Δικαστική έρευνα για εγκληματικό δίκτυο με 433 υπόπτους, εκκαθάριση 131 funds και «τρύπα» 20 δισ. δολαρίων – Παράλυση στην τουρκική βιομηχανία, απείλησε με ντόμινο καταρρεύσεων.
Σχεδόν 269.000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην Τουρκία βρίσκονται αντιμέτωπες με διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης οφειλών, γεγονός που καθιστά τις βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού της χώρας ευάλωτες σε περαιτέρω αναταράξεις.
Την ίδια στιγμή, ένα σκάνδαλο που αφορά επενδυτικό ταμείο και λαμβάνει ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις απειλεί την οικονομική κατάσταση μεγάλων εταιρειών, από τις οποίες εξαρτώνται μικρότερες επιχειρήσεις για την εξασφάλιση παραγγελιών και πληρωμών.
Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται μόνο στις εταιρείες και στους επενδυτές που επηρεάζονται άμεσα από το σκάνδαλο.
Οι μεγάλες βιομηχανίες εξαρτώνται από μικρότερους προμηθευτές για την προμήθεια εξαρτημάτων και πρώτων υλών, καθώς και για την ανάθεση μέρους της παραγωγικής τους δραστηριότητας.
Ενδεχόμενες οικονομικές δυσκολίες των μεγάλων πελατών τους θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις πληρωμών, ακυρώσεις παραγγελιών και περικοπές στην παραγωγή, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα των μικρότερων επιχειρήσεων να εξυπηρετήσουν τις υφιστάμενες οφειλές τους.
Το μέγεθος της οικονομικής πίεσης αναδείχθηκε κατά τη συνεδρίαση της 2ας Νοεμβρίου της Επιτροπής Προγραμματισμού και Προϋπολογισμού του τουρκικού Κοινοβουλίου.
Στη διάρκεια της συζήτησης για τον προτεινόμενο προϋπολογισμό του υπουργείου Βιομηχανίας και Τεχνολογίας για το 2027, βουλευτές εξέφρασαν ερωτήματα σχετικά με την αντιμετώπιση της κρίσης του επενδυτικού ταμείου από την κυβέρνηση, αλλά και την αυξανόμενη υπερχρέωση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ).
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην επιτροπή, ο συνολικός τραπεζικός δανεισμός των ΜμΕ αυξήθηκε κατά 37%, από 5,619 τρισ. τουρκικές λίρες (112,4 δισ. δολάρια) τον Σεπτέμβριο του 2025 σε περίπου 7,7 τρισ. λίρες (154 δισ. δολάρια) τον Σεπτέμβριο του 2026.
Παράλληλα, σχεδόν 269.000 επιχειρήσεις φέρονται να αντιμετωπίζουν διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης οφειλών.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν περάσει σε διαδικασία είσπραξης αυξήθηκαν κατά 86% την ίδια περίοδο, από 168 δισ. λίρες (3,36 δισ. δολάρια) σε 313 δισ. λίρες (6,26 δισ. δολάρια). Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι τα προβλήματα αποπληρωμής των δανείων αυξάνονται με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τη συνολική δανειακή επιβάρυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η επιδείνωση συνεχίστηκε και τον Οκτώβριο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Κοινοβούλιο, οι οφειλές σε διαδικασία αναγκαστικής είσπραξης είχαν φτάσει τα 330,7 δισ. λίρες (6,61 δισ. δολάρια) έως τις 16 Οκτωβρίου, ενώ μέσα στην επόμενη εβδομάδα αυξήθηκαν κατά περίπου 4 δισ. λίρες (80 εκατ. δολάρια).
Οι μικρότερες τουρκικές βιομηχανικές επιχειρήσεις βασίζονται συχνά στον τραπεζικό δανεισμό για την αγορά πρώτων υλών, τη διατήρηση αποθεμάτων και την καταβολή μισθών, όσο περιμένουν να εισπράξουν χρήματα από τους πελάτες τους.
Επομένως, μια αναταραχή που θα επηρεάσει έναν μεγάλο βιομηχανικό αγοραστή θα μπορούσε να αφήσει τους υπεργολάβους του σε αδυναμία εκπλήρωσης των δικών τους οικονομικών υποχρεώσεων, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η χρηματοδότηση παραμένει ήδη ακριβή.
Ωστόσο, ο μεταποιητικός τομέας της Τουρκίας παρουσίαζε σημάδια αδυναμίας ακόμη και πριν από την κλιμάκωση της κρίσης του επενδυτικού ταμείου.
Η μεταποιητική παραγωγή μειώθηκε κατά 2,5% τον Αύγουστο του 2026 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, ενώ η συνολική βιομηχανική παραγωγή υποχώρησε κατά 1,5%.
Παράλληλα, ο δείκτης υπευθύνων προμηθειών (PMI) της μεταποίησης διαμορφώθηκε στις 47,9 μονάδες τον Σεπτέμβριο, κάτω από το όριο των 50 μονάδων που διαχωρίζει την ανάπτυξη από τη συρρίκνωση της δραστηριότητας.
Η παραγωγή υποχώρησε σε εννέα από τους δέκα κλάδους που εξετάστηκαν.
Στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση προστίθενται και τα λουκέτα εργοστασίων. Η Orta Anadolu, κατασκευάστρια εταιρεία προϊόντων denim που ιδρύθηκε το 1953, ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο ότι θα διακόψει την παραγωγή στις εγκαταστάσεις της στο Kayseri, επικαλούμενη ένα μη βιώσιμο πλέον επιχειρηματικό μοντέλο.
Η εταιρεία ανέστειλε την παραγωγική της δραστηριότητα στις 11 Σεπτεμβρίου και προγραμμάτισε την πλήρη παύση λειτουργίας για τις 12 Οκτωβρίου.
Ως αιτίες επικαλέστηκε την εξασθένηση της παγκόσμιας ζήτησης, την αύξηση του λειτουργικού και χρηματοδοτικού κόστους, τις διακυμάνσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και τις αλλαγές στο διεθνές εμπορικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερα έντονα έχουν πληγεί οι κλάδοι της κλωστοϋφαντουργίας και της ένδυσης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Deutsche Welle τον Φεβρουάριο, περίπου 4.500 επιχειρήσεις του συγκεκριμένου τομέα διέκοψαν τη λειτουργία τους μέσα στο 2025, ενώ περίπου 380.000 θέσεις εργασίας είχαν χαθεί κατά την προηγούμενη τριετία.
Την πρόθεσή τους να αποχωρήσουν από την Τουρκία και άλλοι ξένοι κατασκευαστές έχουν ήδη ανακοινώσει.
Η σουηδική εταιρεία εξοπλισμού ασφάλειας αυτοκινήτων Autoliv γνωστοποίησε τον Μάιο ότι θα διακόψει τη μεταποιητική της δραστηριότητα στη χώρα, με την απόφαση να επηρεάζει περίπου 2.200 θέσεις εργασίας.
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας διακοπής λειτουργίας των εγκαταστάσεων αναμένεται κατά το πρώτο εξάμηνο του 2028.
Η Autoliv, η οποία κατασκευάζει αερόσακους, ζώνες ασφαλείας και τιμόνια, ανακοίνωσε ότι η παραγωγή θα μεταφερθεί σε άλλες εγκαταστάσεις της στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή.
Ως βασικούς λόγους της απόφασης ανέφερε την πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα στην περιοχή, τις μεταβαλλόμενες συνθήκες στην αυτοκινητοβιομηχανία και την ανάγκη αναδιάρθρωσης των δραστηριοτήτων της.
Αντίστοιχη απόφαση έλαβε και η ισραηλινή κατασκευάστρια ειδών υγιεινής και εξοπλισμού μπάνιου και κουζίνας Hamat, η οποία αποφάσισε να αναστείλει την παραγωγική δραστηριότητα της τουρκικής θυγατρικής της MCP, εξαιτίας των συνεχιζόμενων ζημιών και της ασθενούς ζήτησης.
Η εταιρεία επικαλέστηκε τις δυσκολίες διάθεσης των προϊόντων της τόσο στην εγχώρια όσο και στη διεθνή αγορά, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών περιορισμών που επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.
Επενδυτικά κεφάλαια
Οι εταιρείες δεν απέδωσαν τις αποφάσεις τους στο σκάνδαλο με τα επενδυτικά κεφάλαια.
Τα λουκέτα και τα σχέδια αναδιάρθρωσής τους αντανακλούν ευρύτερες οικονομικές δυσκολίες, οι οποίες προϋπήρχαν της αποκάλυψης του σκανδάλου και ενδέχεται να καταστήσουν τους μικρότερους προμηθευτές ακόμη πιο ευάλωτους σε νέες αναταράξεις.
Η κρίση στα επενδυτικά κεφάλαια ξέσπασε τον Σεπτέμβριο, όταν τα επενδυτικά funds αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στα αιτήματα των επενδυτών για ανάληψη των χρημάτων τους.
Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε μαζικές ρευστοποιήσεις στην αγορά και οδήγησε στην παρέμβαση του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας, της αρμόδιας εποπτικής αρχής για την αγορά κινητών αξιών της χώρας.
Η εποπτική αρχή διέταξε την εκκαθάριση 131 κεφαλαίων, τα οποία διαχειρίζονταν επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων.
Πριν από την εκδήλωση της κρίσης, τα συγκεκριμένα κεφάλαια αριθμούσαν περίπου 455.000 ιδιώτες επενδυτές και διαχειρίζονταν περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας άνω των 20 δισ. δολαρίων.
Οι εισαγγελικές αρχές διερευνούν καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες διαχειριστές κεφαλαίων φέρονται να προχωρούσαν σε συντονισμένες συναλλαγές, με στόχο την τεχνητή διόγκωση των τιμών των μετοχών και των αποτιμήσεων.
Η έρευνα έχει εγείρει, παράλληλα, ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της εποπτείας, καθώς και για τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ εισηγμένων εταιρειών, επενδυτικών κεφαλαίων και δημόσιων οργανισμών.
Στις 3 Νοεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Akın Gürlek δήλωσε ότι οι ερευνητές είχαν εντοπίσει αυτό που χαρακτήρισε οργανωμένο εγκληματικό δίκτυο, με διασυνδέσεις ακόμη και στα ανώτερα κλιμάκια της χρηματοοικονομικής γραφειοκρατίας.
Όπως ανέφερε, η έρευνα αφορά συνολικά 433 υπόπτους, εκ των οποίων 112 βρίσκονται υπό προσωρινή κράτηση, ενώ σε άλλους 186 έχουν επιβληθεί περιοριστικοί όροι στο πλαίσιο της δικαστικής εποπτείας.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι αρχές επέβαλαν επίσης περιορισμούς στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και τραπεζικών λογαριασμών που ανήκουν σε 359 φυσικά πρόσωπα και 111 νομικές οντότητες.
Οι σχετικές καταγγελίες αποτελούν αντικείμενο της δικαστικής διερεύνησης.
Η υπόθεση έχει αναζωπυρώσει τα ερωτήματα σχετικά με τον πολιτικό έλεγχο των χρηματοοικονομικών εποπτικών αρχών στο πλαίσιο του συστήματος εκτελεστικής προεδρίας υπό τον Recep Tayyip Erdogan.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο επικεφαλής του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς αντικαταστάθηκε με προεδρικό διάταγμα, ενώ οι εισαγγελικές αρχές εξέτασαν καταγγελίες που αφορούν ανώτατα στελέχη του χρηματοοικονομικού τομέα.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επικαλείται τα υφιστάμενα προγράμματα στήριξης της βιομηχανίας.
Ο υπουργός Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Mehmet Fatih Kaçır δήλωσε στο κοινοβούλιο ότι ο Οργανισμός Ανάπτυξης Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων (KOSGEB) είχε διαθέσει, κατά το προηγούμενο έτος, χρηματοδότηση ύψους 69,359 δισ. λιρών (1,39 δισ. δολαρίων) σε 52.047 επιχειρήσεις.
Ο Kaçır ανέφερε επίσης ότι, κατά τη διάρκεια του 2026, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις λαμβάνουν στήριξη ύψους 150 δισ. λιρών (3 δισ. δολαρίων) μέσω εγγυήσεων δανείων, καθώς και χρηματοδότηση κεφαλαίου κίνησης ύψους 250 δισ. λιρών (5 δισ. δολαρίων).
Οι επιχειρήσεις στους κλάδους της ένδυσης, της κλωστοϋφαντουργίας, της βυρσοδεψίας και της επιπλοποιίας, οι οποίες διατηρούσαν το προσωπικό τους, δικαιούνταν μηνιαία κρατική επιδότηση 3.500 λιρών (70 δολαρίων) ανά εργαζόμενο, έναντι 2.500 λιρών (50 δολαρίων) προηγουμένως.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης διατυπώθηκαν ερωτήματα σχετικά με την έκταση και την αποτελεσματικότητα των συγκεκριμένων προγραμμάτων.
Ειδικότερα, ο στόχος του υπουργείου για τον αριθμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που θα λάβουν στήριξη το 2027 έχει οριστεί στις 54.000, έναντι 57.437 που ήταν ο αντίστοιχος αριθμός για το 2025.
Πρόσθετη αβεβαιότητα για τους Τούρκους κατασκευαστές δημιουργεί και η προτεινόμενη βιομηχανική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ονομασία «Made in Europe».
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γνωστή ως Industrial Accelerator Act, προβλέπει την εισαγωγή κανόνων βάσει των οποίων ορισμένα προϊόντα θα πρέπει να κατασκευάζονται εντός της ΕΕ ή σε άλλες επιλέξιμες χώρες και να πληρούν συγκεκριμένα όρια εκπομπών άνθρακα, προκειμένου να μπορούν να ενταχθούν σε ορισμένες δημόσιες συμβάσεις και προγράμματα βιομηχανικής ενίσχυσης.
Τα προτεινόμενα μέτρα ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικούς βιομηχανικούς κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η χαλυβουργία και η παραγωγή μπαταριών.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις προμηθειών σε ολόκληρες τις ευρωπαϊκές εφοδιαστικές αλυσίδες, αν και οι τελικοί κανόνες δεν έχουν ακόμη εγκριθεί. Σύμφωνα με την πρόταση της αρμόδιας επιτροπής, τα προϊόντα που προέρχονται από χώρες οι οποίες συμμετέχουν σε τελωνειακές ενώσεις με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, θα αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως ισοδύναμα με τα ευρωπαϊκής προέλευσης προϊόντα για τις συγκεκριμένες απαιτήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.
Η επιτροπή έχει διευκρινίσει ότι η πρόταση δεν πρόκειται να μεταβάλει το υφιστάμενο καθεστώς τελωνειακής ένωσης.
Ωστόσο, οι βουλευτές έθεσαν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο η Τουρκία έχει αξιολογήσει τις πιθανές επιπτώσεις για τις αυτοκινητοβιομηχανίες, τους προμηθευτές εξαρτημάτων, τις χαλυβουργίες και τις επιχειρήσεις παραγωγής μπαταριών.
Ο Kaçır υπεραμύνθηκε της βιομηχανικής πολιτικής της κυβέρνησης, παρουσιάζοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η προστιθέμενη αξία της μεταποίησης ανήλθε σε 259 δισ. δολάρια, ενώ οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν στα 283,7 δισ. δολάρια.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι στον προϋπολογισμό του 2027 σχεδιάζεται να διατεθούν 53 δισ. λίρες (1,06 δισ. δολάρια) για την ανάπτυξη οργανωμένων βιομηχανικών ζωνών, βιομηχανικών περιοχών και έργων δημιουργίας βιομηχανικών πάρκων.
Οι σχεδιαζόμενες αυτές δαπάνες έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων που βρίσκονται σε διαδικασία είσπραξης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο.
Την ίδια στιγμή, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με κλείσιμο εργοστασίων, υψηλό κόστος χρηματοδότησης και αβεβαιότητα ως προς τη ζήτηση από τις αγορές του εξωτερικού.
Το κατά πόσο το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων θα επιδεινώσει περαιτέρω αυτές τις πιέσεις, προκαλώντας διαταραχές στις πληρωμές και στις παραγγελίες, παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστο.
Σε κάθε περίπτωση, οι μικρότεροι προμηθευτές παραμένουν εκτεθειμένοι στον κίνδυνο να αντιμετωπίσουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα οι μεγαλύτεροι πελάτες τους, από τους οποίους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η επιχειρηματική τους δραστηριότητα.
www.bankingnews.gr
Την ίδια στιγμή, ένα σκάνδαλο που αφορά επενδυτικό ταμείο και λαμβάνει ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις απειλεί την οικονομική κατάσταση μεγάλων εταιρειών, από τις οποίες εξαρτώνται μικρότερες επιχειρήσεις για την εξασφάλιση παραγγελιών και πληρωμών.
Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται μόνο στις εταιρείες και στους επενδυτές που επηρεάζονται άμεσα από το σκάνδαλο.
Οι μεγάλες βιομηχανίες εξαρτώνται από μικρότερους προμηθευτές για την προμήθεια εξαρτημάτων και πρώτων υλών, καθώς και για την ανάθεση μέρους της παραγωγικής τους δραστηριότητας.
Ενδεχόμενες οικονομικές δυσκολίες των μεγάλων πελατών τους θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις πληρωμών, ακυρώσεις παραγγελιών και περικοπές στην παραγωγή, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα των μικρότερων επιχειρήσεων να εξυπηρετήσουν τις υφιστάμενες οφειλές τους.
Το μέγεθος της οικονομικής πίεσης αναδείχθηκε κατά τη συνεδρίαση της 2ας Νοεμβρίου της Επιτροπής Προγραμματισμού και Προϋπολογισμού του τουρκικού Κοινοβουλίου.
Στη διάρκεια της συζήτησης για τον προτεινόμενο προϋπολογισμό του υπουργείου Βιομηχανίας και Τεχνολογίας για το 2027, βουλευτές εξέφρασαν ερωτήματα σχετικά με την αντιμετώπιση της κρίσης του επενδυτικού ταμείου από την κυβέρνηση, αλλά και την αυξανόμενη υπερχρέωση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ).
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην επιτροπή, ο συνολικός τραπεζικός δανεισμός των ΜμΕ αυξήθηκε κατά 37%, από 5,619 τρισ. τουρκικές λίρες (112,4 δισ. δολάρια) τον Σεπτέμβριο του 2025 σε περίπου 7,7 τρισ. λίρες (154 δισ. δολάρια) τον Σεπτέμβριο του 2026.
Παράλληλα, σχεδόν 269.000 επιχειρήσεις φέρονται να αντιμετωπίζουν διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης οφειλών.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν περάσει σε διαδικασία είσπραξης αυξήθηκαν κατά 86% την ίδια περίοδο, από 168 δισ. λίρες (3,36 δισ. δολάρια) σε 313 δισ. λίρες (6,26 δισ. δολάρια). Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι τα προβλήματα αποπληρωμής των δανείων αυξάνονται με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τη συνολική δανειακή επιβάρυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η επιδείνωση συνεχίστηκε και τον Οκτώβριο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Κοινοβούλιο, οι οφειλές σε διαδικασία αναγκαστικής είσπραξης είχαν φτάσει τα 330,7 δισ. λίρες (6,61 δισ. δολάρια) έως τις 16 Οκτωβρίου, ενώ μέσα στην επόμενη εβδομάδα αυξήθηκαν κατά περίπου 4 δισ. λίρες (80 εκατ. δολάρια).
Οι μικρότερες τουρκικές βιομηχανικές επιχειρήσεις βασίζονται συχνά στον τραπεζικό δανεισμό για την αγορά πρώτων υλών, τη διατήρηση αποθεμάτων και την καταβολή μισθών, όσο περιμένουν να εισπράξουν χρήματα από τους πελάτες τους.
Επομένως, μια αναταραχή που θα επηρεάσει έναν μεγάλο βιομηχανικό αγοραστή θα μπορούσε να αφήσει τους υπεργολάβους του σε αδυναμία εκπλήρωσης των δικών τους οικονομικών υποχρεώσεων, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η χρηματοδότηση παραμένει ήδη ακριβή.
Ωστόσο, ο μεταποιητικός τομέας της Τουρκίας παρουσίαζε σημάδια αδυναμίας ακόμη και πριν από την κλιμάκωση της κρίσης του επενδυτικού ταμείου.
Η μεταποιητική παραγωγή μειώθηκε κατά 2,5% τον Αύγουστο του 2026 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, ενώ η συνολική βιομηχανική παραγωγή υποχώρησε κατά 1,5%.
Παράλληλα, ο δείκτης υπευθύνων προμηθειών (PMI) της μεταποίησης διαμορφώθηκε στις 47,9 μονάδες τον Σεπτέμβριο, κάτω από το όριο των 50 μονάδων που διαχωρίζει την ανάπτυξη από τη συρρίκνωση της δραστηριότητας.
Η παραγωγή υποχώρησε σε εννέα από τους δέκα κλάδους που εξετάστηκαν.
Στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση προστίθενται και τα λουκέτα εργοστασίων. Η Orta Anadolu, κατασκευάστρια εταιρεία προϊόντων denim που ιδρύθηκε το 1953, ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο ότι θα διακόψει την παραγωγή στις εγκαταστάσεις της στο Kayseri, επικαλούμενη ένα μη βιώσιμο πλέον επιχειρηματικό μοντέλο.
Η εταιρεία ανέστειλε την παραγωγική της δραστηριότητα στις 11 Σεπτεμβρίου και προγραμμάτισε την πλήρη παύση λειτουργίας για τις 12 Οκτωβρίου.
Ως αιτίες επικαλέστηκε την εξασθένηση της παγκόσμιας ζήτησης, την αύξηση του λειτουργικού και χρηματοδοτικού κόστους, τις διακυμάνσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και τις αλλαγές στο διεθνές εμπορικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερα έντονα έχουν πληγεί οι κλάδοι της κλωστοϋφαντουργίας και της ένδυσης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Deutsche Welle τον Φεβρουάριο, περίπου 4.500 επιχειρήσεις του συγκεκριμένου τομέα διέκοψαν τη λειτουργία τους μέσα στο 2025, ενώ περίπου 380.000 θέσεις εργασίας είχαν χαθεί κατά την προηγούμενη τριετία.
Την πρόθεσή τους να αποχωρήσουν από την Τουρκία και άλλοι ξένοι κατασκευαστές έχουν ήδη ανακοινώσει.
Η σουηδική εταιρεία εξοπλισμού ασφάλειας αυτοκινήτων Autoliv γνωστοποίησε τον Μάιο ότι θα διακόψει τη μεταποιητική της δραστηριότητα στη χώρα, με την απόφαση να επηρεάζει περίπου 2.200 θέσεις εργασίας.
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας διακοπής λειτουργίας των εγκαταστάσεων αναμένεται κατά το πρώτο εξάμηνο του 2028.
Η Autoliv, η οποία κατασκευάζει αερόσακους, ζώνες ασφαλείας και τιμόνια, ανακοίνωσε ότι η παραγωγή θα μεταφερθεί σε άλλες εγκαταστάσεις της στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή.
Ως βασικούς λόγους της απόφασης ανέφερε την πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα στην περιοχή, τις μεταβαλλόμενες συνθήκες στην αυτοκινητοβιομηχανία και την ανάγκη αναδιάρθρωσης των δραστηριοτήτων της.
Αντίστοιχη απόφαση έλαβε και η ισραηλινή κατασκευάστρια ειδών υγιεινής και εξοπλισμού μπάνιου και κουζίνας Hamat, η οποία αποφάσισε να αναστείλει την παραγωγική δραστηριότητα της τουρκικής θυγατρικής της MCP, εξαιτίας των συνεχιζόμενων ζημιών και της ασθενούς ζήτησης.
Η εταιρεία επικαλέστηκε τις δυσκολίες διάθεσης των προϊόντων της τόσο στην εγχώρια όσο και στη διεθνή αγορά, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών περιορισμών που επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.
Επενδυτικά κεφάλαια
Οι εταιρείες δεν απέδωσαν τις αποφάσεις τους στο σκάνδαλο με τα επενδυτικά κεφάλαια.
Τα λουκέτα και τα σχέδια αναδιάρθρωσής τους αντανακλούν ευρύτερες οικονομικές δυσκολίες, οι οποίες προϋπήρχαν της αποκάλυψης του σκανδάλου και ενδέχεται να καταστήσουν τους μικρότερους προμηθευτές ακόμη πιο ευάλωτους σε νέες αναταράξεις.
Η κρίση στα επενδυτικά κεφάλαια ξέσπασε τον Σεπτέμβριο, όταν τα επενδυτικά funds αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στα αιτήματα των επενδυτών για ανάληψη των χρημάτων τους.
Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε μαζικές ρευστοποιήσεις στην αγορά και οδήγησε στην παρέμβαση του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας, της αρμόδιας εποπτικής αρχής για την αγορά κινητών αξιών της χώρας.
Η εποπτική αρχή διέταξε την εκκαθάριση 131 κεφαλαίων, τα οποία διαχειρίζονταν επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων.
Πριν από την εκδήλωση της κρίσης, τα συγκεκριμένα κεφάλαια αριθμούσαν περίπου 455.000 ιδιώτες επενδυτές και διαχειρίζονταν περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας άνω των 20 δισ. δολαρίων.
Οι εισαγγελικές αρχές διερευνούν καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες διαχειριστές κεφαλαίων φέρονται να προχωρούσαν σε συντονισμένες συναλλαγές, με στόχο την τεχνητή διόγκωση των τιμών των μετοχών και των αποτιμήσεων.
Η έρευνα έχει εγείρει, παράλληλα, ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της εποπτείας, καθώς και για τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ εισηγμένων εταιρειών, επενδυτικών κεφαλαίων και δημόσιων οργανισμών.
Στις 3 Νοεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Akın Gürlek δήλωσε ότι οι ερευνητές είχαν εντοπίσει αυτό που χαρακτήρισε οργανωμένο εγκληματικό δίκτυο, με διασυνδέσεις ακόμη και στα ανώτερα κλιμάκια της χρηματοοικονομικής γραφειοκρατίας.
Όπως ανέφερε, η έρευνα αφορά συνολικά 433 υπόπτους, εκ των οποίων 112 βρίσκονται υπό προσωρινή κράτηση, ενώ σε άλλους 186 έχουν επιβληθεί περιοριστικοί όροι στο πλαίσιο της δικαστικής εποπτείας.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι αρχές επέβαλαν επίσης περιορισμούς στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και τραπεζικών λογαριασμών που ανήκουν σε 359 φυσικά πρόσωπα και 111 νομικές οντότητες.
Οι σχετικές καταγγελίες αποτελούν αντικείμενο της δικαστικής διερεύνησης.
Η υπόθεση έχει αναζωπυρώσει τα ερωτήματα σχετικά με τον πολιτικό έλεγχο των χρηματοοικονομικών εποπτικών αρχών στο πλαίσιο του συστήματος εκτελεστικής προεδρίας υπό τον Recep Tayyip Erdogan.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο επικεφαλής του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς αντικαταστάθηκε με προεδρικό διάταγμα, ενώ οι εισαγγελικές αρχές εξέτασαν καταγγελίες που αφορούν ανώτατα στελέχη του χρηματοοικονομικού τομέα.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επικαλείται τα υφιστάμενα προγράμματα στήριξης της βιομηχανίας.
Ο υπουργός Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Mehmet Fatih Kaçır δήλωσε στο κοινοβούλιο ότι ο Οργανισμός Ανάπτυξης Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων (KOSGEB) είχε διαθέσει, κατά το προηγούμενο έτος, χρηματοδότηση ύψους 69,359 δισ. λιρών (1,39 δισ. δολαρίων) σε 52.047 επιχειρήσεις.
Ο Kaçır ανέφερε επίσης ότι, κατά τη διάρκεια του 2026, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις λαμβάνουν στήριξη ύψους 150 δισ. λιρών (3 δισ. δολαρίων) μέσω εγγυήσεων δανείων, καθώς και χρηματοδότηση κεφαλαίου κίνησης ύψους 250 δισ. λιρών (5 δισ. δολαρίων).
Οι επιχειρήσεις στους κλάδους της ένδυσης, της κλωστοϋφαντουργίας, της βυρσοδεψίας και της επιπλοποιίας, οι οποίες διατηρούσαν το προσωπικό τους, δικαιούνταν μηνιαία κρατική επιδότηση 3.500 λιρών (70 δολαρίων) ανά εργαζόμενο, έναντι 2.500 λιρών (50 δολαρίων) προηγουμένως.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης διατυπώθηκαν ερωτήματα σχετικά με την έκταση και την αποτελεσματικότητα των συγκεκριμένων προγραμμάτων.
Ειδικότερα, ο στόχος του υπουργείου για τον αριθμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που θα λάβουν στήριξη το 2027 έχει οριστεί στις 54.000, έναντι 57.437 που ήταν ο αντίστοιχος αριθμός για το 2025.
Πρόσθετη αβεβαιότητα για τους Τούρκους κατασκευαστές δημιουργεί και η προτεινόμενη βιομηχανική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ονομασία «Made in Europe».
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γνωστή ως Industrial Accelerator Act, προβλέπει την εισαγωγή κανόνων βάσει των οποίων ορισμένα προϊόντα θα πρέπει να κατασκευάζονται εντός της ΕΕ ή σε άλλες επιλέξιμες χώρες και να πληρούν συγκεκριμένα όρια εκπομπών άνθρακα, προκειμένου να μπορούν να ενταχθούν σε ορισμένες δημόσιες συμβάσεις και προγράμματα βιομηχανικής ενίσχυσης.
Τα προτεινόμενα μέτρα ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικούς βιομηχανικούς κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η χαλυβουργία και η παραγωγή μπαταριών.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις προμηθειών σε ολόκληρες τις ευρωπαϊκές εφοδιαστικές αλυσίδες, αν και οι τελικοί κανόνες δεν έχουν ακόμη εγκριθεί. Σύμφωνα με την πρόταση της αρμόδιας επιτροπής, τα προϊόντα που προέρχονται από χώρες οι οποίες συμμετέχουν σε τελωνειακές ενώσεις με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, θα αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως ισοδύναμα με τα ευρωπαϊκής προέλευσης προϊόντα για τις συγκεκριμένες απαιτήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.
Η επιτροπή έχει διευκρινίσει ότι η πρόταση δεν πρόκειται να μεταβάλει το υφιστάμενο καθεστώς τελωνειακής ένωσης.
Ωστόσο, οι βουλευτές έθεσαν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο η Τουρκία έχει αξιολογήσει τις πιθανές επιπτώσεις για τις αυτοκινητοβιομηχανίες, τους προμηθευτές εξαρτημάτων, τις χαλυβουργίες και τις επιχειρήσεις παραγωγής μπαταριών.
Ο Kaçır υπεραμύνθηκε της βιομηχανικής πολιτικής της κυβέρνησης, παρουσιάζοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η προστιθέμενη αξία της μεταποίησης ανήλθε σε 259 δισ. δολάρια, ενώ οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν στα 283,7 δισ. δολάρια.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι στον προϋπολογισμό του 2027 σχεδιάζεται να διατεθούν 53 δισ. λίρες (1,06 δισ. δολάρια) για την ανάπτυξη οργανωμένων βιομηχανικών ζωνών, βιομηχανικών περιοχών και έργων δημιουργίας βιομηχανικών πάρκων.
Οι σχεδιαζόμενες αυτές δαπάνες έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων που βρίσκονται σε διαδικασία είσπραξης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο.
Την ίδια στιγμή, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με κλείσιμο εργοστασίων, υψηλό κόστος χρηματοδότησης και αβεβαιότητα ως προς τη ζήτηση από τις αγορές του εξωτερικού.
Το κατά πόσο το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων θα επιδεινώσει περαιτέρω αυτές τις πιέσεις, προκαλώντας διαταραχές στις πληρωμές και στις παραγγελίες, παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστο.
Σε κάθε περίπτωση, οι μικρότεροι προμηθευτές παραμένουν εκτεθειμένοι στον κίνδυνο να αντιμετωπίσουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα οι μεγαλύτεροι πελάτες τους, από τους οποίους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η επιχειρηματική τους δραστηριότητα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών