Οι ΗΠΑ φορτώνονται χρέος χωρίς φρένο
Το αμερικανικό δημόσιο χρέος συνεχίζει να διογκώνεται και μαζί του μεγαλώνει ένα ερώτημα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε σχεδόν θεωρητικό:
Για πόσο ακόμη μπορούν οι Ηνωμένες Πολιτείες να δανείζονται με αυτόν τον ρυθμό χωρίς να κλονιστεί η εμπιστοσύνη στο δολάριο;
Ο δισεκατομμυριούχος Elon Musk αναζωπύρωσε τη συζήτηση, σχολιάζοντας πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σοβαρό πρόβλημα έως το 2030, εάν το ομοσπονδιακό χρέος πλησιάσει ή ξεπεράσει τα 50 τρισ. δολάρια.
Το ποσό αυτό παρουσιάζεται από ορισμένους αναλυτές ως ένα κρίσιμο ψυχολογικό και δημοσιονομικό όριο, καθώς όσο αυξάνεται το χρέος τόσο μεγαλύτερο μέρος του αμερικανικού προϋπολογισμού απαιτείται μόνο για την πληρωμή τόκων.
Το παράδοξο: το δολάριο μπορεί να αποδυναμωθεί, αλλά όχι πρώτο
Ο αναλυτής Mikhail Aristakesyan, επικεφαλής αναλύσεων της FINAM, υποστηρίζει ότι το δολάριο πράγματι μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρές πιέσεις σε μια μελλοντική κρίση χρέους.
Ωστόσο, θεωρεί ότι πιθανότατα δεν θα είναι το πρώτο μεγάλο νόμισμα που θα χάσει τη σταθερότητά του.
Η αιτία είναι ότι το πρόβλημα του υπερβολικού κρατικού χρέους δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ.
Η Ιαπωνία διαθέτει εδώ και χρόνια εξαιρετικά υψηλό λόγο χρέους προς ΑΕΠ, ενώ και μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις.
Κατά τον Aristakesyan, εάν ξεκινήσει μια πραγματική κρίση εμπιστοσύνης στα χρέη των ανεπτυγμένων οικονομιών, το γιεν και ενδεχομένως το ευρώ θα μπορούσαν να πιεστούν πριν από το αμερικανικό νόμισμα.
Το δολάριο, δηλαδή, μπορεί να είναι «το τελευταίο καταφύγιο που θα αρχίσει να μπάζει νερά».
Όταν οι τόκοι αρχίζουν να τρώνε τον προϋπολογισμό
Το μεγάλο πρόβλημα του χρέους δεν είναι μόνο το συνολικό ποσό.
Είναι το κόστος εξυπηρέτησής του.
Όσο υψηλότερα παραμένουν τα επιτόκια και όσο περισσότερο νέο χρέος εκδίδεται, τόσο περισσότερα χρήματα απαιτούνται για την πληρωμή των τόκων.
Αυτό μπορεί σταδιακά να περιορίζει τα περιθώρια χρηματοδότησης άλλων κρατικών προτεραιοτήτων, από κοινωνικά προγράμματα και υποδομές μέχρι αμυντικές δαπάνες.
Σε ακραίο σενάριο, ένα κράτος βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα επικίνδυνο δίλημμα:
περισσότερους φόρους, περικοπές δαπανών ή ακόμη περισσότερο δανεισμό για να πληρώνει τον προηγούμενο δανεισμό.
Και κάπου εκεί μπορεί να αρχίσει ένας φαύλος κύκλος.
Τι συμβαίνει αν χαθεί η εμπιστοσύνη στο νόμισμα
Ο Aristakesyan προειδοποιεί ότι οι νομισματικές κρίσεις ακολουθούν συχνά παρόμοιο μοτίβο.
Αρχικά μειώνεται η εμπιστοσύνη.
Στη συνέχεια οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να αγοράσουν κρατικό χρέος.
Το νόμισμα πιέζεται.
Η αγοραστική δύναμη μειώνεται.
Οι αποταμιεύσεις χάνουν μέρος της πραγματικής τους αξίας.
Και η κοινωνική πίεση αυξάνεται όσο ακριβότερα γίνονται τα βασικά αγαθά και οι υπηρεσίες.
Σε τέτοιες περιόδους, επενδυτές και πολίτες παραδοσιακά αναζητούν περιουσιακά στοιχεία που θεωρούν πιο ανθεκτικά σε μια νομισματική αναταραχή.
Ο χρυσός επιστρέφει όταν μεγαλώνει ο φόβος
Ένα από τα παλαιότερα «καταφύγια» είναι ο χρυσός.
Σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας, το πολύτιμο μέταλλο συχνά προσελκύει κεφάλαια ακριβώς επειδή δεν αποτελεί υποχρέωση κάποιας κυβέρνησης ή κεντρικής τράπεζας.
Ιστορικά, όταν η εμπιστοσύνη σε νομίσματα ή κρατικά ομόλογα μειώνεται, οι επενδυτές στρέφονται σε χρυσό, ακίνητα ή άλλα πραγματικά περιουσιακά στοιχεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια νέα περίοδος υπερπληθωρισμού είναι αναπόφευκτη.
Δείχνει όμως πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η συμπεριφορά των αγορών όταν αρχίσει να αμφισβητείται η βιωσιμότητα ενός χρέους.
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι η χρεοκοπία – είναι η αργή διάβρωση
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ένα τεράστιο πλεονέκτημα που δεν έχουν οι περισσότερες χώρες: δανείζονται στο δικό τους νόμισμα και το δολάριο παραμένει βασικό αποθεματικό νόμισμα του παγκόσμιου συστήματος.
Αυτό κάνει μια κλασική αμερικανική χρεοκοπία πολύ διαφορετικό σενάριο από μια κρίση αναδυόμενης οικονομίας.
Ο πραγματικός κίνδυνος μπορεί να βρίσκεται αλλού:
στη σταδιακή υποτίμηση της αξίας του χρήματος, στην αύξηση του πληθωρισμού, στην πίεση των επιτοκίων και στη μεταφορά ολοένα μεγαλύτερου μέρους του κρατικού προϋπολογισμού προς την εξυπηρέτηση του χρέους.
Με άλλα λόγια, η κρίση μπορεί να μη φτάσει με μία θεαματική κατάρρευση.
Μπορεί να έρθει αργά
Η αποδολαριοποίηση βάζει ακόμη μία μεταβλητή στο παιχνίδι
Ταυτόχρονα, όλο και περισσότερες χώρες επιχειρούν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο στις μεταξύ τους συναλλαγές.
Περιφερειακά συστήματα πληρωμών, διμερείς διακανονισμοί σε εθνικά νομίσματα και αυξημένες αγορές χρυσού από κεντρικές τράπεζες αποτελούν μέρος αυτής της τάσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το δολάριο χάνει άμεσα την παγκόσμια κυριαρχία του.
Σημαίνει όμως ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένο πως η ζήτηση για δολάρια και αμερικανικά ομόλογα θα αυξάνεται για πάντα ανεξάρτητα από το ύψος του χρέους
Το ερώτημα των 50 τρισ. δολαρίων
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν υπάρχει ένας «μαγικός αριθμός» που θα πυροδοτήσει αυτόματα μια κρίση.
Τα 50 τρισ. δολάρια δεν αποτελούν οικονομικό διακόπτη που μόλις πατηθεί καταρρέει το σύστημα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το χρέος αυξάνεται ταχύτερα από την ικανότητα της οικονομίας να το εξυπηρετεί και εάν οι επενδυτές συνεχίζουν να πιστεύουν ότι τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα παραμένουν ένα από τα ασφαλέστερα περιουσιακά στοιχεία στον κόσμο.
Όσο αυτή η εμπιστοσύνη υπάρχει, το σύστημα μπορεί να αντέξει πολύ περισσότερο απ' όσο προβλέπουν οι πιο απαισιόδοξοι.
Εάν όμως αρχίσει να ραγίζει, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο αμερικανικό.
Γιατί όταν το νόμισμα πάνω στο οποίο στηρίζεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος αρχίζει να κλονίζεται, ολόκληρος ο κόσμος αισθάνεται τον σεισμό.
www.bankingnews.gr
Για πόσο ακόμη μπορούν οι Ηνωμένες Πολιτείες να δανείζονται με αυτόν τον ρυθμό χωρίς να κλονιστεί η εμπιστοσύνη στο δολάριο;
Ο δισεκατομμυριούχος Elon Musk αναζωπύρωσε τη συζήτηση, σχολιάζοντας πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σοβαρό πρόβλημα έως το 2030, εάν το ομοσπονδιακό χρέος πλησιάσει ή ξεπεράσει τα 50 τρισ. δολάρια.
Το ποσό αυτό παρουσιάζεται από ορισμένους αναλυτές ως ένα κρίσιμο ψυχολογικό και δημοσιονομικό όριο, καθώς όσο αυξάνεται το χρέος τόσο μεγαλύτερο μέρος του αμερικανικού προϋπολογισμού απαιτείται μόνο για την πληρωμή τόκων.
Το παράδοξο: το δολάριο μπορεί να αποδυναμωθεί, αλλά όχι πρώτο
Ο αναλυτής Mikhail Aristakesyan, επικεφαλής αναλύσεων της FINAM, υποστηρίζει ότι το δολάριο πράγματι μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρές πιέσεις σε μια μελλοντική κρίση χρέους.
Ωστόσο, θεωρεί ότι πιθανότατα δεν θα είναι το πρώτο μεγάλο νόμισμα που θα χάσει τη σταθερότητά του.
Η αιτία είναι ότι το πρόβλημα του υπερβολικού κρατικού χρέους δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ.
Η Ιαπωνία διαθέτει εδώ και χρόνια εξαιρετικά υψηλό λόγο χρέους προς ΑΕΠ, ενώ και μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις.
Κατά τον Aristakesyan, εάν ξεκινήσει μια πραγματική κρίση εμπιστοσύνης στα χρέη των ανεπτυγμένων οικονομιών, το γιεν και ενδεχομένως το ευρώ θα μπορούσαν να πιεστούν πριν από το αμερικανικό νόμισμα.
Το δολάριο, δηλαδή, μπορεί να είναι «το τελευταίο καταφύγιο που θα αρχίσει να μπάζει νερά».
Όταν οι τόκοι αρχίζουν να τρώνε τον προϋπολογισμό
Το μεγάλο πρόβλημα του χρέους δεν είναι μόνο το συνολικό ποσό.
Είναι το κόστος εξυπηρέτησής του.
Όσο υψηλότερα παραμένουν τα επιτόκια και όσο περισσότερο νέο χρέος εκδίδεται, τόσο περισσότερα χρήματα απαιτούνται για την πληρωμή των τόκων.
Αυτό μπορεί σταδιακά να περιορίζει τα περιθώρια χρηματοδότησης άλλων κρατικών προτεραιοτήτων, από κοινωνικά προγράμματα και υποδομές μέχρι αμυντικές δαπάνες.
Σε ακραίο σενάριο, ένα κράτος βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα επικίνδυνο δίλημμα:
περισσότερους φόρους, περικοπές δαπανών ή ακόμη περισσότερο δανεισμό για να πληρώνει τον προηγούμενο δανεισμό.
Και κάπου εκεί μπορεί να αρχίσει ένας φαύλος κύκλος.
Τι συμβαίνει αν χαθεί η εμπιστοσύνη στο νόμισμα
Ο Aristakesyan προειδοποιεί ότι οι νομισματικές κρίσεις ακολουθούν συχνά παρόμοιο μοτίβο.
Αρχικά μειώνεται η εμπιστοσύνη.
Στη συνέχεια οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να αγοράσουν κρατικό χρέος.
Το νόμισμα πιέζεται.
Η αγοραστική δύναμη μειώνεται.
Οι αποταμιεύσεις χάνουν μέρος της πραγματικής τους αξίας.
Και η κοινωνική πίεση αυξάνεται όσο ακριβότερα γίνονται τα βασικά αγαθά και οι υπηρεσίες.
Σε τέτοιες περιόδους, επενδυτές και πολίτες παραδοσιακά αναζητούν περιουσιακά στοιχεία που θεωρούν πιο ανθεκτικά σε μια νομισματική αναταραχή.
Ο χρυσός επιστρέφει όταν μεγαλώνει ο φόβος
Ένα από τα παλαιότερα «καταφύγια» είναι ο χρυσός.
Σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας, το πολύτιμο μέταλλο συχνά προσελκύει κεφάλαια ακριβώς επειδή δεν αποτελεί υποχρέωση κάποιας κυβέρνησης ή κεντρικής τράπεζας.
Ιστορικά, όταν η εμπιστοσύνη σε νομίσματα ή κρατικά ομόλογα μειώνεται, οι επενδυτές στρέφονται σε χρυσό, ακίνητα ή άλλα πραγματικά περιουσιακά στοιχεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια νέα περίοδος υπερπληθωρισμού είναι αναπόφευκτη.
Δείχνει όμως πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η συμπεριφορά των αγορών όταν αρχίσει να αμφισβητείται η βιωσιμότητα ενός χρέους.
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι η χρεοκοπία – είναι η αργή διάβρωση
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ένα τεράστιο πλεονέκτημα που δεν έχουν οι περισσότερες χώρες: δανείζονται στο δικό τους νόμισμα και το δολάριο παραμένει βασικό αποθεματικό νόμισμα του παγκόσμιου συστήματος.
Αυτό κάνει μια κλασική αμερικανική χρεοκοπία πολύ διαφορετικό σενάριο από μια κρίση αναδυόμενης οικονομίας.
Ο πραγματικός κίνδυνος μπορεί να βρίσκεται αλλού:
στη σταδιακή υποτίμηση της αξίας του χρήματος, στην αύξηση του πληθωρισμού, στην πίεση των επιτοκίων και στη μεταφορά ολοένα μεγαλύτερου μέρους του κρατικού προϋπολογισμού προς την εξυπηρέτηση του χρέους.
Με άλλα λόγια, η κρίση μπορεί να μη φτάσει με μία θεαματική κατάρρευση.
Μπορεί να έρθει αργά
Η αποδολαριοποίηση βάζει ακόμη μία μεταβλητή στο παιχνίδι
Ταυτόχρονα, όλο και περισσότερες χώρες επιχειρούν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο στις μεταξύ τους συναλλαγές.
Περιφερειακά συστήματα πληρωμών, διμερείς διακανονισμοί σε εθνικά νομίσματα και αυξημένες αγορές χρυσού από κεντρικές τράπεζες αποτελούν μέρος αυτής της τάσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το δολάριο χάνει άμεσα την παγκόσμια κυριαρχία του.
Σημαίνει όμως ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένο πως η ζήτηση για δολάρια και αμερικανικά ομόλογα θα αυξάνεται για πάντα ανεξάρτητα από το ύψος του χρέους
Το ερώτημα των 50 τρισ. δολαρίων
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν υπάρχει ένας «μαγικός αριθμός» που θα πυροδοτήσει αυτόματα μια κρίση.
Τα 50 τρισ. δολάρια δεν αποτελούν οικονομικό διακόπτη που μόλις πατηθεί καταρρέει το σύστημα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το χρέος αυξάνεται ταχύτερα από την ικανότητα της οικονομίας να το εξυπηρετεί και εάν οι επενδυτές συνεχίζουν να πιστεύουν ότι τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα παραμένουν ένα από τα ασφαλέστερα περιουσιακά στοιχεία στον κόσμο.
Όσο αυτή η εμπιστοσύνη υπάρχει, το σύστημα μπορεί να αντέξει πολύ περισσότερο απ' όσο προβλέπουν οι πιο απαισιόδοξοι.
Εάν όμως αρχίσει να ραγίζει, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο αμερικανικό.
Γιατί όταν το νόμισμα πάνω στο οποίο στηρίζεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος αρχίζει να κλονίζεται, ολόκληρος ο κόσμος αισθάνεται τον σεισμό.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών