Ένα από τα διασημότερα έργα στην ιστορία της τέχνης, ο «Έναστρος ουρανός» του Vincent van Gogh, ενδέχεται να κρύβει ένα μυστικό, που παρέμενε ανεξερεύνητο για περισσότερο από έναν αιώνα. Μέχρι πρότινος, θεωρούνταν ότι το έργο ήταν προϊόν της φαντασίας του ζωγράφου, προηγούμενων σχεδίων και αναμνήσεων από εικόνες που είχε δει έξω από το παράθυρο του δωματίου του, με τα κάγκελα, στο άσυλο όπου νοσηλευόταν στη Γαλλία.
Ωστόσο, ο «Έναστρος ουρανός» ενδέχεται να βασίστηκε πολύ περισσότερο στην παρατήρηση παρά στη φαντασία. Αυτό υποστηρίζουν επιστήμονες από τη Νότια Κορέα, οι οποίοι εκτιμούν ότι εντόπισαν τον πραγματικό νυχτερινό ουρανό που ενδεχομένως απεικόνισε ο μεταϊμπρεσιονιστής Ολλανδός ζωγράφος.
Ένας εντυπωσιακός ουρανός λίγο πριν την αυγή, γεμάτος μεγάλα και φωτεινά άστρα, μια λαμπερή ημισέληνο και γαλάζιες και λευκές δίνες, κυριαρχεί στο τοπίο του πίνακα, στο οποίο ξεχωρίζουν ένα μεγάλο κυπαρίσσι και ένα χωριό στους πρόποδες ενός μακρινού λόφου. Το ουράνιο αυτό τοπίο μοιάζει με τη διάταξη των ουράνιων σωμάτων που υπήρχε στον ουρανό τις πρώτες πρωινές ώρες της 22ας Ιουλίου 1889, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.
Η αποκάλυψη από τη Νότια Κορέα
Οι ερευνητές από τη νοτιοκορεατική εταιρεία διαστημικής επιστήμης SLLAB και το Πανεπιστήμιο Kyung Hee της Σεούλ χρησιμοποίησαν ένα διαφορετικό σχέδιο του van Gogh, το οποίο θεωρείται ότι απεικονίζει το τοπίο του «Έναστρου ουρανού», προκειμένου να προσδιορίσουν την τοποθεσία με τους λόφους που έβλεπε ο ζωγράφος.
Τοποθέτησαν την περιοχή νοτιοδυτικά του ασύλου, κοντά στο Saint-Rémy-de-Provence, στη νότια Γαλλία, όπου ο van Gogh δημιούργησε τον ελαιογραφικό πίνακα σε καμβά κατά τη διάρκεια της δωδεκάμηνης παραμονής του. Η πρώτη σειρά εικόνων συγκρίνει τα μοτίβα των άστρων στον πίνακα «Έναστρος ουρανός» του van Gogh με μια πραγματική ομάδα άστρων. Η δεύτερη σειρά παρουσιάζει αντίστοιχη σύγκριση με τον πίνακα του ζωγράφου «Καφέ βεράντα τη νύχτα» (Café Terrace at Night), που δημιουργήθηκε το 1888.
Οι ερευνητές δημιούργησαν μια προσομοίωση του ουρανού πάνω από την τοποθεσία με τους λόφους τις πρώτες πρωινές ώρες της 22ας Ιουλίου 1889. Η προσομοίωση έδειξε ότι η Σελήνη και η Αφροδίτη βρίσκονταν σε αντίθετες γωνίες του κάδρου, με τη Σελήνη ψηλά στην επάνω δεξιά γωνία και την Αφροδίτη κάτω αριστερά. Ανάμεσά τους βρισκόταν το σμήνος των Υάδων, το οποίο αποτελείται από εκατοντάδες άστρα στον αστερισμό του Ταύρου. Πέντε φωτεινά άστρα αυτού του αστερισμού είναι ορατά με γυμνό μάτι, χωρίς τη χρήση τηλεσκοπίου, ενώ το σμήνος των Υάδων είναι γνωστό για τον χαρακτηριστικό σχηματισμό του σε σχήμα φωτεινού γράμματος «V».
Στον πίνακα του van Gogh, η Σελήνη βρίσκεται στην επάνω δεξιά γωνία, διαγώνια πάνω από την Αφροδίτη, η οποία τοποθετείται στο κέντρο προς τα αριστερά. Άλλα άστρα εμφανίζονται αριστερά από τη Σελήνη.
«Ένας ζωγράφος δεν σχεδιάζει τα άστρα στο πραγματικό τους μέγεθος ή στον ακριβή προσανατολισμό τους. Ένα αστρικό σμήνος στον καμβά μπορεί να είναι μεγαλύτερο ή μικρότερο από ό,τι στην πραγματικότητα και να έχει ελαφρώς διαφορετική κλίση», δήλωσε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο CNN ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Κιμ Τζονγκ-χιουν, αστρονόμος, μηχανικός και διευθύνων σύμβουλος της SLLAB.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια μέθοδο στατιστικής ανάλυσης σχημάτων, γνωστή ως ανάλυση σχήματος Procrustes. Η μέθοδος αυτή «αφαιρεί τις διαφορές στη θέση, στο μέγεθος και στην περιστροφή και στη συνέχεια συγκρίνει μόνο το “σχήμα” δύο συνόλων σημείων», εξήγησε ο ίδιος. Με αυτόν τον τρόπο, κατάφεραν να αντιστοιχίσουν στενά πέντε άστρα από την κεντρική διάταξη του «Έναστρου ουρανού» με τη διάταξη του σμήνους των Υάδων εκείνης της νύχτας.
«Οι σχετικές θέσεις των άστρων διατηρούν τον βασικό σκελετό των Υάδων», κατέληξαν οι ερευνητές, προσθέτοντας ότι αυτό υποδηλώνει πως το έργο «δεν επινόησε έναν ουρανό που δεν υπήρχε, αλλά μετέφερε στον καμβά μια παρατηρημένη διάταξη, ενισχύοντάς την μέσα από το προσωπικό του ύφος».
Η ίδια στατιστική ανάλυση σχημάτων επέτρεψε στους ερευνητές να αντιστοιχίσουν και τον ελαιογραφικό πίνακα του van Gogh «Καφέ βεράντα τη νύχτα», του 1888, με το αστρικό μοτίβο του Θερινού Τριγώνου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών