε επίδειξη δύναμης των ΗΠΑ και σε επαναβεβαίωση της ηγεμονίας τους στη Δυτική Ασία.
Όμως αυτό που συνέβη στην πράξη ήταν πολιτική φθορά, αύξηση του οικονομικού κόστους και δημιουργία κύματος εσωτερικών επικρίσεων, που πλέον έχει φέρει την ίδια την κυβέρνηση Trump σε αμυντική θέση.
Πικρή η γεύση της ήττας
Στο ίδιο πλαίσιο, σημαντικά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αντέδρασαν επίσης στο αφήγημα του Λευκού Οίκου.
Οι New York Times, σε αιχμηρό και επικριτικό σχόλιο, έγραψαν με υποτιμητικό τόνο: «Κύριε Trump, αυτή είναι η πικρή γεύση της ήττας, όχι δείπνο νίκης!».
Αυτή η σύντομη αλλά βαριά φράση αντανακλά τη μεταβολή του μιντιακού κλίματος στο εσωτερικό των ΗΠΑ· ένα κλίμα στο οποίο ακόμη και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης δεν είναι διατεθειμένα να αποδεχθούν την επίσημη αφήγηση της κυβέρνησης.
Η εφημερίδα τονίζει ότι τα υποτιθέμενα επιτεύγματα του Trump στον πόλεμο κατά του Ιράν συνοδεύτηκαν στην πράξη από βαριές και ανεξέλεγκτες συνέπειες.
Από την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών μέχρι τις οικονομικές πιέσεις στα μεσαία και χαμηλά κοινωνικά στρώματα των ΗΠΑ, όλα δείχνουν ότι το κόστος αυτής της σύγκρουσης ήταν πολύ μεγαλύτερο από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Επικρίσεις σε πολιτικό επίπεδο
Και σε πολιτικό επίπεδο, οι επικρίσεις κατά της κυβέρνησης Trump αυξάνονται.
Ο Salud Carbajal, μέλος του Κογκρέσου των ΗΠΑ, δημοσιεύοντας τα αποτελέσματα δημοσκόπησης που δείχνει ότι περίπου το 77% των Αμερικανών πιστεύει πως οι πολιτικές του Trump οδήγησαν σε αύξηση του κόστους ζωής, άσκησε έντονη κριτική στην απόδοση της κυβέρνησης.
«Ο αμερικανικός λαός δικαίως είναι δυσαρεστημένος επειδή οι τιμές των τροφίμων, της βενζίνης και άλλων βασικών αγαθών έχουν εκτοξευθεί λόγω του παράνομου πολέμου του Trump. Αυτή η κυβέρνηση έχει πιέσει τις οικογένειες χωρίς να υπάρχει τέλος στον ορίζοντα» ανέφερε ο Carbajal.
Οι θέσεις αυτές δείχνουν ότι οι συνέπειες του πολέμου δεν περιορίστηκαν στο στρατιωτικό ή γεωπολιτικό πεδίο, αλλά εισήλθαν άμεσα στην καθημερινή ζωή των Αμερικανών πολιτών.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και η άνοδος του πληθωρισμού αναφέρονται όλες ως άμεσες ή έμμεσες συνέπειες των πολιτικών έντασης της κυβέρνησης Trump.
Η εμφάνιση μιας πολυεπίπεδης κρίσης
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πόλεμος που υποτίθεται ότι θα αποδυνάμωνε το Ιράν και θα σταθεροποιούσε τη θέση των ΗΠΑ στην περιοχή έχει πλέον μετατραπεί σε πολυεπίπεδη κρίση για την ίδια την Ουάσινγκτον και προσωπικά για τον Trump.
Το εσωτερικό ρήγμα στην αμερικανική πολιτική, η αύξηση της λαϊκής δυσαρέσκειας και η αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης στις επίσημες αφηγήσεις της κυβέρνησης είναι μεταξύ των σημαντικότερων συνεπειών αυτής της κατάστασης.
Από την άλλη πλευρά, η προσπάθεια του Trump να οικοδομήσει ένα «αφήγημα νίκης» συναντά σοβαρό εμπόδιο στην κοινή γνώμη.
Σημαντικό τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας σήμερα όχι μόνο δεν αποδέχεται αυτή την αφήγηση, αλλά τη θεωρεί μορφή πολιτικής εξαπάτησης με στόχο την απόκρυψη της πραγματικότητας της ήττας και της αποτυχίας.
Ως αποτέλεσμα, η απόσταση ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και την κοινή γνώμη έχει αυξηθεί σε πρωτοφανή βαθμό.
Δαπανηρή αποτυχία
Ανάλογη εικόνα παρατηρείται και στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης.
Πολλοί ανεξάρτητοι Αμερικανοί αναλυτές θεωρούν ότι η κυβέρνηση Trump επιχειρεί, προβάλλοντας ορισμένα περιορισμένα επιτεύγματα, να θολώσει τη συνολική εικόνα της ήττας στον πόλεμο.
Όμως η έκταση των οικονομικών και πολιτικών συνεπειών αυτής της σύγκρουσης έχει περιορίσει την αποτελεσματικότητα τέτοιων προσπαθειών.
Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει σήμερα στις ΗΠΑ δεν είναι απλώς μια συνηθισμένη πολιτική διαφωνία, αλλά μια κρίση αφηγήματος.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως νικητή ενός πολέμου, ενώ σημαντικό μέρος των μέσων ενημέρωσης, των πολιτικών ελίτ και της κοινής γνώμης θεωρεί το αποτέλεσμα αυτού του πολέμου τίποτε άλλο παρά μια δαπανηρή αποτυχία.
Επιπλέον, η οικονομική πίεση που προκλήθηκε από τον πόλεμο έχει μετατραπεί σε έναν από τους βασικούς άξονες κριτικής κατά της κυβέρνησης.
Η αύξηση των τιμών βασικών αγαθών, η άνοδος του ενεργειακού κόστους και η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς παρουσιάζονται όλες ως άμεσες συνέπειες των πολεμοχαρών πολιτικών της κυβέρνησης.
Η κατάσταση αυτή έχει κάνει ακόμη και πρώην υποστηρικτές του Trump να αναθεωρούν τις θέσεις τους.
Σε ευρύτερο επίπεδο, οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι μια επιθετική εξωτερική πολιτική βασισμένη στη στρατιωτική σύγκρουση δεν μπορεί πλέον, όπως στο παρελθόν, να συνεχίζεται χωρίς βαρύ εσωτερικό κόστος.
Η αμερικανική κοινωνία έχει γίνει πιο ευαίσθητη απέναντι στις οικονομικές συνέπειες των πολέμων και δείχνει μικρότερη ανοχή απέναντι σε εξωτερικές περιπέτειες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών