Η απληστία των Big Tech για την Τεχνητή Νοημοσύνη πυροδοτεί εφιάλτη στις αγορές – Στα ύψη οι αποδόσεις των ομολόγων, «πνίγονται» τα δημόσια ελλείμματα, αδύναμες να παρέμβουν Fed και κεντρικές τράπεζες…
Πίσω από τον ενθουσιασμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη, κρύβεται μια εύθραυστη πραγματικότητα που απειλεί το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η τεχνολογική ευφορία λειτουργεί ως προκάλυμμα, συγκαλύπτοντας τη συσσωρευμένη σήψη και τις βαθιές δομικές παθογένειες των αγορών.
Καθώς η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει, η ακραία αυτή ψευδαίσθηση κινδυνεύει να μετατραπεί απότομα σε ένα ολέθριο οικονομικό κραχ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την οικονομολόγο Dambisa Moyo, η σημερινή οικονομική ανάπτυξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τις δημοσιονομικές δαπάνες.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προσθέσει έως και μισή ποσοστιαία μονάδα στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας κατά την επόμενη δεκαετία, αυξάνοντας τον μέσο ρυθμό από το 3% στο 3,5%.
Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας (Big Tech) προβλέπεται να δαπανήσουν 650 δισεκατομμύρια δολάρια για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης το 2026, από την κατασκευή κέντρων δεδομένων έως την αγορά εξοπλισμού.
Σύμφωνα με την JPMorgan, οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιστοιχούσαν περίπου στο ένα πέμπτο της πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ των ΗΠΑ κατά το τελευταίο έτος, προσθέτοντας 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι επίκειται επιβράδυνση της οικονομίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.
Αρκεί να εξετάσουμε την πρόσφατη άνοδο των επιτοκίων, η οποία οφείλεται τουλάχιστον εν μέρει στις μεταβολές των ροών κεφαλαίων.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες στο παρελθόν χρηματοδοτούνταν από εσωτερικούς πόρους των εταιρειών, καλύπτονται ολοένα και περισσότερο μέσω έκδοσης χρέους και μετοχών.
Η Google, η οποία ιστορικά συγκαταλεγόταν στους σημαντικούς αγοραστές ιδίων μετοχών και διέθετε μεγάλα ταμειακά αποθέματα, στρέφεται πλέον στις χρηματοπιστωτικές αγορές για άντληση κεφαλαίων.
Αυτή η έξαρση του δανεισμού που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν τα αυξανόμενα βάρη του δημόσιου χρέους και τα επίμονα δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ανάγκες για δαπάνες σε υποδομές και άμυνα.
Το αποτέλεσμα είναι ένας ολοένα εντονότερος ανταγωνισμός για την εξασφάλιση κεφαλαίων, ο οποίος ωθεί τις αποδόσεις των ομολόγων προς τα πάνω και απειλεί να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση.
Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων δεκαετούς και τριακονταετούς διάρκειας πλησιάζουν επίπεδα που έχουν να καταγραφούν από το 2002.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου το 84% των τίτλων σταθερού εισοδήματος προσφέρει πλέον απόδοση υψηλότερη του 3%, σε σύγκριση με μόλις το 12% των αντίστοιχων τίτλων τον Ιανουάριο του 2022.
Οι πιέσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις αγορές ομολόγων.
Αρκετές αρχικές δημόσιες προσφορές μετοχών (IPO) εταιρειών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχουν αναβληθεί φέτος, μεταξύ των οποίων εκείνες των SB Energy, Oura και OpenAI.
Η SoftBank πρόσφατα εξέδωσε επταετή ομόλογα με επιτόκιο 9,75%, ενώ η Meta εξέδωσε χρεωστικούς τίτλους με απόδοση 7,5%.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι επενδυτές απαιτούν πλέον αποδόσεις αντίστοιχες με εκείνες των μετοχών, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Μια επιβράδυνση της οικονομίας που θα προκαλούνταν από την τεχνητή νοημοσύνη θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στο χρηματιστήριο.
Οι ισχυρές αποδόσεις που εμφανίζουν οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες ήδη συγκαλύπτουν μια αγορά δύο ταχυτήτων, στην οποία οι μετοχές εταιρειών που δεν δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις, ενώ οι εταιρείες του κλάδου της AI δημιουργούν σχεδόν το σύνολο των χρηματιστηριακών κερδών.
Επιβράβευση ρεκόρ
Όπως αναφέρει η Moyo, εάν οι μετοχές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη (AI) αρχίσουν να υποχωρούν, οι πιο εύποροι καταναλωτές πιθανότατα θα περιορίσουν τις δαπάνες τους.
Η πτώση των χρηματιστηριακών αποτιμήσεων θα έκανε επίσης τους επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capitalists) πιο απρόθυμους να χρηματοδοτήσουν νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα της AI, οι οποίες θα αναγκάζονταν να περιορίσουν τα σχέδιά τους.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένας φαύλος κύκλος μείωσης των επενδύσεων και πτώσης των μετοχικών τιμών σε ολόκληρο τον κλάδο.
Αρκετοί παράγοντες θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια τέτοια επιβράδυνση.
Τα απογοητευτικά κέρδη παραγωγικότητας και οι χαμηλές αποδόσεις των επενδύσεων θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις εταιρείες σε επανεξέταση των επενδυτικών τους σχεδίων.
Τα σημεία συμφόρησης στις υποδομές και οι κυβερνοεπιθέσεις θα μπορούσαν να διαταράξουν την επέκταση.
Παράλληλα, η ενίσχυση των αντιδράσεων τύπου NIMBY («όχι στην αυλή μου»), δηλαδή της αντίθεσης στην εγκατάσταση υποδομών κοντά σε κατοικημένες περιοχές, θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις κατά των κέντρων δεδομένων.
Οποιαδήποτε από αυτές τις εξελίξεις θα μπορούσε να ανακόψει την άνθηση της AI.
Οι παγκόσμιες δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια φέτος.
Αν και μια επιβράδυνση θα μπορούσε να μειώσει το κόστος χρηματοδότησης, η επακόλουθη πτώση των επιτοκίων δεν θα αρκούσε για να στηρίξει την ευρύτερη οικονομία.
Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ, τα οποία έχουν φτάσει σχεδόν στο 7,5% —στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023—, θα έπρεπε να μειωθούν σημαντικά προτού ανακάμψουν οι πάγιες επενδύσεις σε κατοικίες.
Από την πλευρά τους, οι κεντρικές τράπεζες θα είχαν περιορισμένα περιθώρια να μειώσουν τα επιτόκια ως απάντηση σε μια ύφεση που θα προκαλούνταν από την AI.
Καθώς ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον στόχο του 2% που έχουν θέσει, εν μέρει λόγω των πολέμων στην Ουκρανία και το Ιράν, θα δίσταζαν να τονώσουν την οικονομία, φοβούμενες ότι θα χάσουν την αξιοπιστία τους.
Οι κυβερνήσεις, ήδη επιβαρυμένες από μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, θα δυσκολεύονταν να προσφέρουν πρόσθετη δημοσιονομική στήριξη για να αντισταθμίσουν ένα οικονομικό σοκ.
Μεγάλο μέρος των διεθνών κεφαλαίων που εισρέουν σήμερα στις ΗΠΑ καθοδηγείται από τις προσδοκίες για αποδόσεις που συνδέονται με την AI.
Εάν αυτές οι αποδόσεις δεν υλοποιηθούν, ένα μέρος των κεφαλαίων θα μπορούσε να επιστρέψει στις χώρες προέλευσής του, αποδυναμώνοντας το δολάριο και αυξάνοντας τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Αυτό, με τη σειρά του, θα δυσχέραινε ακόμη περισσότερο τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων της αμερικανικής κυβέρνησης.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) έχει ήδη εντοπίσει ενδείξεις αποδολαριοποίησης στα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα, γεγονός που αντανακλά τον μειούμενο ρόλο του δολαρίου, ιδιαίτερα στην τιμολόγηση του διεθνούς εμπορίου και στη διασυνοριακή χρηματοδότηση.
Το τέταρτο τρίμηνο του 2025, το δολάριο αντιπροσώπευε το 56,8% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, ποσοστό μειωμένο από το περίπου 72% που είχε καταγράψει στο αποκορύφωμά του το 2001.
Οι επιχειρηματικοί ηγέτες θα πρέπει να προετοιμαστούν για μια οικονομική επιβράδυνση που θα οφείλεται στην AI.
Κατ’ ελάχιστον, οι εταιρείες θα πρέπει να διαχειρίζονται τους ισολογισμούς τους με συντηρητικό τρόπο και να διατηρούν επαρκή ταμειακά διαθέσιμα ως απόθεμα ασφαλείας.
Σε πιο ουσιαστικό επίπεδο, θα πρέπει να αξιολογήσουν σε ποιον βαθμό οι πρόσφατες οικονομικές τους επιδόσεις έχουν ωφεληθεί από τις δαπάνες που σχετίζονται με την AI και από τις προσδοκίες για μελλοντική αύξηση της παραγωγικότητας, καθώς και πώς θα τα πήγαιναν εάν αυτές οι δαπάνες σταματούσαν.
Όσοι θεωρούν ότι η άνθηση της AI θα διαρκέσει για πάντα, ενδέχεται σύντομα να βρεθούν αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη έκπληξη, κατέληξε η Moyo.
www.bankingnews.gr
Η τεχνολογική ευφορία λειτουργεί ως προκάλυμμα, συγκαλύπτοντας τη συσσωρευμένη σήψη και τις βαθιές δομικές παθογένειες των αγορών.
Καθώς η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει, η ακραία αυτή ψευδαίσθηση κινδυνεύει να μετατραπεί απότομα σε ένα ολέθριο οικονομικό κραχ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την οικονομολόγο Dambisa Moyo, η σημερινή οικονομική ανάπτυξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τις δημοσιονομικές δαπάνες.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προσθέσει έως και μισή ποσοστιαία μονάδα στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας κατά την επόμενη δεκαετία, αυξάνοντας τον μέσο ρυθμό από το 3% στο 3,5%.
Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας (Big Tech) προβλέπεται να δαπανήσουν 650 δισεκατομμύρια δολάρια για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης το 2026, από την κατασκευή κέντρων δεδομένων έως την αγορά εξοπλισμού.
Σύμφωνα με την JPMorgan, οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιστοιχούσαν περίπου στο ένα πέμπτο της πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ των ΗΠΑ κατά το τελευταίο έτος, προσθέτοντας 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι επίκειται επιβράδυνση της οικονομίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.
Αρκεί να εξετάσουμε την πρόσφατη άνοδο των επιτοκίων, η οποία οφείλεται τουλάχιστον εν μέρει στις μεταβολές των ροών κεφαλαίων.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες στο παρελθόν χρηματοδοτούνταν από εσωτερικούς πόρους των εταιρειών, καλύπτονται ολοένα και περισσότερο μέσω έκδοσης χρέους και μετοχών.
Η Google, η οποία ιστορικά συγκαταλεγόταν στους σημαντικούς αγοραστές ιδίων μετοχών και διέθετε μεγάλα ταμειακά αποθέματα, στρέφεται πλέον στις χρηματοπιστωτικές αγορές για άντληση κεφαλαίων.
Αυτή η έξαρση του δανεισμού που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν τα αυξανόμενα βάρη του δημόσιου χρέους και τα επίμονα δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ανάγκες για δαπάνες σε υποδομές και άμυνα.
Το αποτέλεσμα είναι ένας ολοένα εντονότερος ανταγωνισμός για την εξασφάλιση κεφαλαίων, ο οποίος ωθεί τις αποδόσεις των ομολόγων προς τα πάνω και απειλεί να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση.
Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων δεκαετούς και τριακονταετούς διάρκειας πλησιάζουν επίπεδα που έχουν να καταγραφούν από το 2002.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου το 84% των τίτλων σταθερού εισοδήματος προσφέρει πλέον απόδοση υψηλότερη του 3%, σε σύγκριση με μόλις το 12% των αντίστοιχων τίτλων τον Ιανουάριο του 2022.
Οι πιέσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις αγορές ομολόγων.
Αρκετές αρχικές δημόσιες προσφορές μετοχών (IPO) εταιρειών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχουν αναβληθεί φέτος, μεταξύ των οποίων εκείνες των SB Energy, Oura και OpenAI.
Η SoftBank πρόσφατα εξέδωσε επταετή ομόλογα με επιτόκιο 9,75%, ενώ η Meta εξέδωσε χρεωστικούς τίτλους με απόδοση 7,5%.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι επενδυτές απαιτούν πλέον αποδόσεις αντίστοιχες με εκείνες των μετοχών, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Μια επιβράδυνση της οικονομίας που θα προκαλούνταν από την τεχνητή νοημοσύνη θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στο χρηματιστήριο.
Οι ισχυρές αποδόσεις που εμφανίζουν οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες ήδη συγκαλύπτουν μια αγορά δύο ταχυτήτων, στην οποία οι μετοχές εταιρειών που δεν δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις, ενώ οι εταιρείες του κλάδου της AI δημιουργούν σχεδόν το σύνολο των χρηματιστηριακών κερδών.
Επιβράβευση ρεκόρ
Όπως αναφέρει η Moyo, εάν οι μετοχές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη (AI) αρχίσουν να υποχωρούν, οι πιο εύποροι καταναλωτές πιθανότατα θα περιορίσουν τις δαπάνες τους.
Η πτώση των χρηματιστηριακών αποτιμήσεων θα έκανε επίσης τους επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capitalists) πιο απρόθυμους να χρηματοδοτήσουν νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα της AI, οι οποίες θα αναγκάζονταν να περιορίσουν τα σχέδιά τους.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένας φαύλος κύκλος μείωσης των επενδύσεων και πτώσης των μετοχικών τιμών σε ολόκληρο τον κλάδο.
Αρκετοί παράγοντες θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια τέτοια επιβράδυνση.
Τα απογοητευτικά κέρδη παραγωγικότητας και οι χαμηλές αποδόσεις των επενδύσεων θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις εταιρείες σε επανεξέταση των επενδυτικών τους σχεδίων.
Τα σημεία συμφόρησης στις υποδομές και οι κυβερνοεπιθέσεις θα μπορούσαν να διαταράξουν την επέκταση.
Παράλληλα, η ενίσχυση των αντιδράσεων τύπου NIMBY («όχι στην αυλή μου»), δηλαδή της αντίθεσης στην εγκατάσταση υποδομών κοντά σε κατοικημένες περιοχές, θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις κατά των κέντρων δεδομένων.
Οποιαδήποτε από αυτές τις εξελίξεις θα μπορούσε να ανακόψει την άνθηση της AI.
Οι παγκόσμιες δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια φέτος.
Αν και μια επιβράδυνση θα μπορούσε να μειώσει το κόστος χρηματοδότησης, η επακόλουθη πτώση των επιτοκίων δεν θα αρκούσε για να στηρίξει την ευρύτερη οικονομία.
Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ, τα οποία έχουν φτάσει σχεδόν στο 7,5% —στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023—, θα έπρεπε να μειωθούν σημαντικά προτού ανακάμψουν οι πάγιες επενδύσεις σε κατοικίες.
Από την πλευρά τους, οι κεντρικές τράπεζες θα είχαν περιορισμένα περιθώρια να μειώσουν τα επιτόκια ως απάντηση σε μια ύφεση που θα προκαλούνταν από την AI.
Καθώς ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον στόχο του 2% που έχουν θέσει, εν μέρει λόγω των πολέμων στην Ουκρανία και το Ιράν, θα δίσταζαν να τονώσουν την οικονομία, φοβούμενες ότι θα χάσουν την αξιοπιστία τους.
Οι κυβερνήσεις, ήδη επιβαρυμένες από μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, θα δυσκολεύονταν να προσφέρουν πρόσθετη δημοσιονομική στήριξη για να αντισταθμίσουν ένα οικονομικό σοκ.
Μεγάλο μέρος των διεθνών κεφαλαίων που εισρέουν σήμερα στις ΗΠΑ καθοδηγείται από τις προσδοκίες για αποδόσεις που συνδέονται με την AI.
Εάν αυτές οι αποδόσεις δεν υλοποιηθούν, ένα μέρος των κεφαλαίων θα μπορούσε να επιστρέψει στις χώρες προέλευσής του, αποδυναμώνοντας το δολάριο και αυξάνοντας τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Αυτό, με τη σειρά του, θα δυσχέραινε ακόμη περισσότερο τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων της αμερικανικής κυβέρνησης.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) έχει ήδη εντοπίσει ενδείξεις αποδολαριοποίησης στα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα, γεγονός που αντανακλά τον μειούμενο ρόλο του δολαρίου, ιδιαίτερα στην τιμολόγηση του διεθνούς εμπορίου και στη διασυνοριακή χρηματοδότηση.
Το τέταρτο τρίμηνο του 2025, το δολάριο αντιπροσώπευε το 56,8% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, ποσοστό μειωμένο από το περίπου 72% που είχε καταγράψει στο αποκορύφωμά του το 2001.
Οι επιχειρηματικοί ηγέτες θα πρέπει να προετοιμαστούν για μια οικονομική επιβράδυνση που θα οφείλεται στην AI.
Κατ’ ελάχιστον, οι εταιρείες θα πρέπει να διαχειρίζονται τους ισολογισμούς τους με συντηρητικό τρόπο και να διατηρούν επαρκή ταμειακά διαθέσιμα ως απόθεμα ασφαλείας.
Σε πιο ουσιαστικό επίπεδο, θα πρέπει να αξιολογήσουν σε ποιον βαθμό οι πρόσφατες οικονομικές τους επιδόσεις έχουν ωφεληθεί από τις δαπάνες που σχετίζονται με την AI και από τις προσδοκίες για μελλοντική αύξηση της παραγωγικότητας, καθώς και πώς θα τα πήγαιναν εάν αυτές οι δαπάνες σταματούσαν.
Όσοι θεωρούν ότι η άνθηση της AI θα διαρκέσει για πάντα, ενδέχεται σύντομα να βρεθούν αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη έκπληξη, κατέληξε η Moyo.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών