Ο Οδυσσέας και ο ατελείωτος «woke» πόλεμος κατά της δυτικής κουλτούρας
Για δεκαετίες ακούμε το ίδιο επιχείρημα… «Δεν υπάρχει λευκή κουλτούρα».
Πρόκειται ίσως για ένα από τα συχνότερα επιχειρήματα γύρω από τη φυλή, καθώς θεωρείται κοινωνικά αποδεκτό να επαναλαμβάνεται.
Εάν κάποιος έλεγε πως «δεν υπάρχει μαύρη κουλτούρα», επειδή οι μαύροι προέρχονται από διαφορετικές φυλές και πολιτισμούς, θα χαρακτηριζόταν αμέσως ρατσιστής.
Όταν, όμως, το ίδιο επιχείρημα αφορά τη λευκή κουλτούρα, αντιμετωπίζεται πολύ διαφορετικά.
Το ερώτημα είναι γιατί θεωρείται αποδεκτό να υποβαθμίζεται η δυτική ή λευκή πολιτιστική κληρονομιά, ενώ την ίδια στιγμή προβάλλονται και εξυμνούνται άλλοι πολιτισμοί.
Και ακόμη περισσότερο, γιατί ομάδες της woke Αριστεράς επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τη δυτική ιστορία και τις επιτυχίες της.
Στο στόχαστρο αυτή τη φορά βρίσκεται η «Οδύσσεια» του Ομήρου, ένα από τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και θεμέλιο της δυτικής πολιτιστικής παράδοσης.
Το Hollywood και η νέα εκδοχή του Οδυσσέα
Το Hollywood έχει επενδύσει τεράστιες προσδοκίες στη συγκεκριμένη ταινία, επιχειρώντας να εξασφαλίσει μια μεγάλη επιτυχία σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές woke παραγωγές έχουν αποτύχει εμπορικά.
Στην παραγωγή βρίσκεται ο Christopher Nolan, ένας από τους ελάχιστους σκηνοθέτες του Hollywood που διαθέτουν ένα εξαιρετικά ισχυρό κοινό, ενώ ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στις προβολές IMAX, οι οποίες απευθύνονται σε κοινό με υψηλότερη αγοραστική δύναμη.
Παράλληλα, τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν προωθήσει έντονα την ταινία ήδη από μήνες πριν από την κυκλοφορία της.
Ακόμη και η βαθμολογία του κοινού στο Rotten Tomatoes έχει επηρεαστεί, καθώς έχουν απορριφθεί αρκετές αρνητικές κριτικές, κάτι που έχει συμβεί και σε άλλες woke παραγωγές στο παρελθόν.
«Get Woke, Go Broke»
Ιδιαίτερης αναφοράς αξίζει στο σύνθημα «Get Woke, Go Broke», σύμφωνα με το οποίο η υπερβολική πολιτικοποίηση και η woke ατζέντα οδηγούν τελικά σε εμπορική αποτυχία.
Ορισμένοι δημοσιογράφοι έχουν ήδη χαρακτηρίσει τον «Οδυσσέα» ως απόδειξη ότι το συγκεκριμένο επιχείρημα είναι λανθασμένο.
Το γεγονός ότι οι επικριτές της woke ατζέντας χρησιμοποιούν πλέον οι ίδιοι τον όρο «Get Woke, Go Broke» αποτελεί έμμεση αναγνώριση ότι το συγκεκριμένο κίνημα έχει αποκτήσει πολιτική και κοινωνική επιρροή.
Η «πολυπολιτισμική» εκδοχή του Ομήρου
Η κινηματογραφική εκδοχή του «Οδυσσέα» θεωρείται ως μια «πολυπολιτισμική» αναθεώρηση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, καθώς περιλαμβάνει σημαντικές ιστορικές ανακρίβειες.
Ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο ίδιος ο Οδυσσέας.
Ο ήρωας δεν εμφανίζεται ως ο γενναίος, αποφασιστικός και ευφυής χαρακτήρας της κλασικής παράδοσης, αλλά ως ένας τραυματισμένος άνθρωπος που βασανίζεται από ενοχές, ψυχολογικά τραύματα και μετατραυματικό στρες εξαιτίας του πολέμου και της συμπεριφοράς του ως «αποικιοκράτη».
Θυμίζει δηλαδή το πώς η Kathleen Kennedy και η Disney χειρίστηκαν τον Luke Skywalker στο «The Last Jedi», παρουσιάζοντας έναν κλασικό ήρωα ως έναν απογοητευμένο και κυνικό χαρακτήρα, πολύ διαφορετικό από την αρχική του εικόνα.
Η «woke» προσέγγιση και η δυτική ιστορία
Η σύγχρονη woke κουλτούρα δεν περιορίζεται στην επιλογή ηθοποιών διαφορετικών φυλετικών καταβολών, αλλά επιχειρεί να αλλάξει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι ιστορικοί χαρακτήρες και η δυτική κληρονομιά.
Η επιλογή ηθοποιών διαφορετικών εθνοτικών καταβολών λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στην κριτική, καθώς οποιαδήποτε ένσταση μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως ρατσιστική.
Το ζήτημα δεν είναι η παρουσία μειονοτήτων στον κινηματογράφο, αλλά η εισαγωγή σύγχρονων ιδεολογικών μηνυμάτων σε ιστορικές και μυθολογικές αφηγήσεις.
Για να το καταλάβει κανείς αυτό αρκεί να σκεφτεί ένα υποθετικό σενάριο κατά το οποίο σε μια κινηματογραφική μεταφορά ενός αφρικανικού έπους οι αφρικανικοί χαρακτήρες θα αντικαθίσταντο από λευκούς ηθοποιούς.
Σε αυτή την περίπτωση η Αριστερά θα κατηγορούσε αμέσως την παραγωγή για «πολιτιστική ιδιοποίηση».
Η μάχη για την αρχαία Ελλάδα
Μια άλλη σημαντική πτυχή είναι στην ιστορική και δημογραφική εικόνα της αρχαίας Μεσογείου.
Την εποχή που δημιουργήθηκε ο «Οδυσσέας», περίπου πριν από 2.800 χρόνια, η περιοχή της Μεσογείου και της Βόρειας Αφρικής είχε διαφορετική δημογραφική σύνθεση από τη σημερινή.
Αρκεί κανείς να δει τις αρχαιολογικές απεικονίσεις Ελλήνων και Μακεδόνων – αγγεία, τοιχογραφίες και άλλα έργα τέχνης – που παρουσιάζουν ανθρώπους με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανοιχτόχρωμα μάτια και μαλλιά.
Η προσπάθεια να αμφισβητηθεί η ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της αρχαίας Ελλάδας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αναθεώρησης της δυτικής ιστορίας.
«Ξαναγράφεται» η δυτική ιστορία;
Υπάρχει μια ευρύτερη ιδεολογική τάση που επιχειρεί να παρουσιάσει σημαντικά επιτεύγματα της δυτικής ιστορίας ως προϊόντα άλλων πολιτισμών ή ως στοιχεία που «υφαρπάχθηκαν» από τη Δύση.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η κινηματογραφική μεταφορά του «Οδυσσέα», την οποία θεωρείται μέρος μιας μεγαλύτερης προσπάθειας να αλλάξει η εικόνα της δυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς και να δημιουργηθεί μια περισσότερο πολυπολιτισμική αφήγηση.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο Hollywood. Συνδέεται με την εκπαίδευση, τη μετανάστευση και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ιστορία στα σχολεία και στα πανεπιστήμια.
Από τον «Οδυσσέα» στη σύγκρουση για τη Δύση
Είναι ξεκάθαρο ότι πίσω από όλες αυτές τις εξελίξεις υπάρχει ένας ευρύτερος ιδεολογικός μετασχηματισμός της Δύσης.
Η κριτική στη δυτική ιστορία και η προσπάθεια αναθεώρησης των παραδοσιακών αξιών επεκτείνεται από τον κινηματογράφο στην εκπαίδευση, την πολιτική και την οικονομία.
Έννοιες όπως η αξιοκρατία, ο ρεπουμπλικανισμός, ο χριστιανισμός, η ατομική ελευθερία, η επιχειρηματικότητα, η ιδιοκτησία, η ελεύθερη αγορά και η ατομική ευθύνη, είναι στο στόχαστρο και αντικαθίστανται σταδιακά από ένα μοντέλο μεγαλύτερης κρατικής παρέμβασης και κοινωνικής εξίσωσης.
Η συγκεκριμένη «πολιτισμική μάχη» έχει πλέον γίνει τόσο εμφανής ώστε να χάνει τη δυναμική της.
www.bankingnews.gr
Πρόκειται ίσως για ένα από τα συχνότερα επιχειρήματα γύρω από τη φυλή, καθώς θεωρείται κοινωνικά αποδεκτό να επαναλαμβάνεται.
Εάν κάποιος έλεγε πως «δεν υπάρχει μαύρη κουλτούρα», επειδή οι μαύροι προέρχονται από διαφορετικές φυλές και πολιτισμούς, θα χαρακτηριζόταν αμέσως ρατσιστής.
Όταν, όμως, το ίδιο επιχείρημα αφορά τη λευκή κουλτούρα, αντιμετωπίζεται πολύ διαφορετικά.
Το ερώτημα είναι γιατί θεωρείται αποδεκτό να υποβαθμίζεται η δυτική ή λευκή πολιτιστική κληρονομιά, ενώ την ίδια στιγμή προβάλλονται και εξυμνούνται άλλοι πολιτισμοί.
Και ακόμη περισσότερο, γιατί ομάδες της woke Αριστεράς επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τη δυτική ιστορία και τις επιτυχίες της.
Στο στόχαστρο αυτή τη φορά βρίσκεται η «Οδύσσεια» του Ομήρου, ένα από τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και θεμέλιο της δυτικής πολιτιστικής παράδοσης.
Το Hollywood και η νέα εκδοχή του Οδυσσέα
Το Hollywood έχει επενδύσει τεράστιες προσδοκίες στη συγκεκριμένη ταινία, επιχειρώντας να εξασφαλίσει μια μεγάλη επιτυχία σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές woke παραγωγές έχουν αποτύχει εμπορικά.
Στην παραγωγή βρίσκεται ο Christopher Nolan, ένας από τους ελάχιστους σκηνοθέτες του Hollywood που διαθέτουν ένα εξαιρετικά ισχυρό κοινό, ενώ ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στις προβολές IMAX, οι οποίες απευθύνονται σε κοινό με υψηλότερη αγοραστική δύναμη.
Παράλληλα, τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν προωθήσει έντονα την ταινία ήδη από μήνες πριν από την κυκλοφορία της.
Ακόμη και η βαθμολογία του κοινού στο Rotten Tomatoes έχει επηρεαστεί, καθώς έχουν απορριφθεί αρκετές αρνητικές κριτικές, κάτι που έχει συμβεί και σε άλλες woke παραγωγές στο παρελθόν.
«Get Woke, Go Broke»
Ιδιαίτερης αναφοράς αξίζει στο σύνθημα «Get Woke, Go Broke», σύμφωνα με το οποίο η υπερβολική πολιτικοποίηση και η woke ατζέντα οδηγούν τελικά σε εμπορική αποτυχία.
Ορισμένοι δημοσιογράφοι έχουν ήδη χαρακτηρίσει τον «Οδυσσέα» ως απόδειξη ότι το συγκεκριμένο επιχείρημα είναι λανθασμένο.
Το γεγονός ότι οι επικριτές της woke ατζέντας χρησιμοποιούν πλέον οι ίδιοι τον όρο «Get Woke, Go Broke» αποτελεί έμμεση αναγνώριση ότι το συγκεκριμένο κίνημα έχει αποκτήσει πολιτική και κοινωνική επιρροή.
Η «πολυπολιτισμική» εκδοχή του Ομήρου
Η κινηματογραφική εκδοχή του «Οδυσσέα» θεωρείται ως μια «πολυπολιτισμική» αναθεώρηση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, καθώς περιλαμβάνει σημαντικές ιστορικές ανακρίβειες.
Ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο ίδιος ο Οδυσσέας.
Ο ήρωας δεν εμφανίζεται ως ο γενναίος, αποφασιστικός και ευφυής χαρακτήρας της κλασικής παράδοσης, αλλά ως ένας τραυματισμένος άνθρωπος που βασανίζεται από ενοχές, ψυχολογικά τραύματα και μετατραυματικό στρες εξαιτίας του πολέμου και της συμπεριφοράς του ως «αποικιοκράτη».
Θυμίζει δηλαδή το πώς η Kathleen Kennedy και η Disney χειρίστηκαν τον Luke Skywalker στο «The Last Jedi», παρουσιάζοντας έναν κλασικό ήρωα ως έναν απογοητευμένο και κυνικό χαρακτήρα, πολύ διαφορετικό από την αρχική του εικόνα.
Η «woke» προσέγγιση και η δυτική ιστορία
Η σύγχρονη woke κουλτούρα δεν περιορίζεται στην επιλογή ηθοποιών διαφορετικών φυλετικών καταβολών, αλλά επιχειρεί να αλλάξει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι ιστορικοί χαρακτήρες και η δυτική κληρονομιά.
Η επιλογή ηθοποιών διαφορετικών εθνοτικών καταβολών λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στην κριτική, καθώς οποιαδήποτε ένσταση μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως ρατσιστική.
Το ζήτημα δεν είναι η παρουσία μειονοτήτων στον κινηματογράφο, αλλά η εισαγωγή σύγχρονων ιδεολογικών μηνυμάτων σε ιστορικές και μυθολογικές αφηγήσεις.
Για να το καταλάβει κανείς αυτό αρκεί να σκεφτεί ένα υποθετικό σενάριο κατά το οποίο σε μια κινηματογραφική μεταφορά ενός αφρικανικού έπους οι αφρικανικοί χαρακτήρες θα αντικαθίσταντο από λευκούς ηθοποιούς.
Σε αυτή την περίπτωση η Αριστερά θα κατηγορούσε αμέσως την παραγωγή για «πολιτιστική ιδιοποίηση».
Η μάχη για την αρχαία Ελλάδα
Μια άλλη σημαντική πτυχή είναι στην ιστορική και δημογραφική εικόνα της αρχαίας Μεσογείου.
Την εποχή που δημιουργήθηκε ο «Οδυσσέας», περίπου πριν από 2.800 χρόνια, η περιοχή της Μεσογείου και της Βόρειας Αφρικής είχε διαφορετική δημογραφική σύνθεση από τη σημερινή.
Αρκεί κανείς να δει τις αρχαιολογικές απεικονίσεις Ελλήνων και Μακεδόνων – αγγεία, τοιχογραφίες και άλλα έργα τέχνης – που παρουσιάζουν ανθρώπους με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανοιχτόχρωμα μάτια και μαλλιά.
Η προσπάθεια να αμφισβητηθεί η ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της αρχαίας Ελλάδας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αναθεώρησης της δυτικής ιστορίας.
«Ξαναγράφεται» η δυτική ιστορία;
Υπάρχει μια ευρύτερη ιδεολογική τάση που επιχειρεί να παρουσιάσει σημαντικά επιτεύγματα της δυτικής ιστορίας ως προϊόντα άλλων πολιτισμών ή ως στοιχεία που «υφαρπάχθηκαν» από τη Δύση.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η κινηματογραφική μεταφορά του «Οδυσσέα», την οποία θεωρείται μέρος μιας μεγαλύτερης προσπάθειας να αλλάξει η εικόνα της δυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς και να δημιουργηθεί μια περισσότερο πολυπολιτισμική αφήγηση.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο Hollywood. Συνδέεται με την εκπαίδευση, τη μετανάστευση και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ιστορία στα σχολεία και στα πανεπιστήμια.
Από τον «Οδυσσέα» στη σύγκρουση για τη Δύση
Είναι ξεκάθαρο ότι πίσω από όλες αυτές τις εξελίξεις υπάρχει ένας ευρύτερος ιδεολογικός μετασχηματισμός της Δύσης.
Η κριτική στη δυτική ιστορία και η προσπάθεια αναθεώρησης των παραδοσιακών αξιών επεκτείνεται από τον κινηματογράφο στην εκπαίδευση, την πολιτική και την οικονομία.
Έννοιες όπως η αξιοκρατία, ο ρεπουμπλικανισμός, ο χριστιανισμός, η ατομική ελευθερία, η επιχειρηματικότητα, η ιδιοκτησία, η ελεύθερη αγορά και η ατομική ευθύνη, είναι στο στόχαστρο και αντικαθίστανται σταδιακά από ένα μοντέλο μεγαλύτερης κρατικής παρέμβασης και κοινωνικής εξίσωσης.
Η συγκεκριμένη «πολιτισμική μάχη» έχει πλέον γίνει τόσο εμφανής ώστε να χάνει τη δυναμική της.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών