Τι κοινό έχει ο Τούρκος πρόεδρος με τον... Σημίτη
Σε μια παρέμβαση με βαρυσήμαντες πολιτικές προεκτάσεις προχώρησε ο Ersin Çelik, Διευθυντής Διαδικτυακών Εκδόσεων της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Yeni Şafak.
Ο γνωστός δημοσιογράφος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου προς την ηγεσία της χώρας και τον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan, προειδοποιώντας ανοιχτά ότι η ατιμωρησία στο τεράστιο χρηματιστηριακό σκάνδαλο με την Tera Fon και την Pusula Holding μπορεί να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη κοινωνική οργή που θα οδηγήσει στην πολιτική ανατροπή.
Η απάτη των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με περισσότερα από 500.000 θύματα, ανάμεσά τους συνταξιούχοι, δημόσιοι υπάλληλοι και μικροεπαγγελματίες, δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική κρίση, αλλά μια βραδυφλεγή βόμβα στα θεμέλια του πολιτικού συστήματος.
Όπως υπογραμμίζει ο Ersin Çelik, αν το κράτος αποτύχει να αποδώσει δικαιοσύνη και να τιμωρήσει τους υπαίτιους, η εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς την πολιτική θα καταρρεύσει πλήρως.
Το «σενάριο της Ουκρανίας» και ο κίνδυνος πολιτικής ανατροπής
Η μεγαλύτερη ανησυχία που διατυπώνει ο Ersin Çelik είναι η πιθανότητα να ανοίξει ο δρόμος για την άνοδο μιας μη πολιτικής προσωπικότητας στην εξουσία, ακριβώς όπως συνέβη στην Ουκρανία με την επικράτηση του Volodymyr Zelensky.
Η συσσωρευμένη δυσπιστία και το αίσθημα ότι «όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι» ενδέχεται να οδηγήσουν τη νέα γενιά και τους απογοητευμένους πολίτες στην πλήρη απόρριψη του καθεστώτος.
Ο δημοσιογράφος τονίζει ότι οι πολίτες καταπιέζουν τις οικονομικές τους δυσκολίες λόγω των γεωπολιτικών προκλήσεων, όμως η οργή τους για την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία προνομιούχων κύκλων ενδέχεται να εκδηλωθεί ως μια πολύ αυστηρή «πολιτική τιμωρία».
Ήδη στις πρόσφατες τοπικές εκλογές δόθηκε ένα πρώτο δείγμα γραφής, με την αποχή των συνταξιούχων να προκαλεί την απώλεια μεγάλων δήμων για το κυβερνών κόμμα AKP, όπως στην περίπτωση του Uşak όπου επικράτησε ο Özkan Yalım του CHP.
Επικαλούμενος και τη χαρακτηριστική αποστροφή του Ismail Kılıçarslan, ο Ersin Çelik διαμηνύει πως η βάση που στήριζε με αφοσίωση τον Recep Tayyip Erdoğan νιώθει πλέον αγανακτισμένη, θεωρώντας ότι ορισμένοι εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη της.
Για να αποτραπεί η πολιτική ανατροπή, ο αρθρογράφος ζητά από τον Τούρκο Πρόεδρο να δράσει άμεσα, να απομακρύνει όσους υπονομεύουν την εικόνα του και να οδηγήσει στη δικαιοσύνη τόσο τους ενορχηστρωτές της απάτης όσο και εκείνους που έκαναν τα στραβά μάτια.
Το διακύβευμα της έρευνας, καταλήγει, ξεπερνά τη δικαίωση των θυμάτων και αφορά πλέον ευθέως το ίδιο το μέλλον της χώρας και της διακυβέρνησής της.
Τι έχει συμβεί
Ένας εφιάλτης δίχως τέλος εκτυλίσσεται στη γείτονα χώρα, καθώς οι ψευδαισθήσεις του τουρκικού οικονομικού «θαύματος» διαλύθηκαν μέσα σε ελάχιστα εικοσιτετράωρα, αποκαλύπτοντας ένα γιγαντιαίο οικονομικό σκάνδαλο, μια τερατωδών διαστάσεων απάτη τύπου Ponzi και μια αγορά που βυθίζεται στο απόλυτο χάος.
Μέσα σε μόλις 48 ώρες, εξανεμίστηκαν από το χρηματιστήριο της Τουρκίας περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ 450.000 ανυποψίαστοι επενδυτές βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με την ολοκληρωτική καταστροφή και την απώλεια των οικονομιών μιας ζωής.
Η ψευδαίσθηση των μυθικών κερδών που καλλιεργήθηκε το προηγούμενο διάστημα αποδείχθηκε μια θανάσιμη παγίδα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το βασικό αμοιβαίο κεφάλαιο της Tera, το οποίο εμφάνιζε εξωπραγματική εκτίναξη άνω του 60.000% μέσα σε μόλις τρία χρόνια.
Αντίστοιχα, η Destek Finans Faktoring μετατράπηκε μέσα σε 17 μήνες στη δεύτερη μεγαλύτερη εισηγμένη εταιρεία της χώρας, βλέποντας τη μετοχή της να καλπάζει κατά 7.000%.
Όλα αυτά, όπως αποδείχθηκε, ήταν ένα καλοστημένο παιχνίδι χειραγώγησης.
Διαχειριστές κεφαλαίων αγόραζαν μετοχές με περιορισμένη διαπραγμάτευση και συμμετοχές στις δικές τους θυγατρικές για να εκτινάξουν τεχνητά τις τιμές.
Στη συνέχεια, χρησιμοποιούσαν τις υπερτιμημένες αυτές μετοχές ως εγγύηση για να δανείζονται εκ νέου και να τροφοδοτούν τη φούσκα, προσελκύοντας μάζες ανυποψίαστων πολιτών που έψαχναν ελπίδα απέναντι στον εφιαλτικό πληθωρισμό της χώρας.
Όταν η φούσκα αναπόφευκτα έσκασε, η έξοδος κινδύνου αποδείχθηκε αδιέξοδο.
Η Tera και άλλοι διαχειριστές αδυνατούσαν να επιστρέψουν τα χρήματα στους επενδυτές.
Στις 16 Σεπτεμβρίου, ο βασικός δείκτης του χρηματιστηρίου κατέρρευσε κατά περισσότερο από 5%.
Πανικόβλητη η τουρκική εποπτική αρχή προχώρησε στην εκκαθάριση 131 επενδυτικών κεφαλαίων που διαχειρίζονταν 18 δισεκατομμύρια δολάρια, εγκλωβίζοντας 450.000 επενδυτές σε μια εφιαλτική αναμονή για το αν και εφόσον θα λάβουν πίσω κάποιο ελάχιστο ψίχουλο από τα κεφάλαιά τους.
Το κύμα των συλλήψεων από την αστυνομία είναι ήδη σαρωτικό.
Δεκάδες στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα έχουν οδηγηθεί στη δικαιοσύνη, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Tera, αντιμετωπίζοντας βαρύτατες κατηγορίες για χρηματιστηριακή απάτη, ενώ σε άλλους έχουν δεσμευτεί πλήρως τα περιουσιακά στοιχεία.
Ωστόσο, η οργή ξεχειλίζει, καθώς αποκαλύπτεται πως οι προειδοποιήσεις αγνοήθηκαν συστηματικά.
Ο υπουργός Οικονομικών Mehmet Simsek γνώριζε για τις ενδείξεις χειραγώγησης, ενώ ο πάροχος δεικτών MSCI είχε προειδοποιήσει από τον Ιούνιο για υποβάθμιση της Τουρκίας στην κατηγορία των μεθοριακών αγορών, δίπλα σε πολύ μικρότερες οικονομίες όπως η Τυνησία και η Ρουμανία.
Ακόμα πιο σκοτεινές πτυχές της υπόθεσης έρχονται στο φως, καθώς όσοι προσπάθησαν να αποκαλύψουν την αλήθεια φιμώθηκαν.
Πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της υπηρεσίας καταπολέμησης οικονομικού εγκλήματος συνελήφθη δύο φορές από την αστυνομία επειδή διαμαρτυρήθηκε για τις πρακτικές της Tera, ενώ η ίδια η εταιρεία εξαπέλυε απειλές κατά δημοσιογράφων και χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Mehmet Simsek περί «μερικών σάπιων μήλων» και παντελούς απουσίας συστημικού κινδύνου —καθώς και τη στάση διαχειριστών όπως ο Viktor Szabo της Aberdeen— το πλήγμα στην αξιοπιστία της χώρας είναι ανεπανόρθωτο.
Οι φιλοδοξίες που καλλιεργούσε ο Recep Tayyip Erdogan για μετατροπή της Κωνσταντινούπολης σε παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό κέντρο δέχθηκαν καίριο χτύπημα.
Ο Timothy Ash της RBC BlueBay Asset Management περιγράφει την τουρκική αγορά ως «Άγρια Δύση», θέτοντας το αμείλικτο ερώτημα για το πώς μπορεί κανείς πλέον να εμπιστευτεί το ρυθμιστικό περιβάλλον της χώρας.
Οι αναλυτές τονίζουν πως οι αρχές οφείλουν να ερευνήσουν σε βάθος τις καταγγελίες που θέλουν τους υπαίτιους αυτής της τραγωδίας να απολάμβαναν υψηλή πολιτική προστασία από το στενό περιβάλλον του Recep Tayyip Erdogan.
Την ίδια στιγμή, οι απλοί Τούρκοι πολίτες, εξαθλιωμένοι από τον πληθωρισμό που ξεπέρασε το 80% το 2022 και παραμένει καθηλωμένος κοντά στο 30%, πληρώνουν το πιο σκληρό τίμημα.
Στην προσπάθειά τους να γλιτώσουν από την ακρίβεια, εγκλωβίστηκαν στα δίχτυα μιας αδίστακτης κερδοσκοπίας, διαπιστώνοντας με τον πιο επώδυνο τρόπο πως όταν μια μετοχή υπόσχεται απόδοση 7.000%, το μέλλον δεν κρύβει κέρδη, αλλά την απόλυτη καταστροφή.
Λίγο από Ελλάδα…
Η κατάρρευση που συντελείται στην τουρκική κεφαλαιαγορά με τα «σχήματα τύπου Ponzi» και τις εξωπραγματικές αποδόσεις ξυπνά μνήμες από τη δική μας, ανεξίτηλη «πληγή»: το μεγάλο σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου Αθηνών το 1999.
Αν ανατρέξει κανείς στα γεγονότα, οι ομοιότητες είναι σχεδόν ταυτόσημες, καθώς οι μηχανισμοί της μαζικής παράνοιας και της μεταγενέστερης καταστροφής παραμένουν αναλλοίωτοι στον χρόνο:
Όπως σήμερα στην Τουρκία οι τιμές ορισμένων μετοχών εκτινάχθηκαν κατά 7.000% ή 60.000%, έτσι και το 1999 στην Ελλάδα μετοχές «φούσκες» (οι διαβόητες μετοχές-«σκουπίδια») κατέγραφαν καθημερινά συνεχόμενα «limit up».
Η άνοδος παρουσιαζόταν ως ένα ασταμάτητο οικονομικό θαύμα.
Στην Τουρκία, οι πολίτες καταφεύγουν στο χρηματιστήριο για να γλιτώσουν από τον εφιαλτικό πληθωρισμό του 30%-80%.
Στην Ελλάδα του Σημίτη στα τέλη της δεκαετίας του '90, σε μια περίοδο μετάβασης και προσδοκίας για την ένταξη στην Ευρωζώνη, εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά —άνθρωποι χωρίς καμία επενδυτική παιδεία, από αγρότες μέχρι νοικοκυρές— τοποθέτησαν τις αποταμιεύσεις μιας ζωής, θεωρώντας το χρηματιστήριο ως τη μόνη διέξοδο για γρήγορο πλουτισμό.
Στην τουρκική κρίση, οι διαχειριστές αγόραζαν μετοχές των δικών τους θυγατρικών με περιορισμένη διαπραγμάτευση για να ανεβάσουν τεχνητά την αξία τους.
Στην Αθήνα του '99, το ίδιο παιχνίδι παιζόταν με τις λεγόμενες «παράλληλες αγορές», τα εικονικά πακέτα, τις κυκλικές συναλλαγές μεταξύ μεγαλομετόχων και τα «φουσκωμένα» θεμελιώδη μεγέθη εταιρειών που στην πραγματικότητα ήταν άδεια κελύφη.
Όπως σήμερα η τουρκική αρχή Κεφαλαιαγοράς και η κυβέρνηση κατηγορούνται ότι καθυστέρησαν χαρακτηριστικά να παρέμβουν —αγνοώντας τις προειδοποιήσεις και παρέχοντας ενδεχομένως πολιτική κάλυψη— έτσι και το 1999 οι ελληνικές εποπτικές αρχές αντέδρασαν αφού η φούσκα είχε ήδη γιγαντωθεί, ενώ το πολιτικό σύστημα ενθάρρυνε ανοιχτά τη συμμετοχή του κόσμου στην αγορά.
Στην Τουρκία, η επιβολή ορίων οδήγησε σε πανικό, κλείσιμο των πυλών και απώλεια 30 δισ. δολαρίων.
Στην Ελλάδα, η κατάρρευση του Γενικού Δείκτη από τις 6.350 μονάδες παρέσυρε μαζί της πάνω από 100 δισ. ευρώ σε σημερινές αξίες, αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες εγκλωβισμένους μικροεπενδυτές με χαρτοφυλάκια εντελώς μηδενικής αξίας.
Όπως τότε στην Αθήνα έτσι και σήμερα στην Άγκυρα, το σκληρότερο μάθημα παραμένει το ίδιο: όταν οι αποδόσεις μιας αγοράς μοιάζουν πολύ καλές για να είναι αληθινές, σχεδόν πάντα πρόκειται για μια ορθάνοιχτη παγίδα.
Chevalier Noir
www.bankingnews.gr
Ο γνωστός δημοσιογράφος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου προς την ηγεσία της χώρας και τον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan, προειδοποιώντας ανοιχτά ότι η ατιμωρησία στο τεράστιο χρηματιστηριακό σκάνδαλο με την Tera Fon και την Pusula Holding μπορεί να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη κοινωνική οργή που θα οδηγήσει στην πολιτική ανατροπή.
Η απάτη των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με περισσότερα από 500.000 θύματα, ανάμεσά τους συνταξιούχοι, δημόσιοι υπάλληλοι και μικροεπαγγελματίες, δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική κρίση, αλλά μια βραδυφλεγή βόμβα στα θεμέλια του πολιτικού συστήματος.
Όπως υπογραμμίζει ο Ersin Çelik, αν το κράτος αποτύχει να αποδώσει δικαιοσύνη και να τιμωρήσει τους υπαίτιους, η εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς την πολιτική θα καταρρεύσει πλήρως.
Το «σενάριο της Ουκρανίας» και ο κίνδυνος πολιτικής ανατροπής
Η μεγαλύτερη ανησυχία που διατυπώνει ο Ersin Çelik είναι η πιθανότητα να ανοίξει ο δρόμος για την άνοδο μιας μη πολιτικής προσωπικότητας στην εξουσία, ακριβώς όπως συνέβη στην Ουκρανία με την επικράτηση του Volodymyr Zelensky.
Η συσσωρευμένη δυσπιστία και το αίσθημα ότι «όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι» ενδέχεται να οδηγήσουν τη νέα γενιά και τους απογοητευμένους πολίτες στην πλήρη απόρριψη του καθεστώτος.
Ο δημοσιογράφος τονίζει ότι οι πολίτες καταπιέζουν τις οικονομικές τους δυσκολίες λόγω των γεωπολιτικών προκλήσεων, όμως η οργή τους για την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία προνομιούχων κύκλων ενδέχεται να εκδηλωθεί ως μια πολύ αυστηρή «πολιτική τιμωρία».
Ήδη στις πρόσφατες τοπικές εκλογές δόθηκε ένα πρώτο δείγμα γραφής, με την αποχή των συνταξιούχων να προκαλεί την απώλεια μεγάλων δήμων για το κυβερνών κόμμα AKP, όπως στην περίπτωση του Uşak όπου επικράτησε ο Özkan Yalım του CHP.
Επικαλούμενος και τη χαρακτηριστική αποστροφή του Ismail Kılıçarslan, ο Ersin Çelik διαμηνύει πως η βάση που στήριζε με αφοσίωση τον Recep Tayyip Erdoğan νιώθει πλέον αγανακτισμένη, θεωρώντας ότι ορισμένοι εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη της.
Για να αποτραπεί η πολιτική ανατροπή, ο αρθρογράφος ζητά από τον Τούρκο Πρόεδρο να δράσει άμεσα, να απομακρύνει όσους υπονομεύουν την εικόνα του και να οδηγήσει στη δικαιοσύνη τόσο τους ενορχηστρωτές της απάτης όσο και εκείνους που έκαναν τα στραβά μάτια.
Το διακύβευμα της έρευνας, καταλήγει, ξεπερνά τη δικαίωση των θυμάτων και αφορά πλέον ευθέως το ίδιο το μέλλον της χώρας και της διακυβέρνησής της.
Τι έχει συμβεί
Ένας εφιάλτης δίχως τέλος εκτυλίσσεται στη γείτονα χώρα, καθώς οι ψευδαισθήσεις του τουρκικού οικονομικού «θαύματος» διαλύθηκαν μέσα σε ελάχιστα εικοσιτετράωρα, αποκαλύπτοντας ένα γιγαντιαίο οικονομικό σκάνδαλο, μια τερατωδών διαστάσεων απάτη τύπου Ponzi και μια αγορά που βυθίζεται στο απόλυτο χάος.
Μέσα σε μόλις 48 ώρες, εξανεμίστηκαν από το χρηματιστήριο της Τουρκίας περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ 450.000 ανυποψίαστοι επενδυτές βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με την ολοκληρωτική καταστροφή και την απώλεια των οικονομιών μιας ζωής.
Η ψευδαίσθηση των μυθικών κερδών που καλλιεργήθηκε το προηγούμενο διάστημα αποδείχθηκε μια θανάσιμη παγίδα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το βασικό αμοιβαίο κεφάλαιο της Tera, το οποίο εμφάνιζε εξωπραγματική εκτίναξη άνω του 60.000% μέσα σε μόλις τρία χρόνια.
Αντίστοιχα, η Destek Finans Faktoring μετατράπηκε μέσα σε 17 μήνες στη δεύτερη μεγαλύτερη εισηγμένη εταιρεία της χώρας, βλέποντας τη μετοχή της να καλπάζει κατά 7.000%.
Όλα αυτά, όπως αποδείχθηκε, ήταν ένα καλοστημένο παιχνίδι χειραγώγησης.
Διαχειριστές κεφαλαίων αγόραζαν μετοχές με περιορισμένη διαπραγμάτευση και συμμετοχές στις δικές τους θυγατρικές για να εκτινάξουν τεχνητά τις τιμές.
Στη συνέχεια, χρησιμοποιούσαν τις υπερτιμημένες αυτές μετοχές ως εγγύηση για να δανείζονται εκ νέου και να τροφοδοτούν τη φούσκα, προσελκύοντας μάζες ανυποψίαστων πολιτών που έψαχναν ελπίδα απέναντι στον εφιαλτικό πληθωρισμό της χώρας.
Όταν η φούσκα αναπόφευκτα έσκασε, η έξοδος κινδύνου αποδείχθηκε αδιέξοδο.
Η Tera και άλλοι διαχειριστές αδυνατούσαν να επιστρέψουν τα χρήματα στους επενδυτές.
Στις 16 Σεπτεμβρίου, ο βασικός δείκτης του χρηματιστηρίου κατέρρευσε κατά περισσότερο από 5%.
Πανικόβλητη η τουρκική εποπτική αρχή προχώρησε στην εκκαθάριση 131 επενδυτικών κεφαλαίων που διαχειρίζονταν 18 δισεκατομμύρια δολάρια, εγκλωβίζοντας 450.000 επενδυτές σε μια εφιαλτική αναμονή για το αν και εφόσον θα λάβουν πίσω κάποιο ελάχιστο ψίχουλο από τα κεφάλαιά τους.
Το κύμα των συλλήψεων από την αστυνομία είναι ήδη σαρωτικό.
Δεκάδες στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα έχουν οδηγηθεί στη δικαιοσύνη, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Tera, αντιμετωπίζοντας βαρύτατες κατηγορίες για χρηματιστηριακή απάτη, ενώ σε άλλους έχουν δεσμευτεί πλήρως τα περιουσιακά στοιχεία.
Ωστόσο, η οργή ξεχειλίζει, καθώς αποκαλύπτεται πως οι προειδοποιήσεις αγνοήθηκαν συστηματικά.
Ο υπουργός Οικονομικών Mehmet Simsek γνώριζε για τις ενδείξεις χειραγώγησης, ενώ ο πάροχος δεικτών MSCI είχε προειδοποιήσει από τον Ιούνιο για υποβάθμιση της Τουρκίας στην κατηγορία των μεθοριακών αγορών, δίπλα σε πολύ μικρότερες οικονομίες όπως η Τυνησία και η Ρουμανία.
Ακόμα πιο σκοτεινές πτυχές της υπόθεσης έρχονται στο φως, καθώς όσοι προσπάθησαν να αποκαλύψουν την αλήθεια φιμώθηκαν.
Πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της υπηρεσίας καταπολέμησης οικονομικού εγκλήματος συνελήφθη δύο φορές από την αστυνομία επειδή διαμαρτυρήθηκε για τις πρακτικές της Tera, ενώ η ίδια η εταιρεία εξαπέλυε απειλές κατά δημοσιογράφων και χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Mehmet Simsek περί «μερικών σάπιων μήλων» και παντελούς απουσίας συστημικού κινδύνου —καθώς και τη στάση διαχειριστών όπως ο Viktor Szabo της Aberdeen— το πλήγμα στην αξιοπιστία της χώρας είναι ανεπανόρθωτο.
Οι φιλοδοξίες που καλλιεργούσε ο Recep Tayyip Erdogan για μετατροπή της Κωνσταντινούπολης σε παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό κέντρο δέχθηκαν καίριο χτύπημα.
Ο Timothy Ash της RBC BlueBay Asset Management περιγράφει την τουρκική αγορά ως «Άγρια Δύση», θέτοντας το αμείλικτο ερώτημα για το πώς μπορεί κανείς πλέον να εμπιστευτεί το ρυθμιστικό περιβάλλον της χώρας.
Οι αναλυτές τονίζουν πως οι αρχές οφείλουν να ερευνήσουν σε βάθος τις καταγγελίες που θέλουν τους υπαίτιους αυτής της τραγωδίας να απολάμβαναν υψηλή πολιτική προστασία από το στενό περιβάλλον του Recep Tayyip Erdogan.
Την ίδια στιγμή, οι απλοί Τούρκοι πολίτες, εξαθλιωμένοι από τον πληθωρισμό που ξεπέρασε το 80% το 2022 και παραμένει καθηλωμένος κοντά στο 30%, πληρώνουν το πιο σκληρό τίμημα.
Στην προσπάθειά τους να γλιτώσουν από την ακρίβεια, εγκλωβίστηκαν στα δίχτυα μιας αδίστακτης κερδοσκοπίας, διαπιστώνοντας με τον πιο επώδυνο τρόπο πως όταν μια μετοχή υπόσχεται απόδοση 7.000%, το μέλλον δεν κρύβει κέρδη, αλλά την απόλυτη καταστροφή.
Λίγο από Ελλάδα…
Η κατάρρευση που συντελείται στην τουρκική κεφαλαιαγορά με τα «σχήματα τύπου Ponzi» και τις εξωπραγματικές αποδόσεις ξυπνά μνήμες από τη δική μας, ανεξίτηλη «πληγή»: το μεγάλο σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου Αθηνών το 1999.
Αν ανατρέξει κανείς στα γεγονότα, οι ομοιότητες είναι σχεδόν ταυτόσημες, καθώς οι μηχανισμοί της μαζικής παράνοιας και της μεταγενέστερης καταστροφής παραμένουν αναλλοίωτοι στον χρόνο:
Όπως σήμερα στην Τουρκία οι τιμές ορισμένων μετοχών εκτινάχθηκαν κατά 7.000% ή 60.000%, έτσι και το 1999 στην Ελλάδα μετοχές «φούσκες» (οι διαβόητες μετοχές-«σκουπίδια») κατέγραφαν καθημερινά συνεχόμενα «limit up».
Η άνοδος παρουσιαζόταν ως ένα ασταμάτητο οικονομικό θαύμα.
Στην Τουρκία, οι πολίτες καταφεύγουν στο χρηματιστήριο για να γλιτώσουν από τον εφιαλτικό πληθωρισμό του 30%-80%.
Στην Ελλάδα του Σημίτη στα τέλη της δεκαετίας του '90, σε μια περίοδο μετάβασης και προσδοκίας για την ένταξη στην Ευρωζώνη, εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά —άνθρωποι χωρίς καμία επενδυτική παιδεία, από αγρότες μέχρι νοικοκυρές— τοποθέτησαν τις αποταμιεύσεις μιας ζωής, θεωρώντας το χρηματιστήριο ως τη μόνη διέξοδο για γρήγορο πλουτισμό.
Στην τουρκική κρίση, οι διαχειριστές αγόραζαν μετοχές των δικών τους θυγατρικών με περιορισμένη διαπραγμάτευση για να ανεβάσουν τεχνητά την αξία τους.
Στην Αθήνα του '99, το ίδιο παιχνίδι παιζόταν με τις λεγόμενες «παράλληλες αγορές», τα εικονικά πακέτα, τις κυκλικές συναλλαγές μεταξύ μεγαλομετόχων και τα «φουσκωμένα» θεμελιώδη μεγέθη εταιρειών που στην πραγματικότητα ήταν άδεια κελύφη.
Όπως σήμερα η τουρκική αρχή Κεφαλαιαγοράς και η κυβέρνηση κατηγορούνται ότι καθυστέρησαν χαρακτηριστικά να παρέμβουν —αγνοώντας τις προειδοποιήσεις και παρέχοντας ενδεχομένως πολιτική κάλυψη— έτσι και το 1999 οι ελληνικές εποπτικές αρχές αντέδρασαν αφού η φούσκα είχε ήδη γιγαντωθεί, ενώ το πολιτικό σύστημα ενθάρρυνε ανοιχτά τη συμμετοχή του κόσμου στην αγορά.
Στην Τουρκία, η επιβολή ορίων οδήγησε σε πανικό, κλείσιμο των πυλών και απώλεια 30 δισ. δολαρίων.
Στην Ελλάδα, η κατάρρευση του Γενικού Δείκτη από τις 6.350 μονάδες παρέσυρε μαζί της πάνω από 100 δισ. ευρώ σε σημερινές αξίες, αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες εγκλωβισμένους μικροεπενδυτές με χαρτοφυλάκια εντελώς μηδενικής αξίας.
Όπως τότε στην Αθήνα έτσι και σήμερα στην Άγκυρα, το σκληρότερο μάθημα παραμένει το ίδιο: όταν οι αποδόσεις μιας αγοράς μοιάζουν πολύ καλές για να είναι αληθινές, σχεδόν πάντα πρόκειται για μια ορθάνοιχτη παγίδα.
Chevalier Noir
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών