Τελευταία Νέα
Τα Παράξενα

Ιστορικό άλμα: Το Claude της Anthropic έλυσε μαθηματικό πρόβλημα του 1 εκατ. δολαρίων – Ήταν άλυτο από το 1859

Ιστορικό άλμα: Το Claude της Anthropic έλυσε μαθηματικό πρόβλημα του 1 εκατ. δολαρίων – Ήταν άλυτο από το 1859
«Αυγή μιας νέας εποχής για την επιστήμη»
Ο Levent Alpöge, μαθηματικός που εργάζεται στην Anthropic, ανακοίνωσε την Παρασκευή 20/11 ότι ο ίδιος και το Claude κατόρθωσαν να αποδείξουν την Υπόθεση του Riemann.
Πρόκειται για μια εικασία που διατυπώθηκε το 1859 και αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι πρώτοι αριθμοί.
Η Υπόθεση του Riemann αποτελεί ένα από τα επτά περίφημα άλυτα μαθηματικά προβλήματα της χιλιετίας, για τη λύση καθενός από τα οποία το Clay Mathematics Institute προσφέρει έπαθλο 1 εκατομμυρίου δολαρίων.
«Πιστεύω ότι, συνεργαζόμενος με το Claude, ανακάλυψα μια απόδειξη της Υπόθεσης του Riemann» έγραψε ο Alpöge σε ένα τετρασέλιδο σημείωμα που δημοσίευσε στην προσωπική του ιστοσελίδα.
Όπως ανέφερε, η μέθοδος «επεκτείνεται εύκολα ακόμη περισσότερο», επιτρέποντας την επίλυση και της Γενικευμένης Υπόθεσης του Riemann (Generalized Riemann Hypothesis), ενώ εκτίμησε ότι, με περισσότερο χρόνο, θα μπορούσε να προκύψει και η απόδειξη της Εκτεταμένης Υπόθεσης του Riemann (Extended Riemann Hypothesis).



Αντί να δημοσιεύσει μια συμβατική επιστημονική εργασία, ο Alpöge επέλεξε να παρουσιάσει την απόδειξη γραμμένη εξ ολοκλήρου σε Lean, μια γλώσσα προγραμματισμού στην οποία ο υπολογιστής ελέγχει κάθε επιμέρους βήμα ενός μαθηματικού συλλογισμού.
Η απόδειξη διανεμήθηκε σε 14 συμπιεσμένα αρχεία, διαθέσιμα για λήψη.
«Το Claude κι εγώ έχουμε επίσης τυποποιήσει τα επιχειρήματα χωρίς να βασιζόμαστε σε παραδοχές» έγραψε, προσθέτοντας ότι η απόδειξη είναι προς το παρόν «απίστευτα εκτενής».
Εξηγώντας γιατί επέλεξε να δημοσιεύσει μόνο τον κώδικα Lean, σημείωσε ότι θα ήταν προφανώς ακατάλληλο να επιχειρήσει να παρουσιάσει ένα τεράστιο, δυσανάγνωστο και σχεδόν ακατανόητο κείμενο.
Γι' αυτό αποφάσισε να περιοριστεί στην παρουσίαση του κώδικα Lean.
Σε υποσημείωση, μάλιστα, παραδέχθηκε ότι είχε δοκιμάσει και να συντάξει το κείμενο της απόδειξης, αστειευόμενος: «Φυσικά και διασκέδασα με αυτό, μέχρι που έφτασα τις περισσότερες από 250.000 σελίδες!».
Ωστόσο, μέχρι την Παρασκευή 20/11, κανένας ανεξάρτητος μαθηματικός δεν είχε επιβεβαιώσει την ορθότητα του αποτελέσματος.
Επιπλέον, οι ειδικοί στη θεωρία αριθμών θα πρέπει να εξακριβώσουν ότι το θεώρημα στο οποίο καταλήγει ο κώδικας αντιστοιχεί πράγματι στην Υπόθεση του Riemann, όπως επισημαίνει και το Scientific American.
Ο Alpöge, ο οποίος ειδικεύεται στη θεωρία αριθμών, ανέφερε ότι σχεδίαζε να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο πρόβλημα ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια, ενώ απέδωσε στο Claude τις καθοριστικές εξελίξεις που οδήγησαν στο τελικό αποτέλεσμα.
«Το Claude κι εγώ περάσαμε υπέροχα μαζί τους τελευταίους μήνες, εξερευνώντας ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα ιδεών.
Αυτή τη φορά, όμως, το Claude με ξεπέρασε κατά πολύ προς το τέλος», έγραψε.
Και συνέχισε με μια ιδιαίτερα παραστατική περιγραφή: «Όχι, το Claude πέταξε, χόρεψε και έλαμψε κοντά στη γραμμή του τερματισμού».
Όπως εξήγησε, ο ίδιος κατεύθυνε την έρευνα προς το κατάλληλο μαθηματικό πλαίσιο, αλλά στη συνέχεια το Claude πρότεινε το καθοριστικό βήμα, το οποίο, όπως εκτιμά, θα μπορούσε να κάνει τους μαθηματικούς «να πέσουν από τις καρέκλες τους».
Το βήμα αυτό βασίζεται σε μια ακολουθία από «ανυψώσεις θήτα» (theta lifts), της οποίας το μήκος είναι περίπου ίσο με την τετραγωνική ρίζα του μεγέθους του αθροίσματος των πρώτων αριθμών που επιχειρείται να φραχθεί.
Κάθε τέτοια ανύψωση λειτουργεί ως υποκατάστατο της έννοιας της «πολλαπλότητας» (multiplicity), στην οποία βασίζεται η κλασική απόδειξη για τις συναρτήσεις πάνω από πεπερασμένα σώματα, αλλά η οποία είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί όταν εργαζόμαστε πάνω στους ακεραίους.
Σύμφωνα με ένα χρονολόγιο που, όπως αναφέρει, συνέταξε το Claude, η ερευνητική πορεία ξεκίνησε στις 6 Οκτωβρίου με το λεγόμενο «Stepanov determinant» και έφτασε στις 16 Νοεμβρίου, με μία και μοναδική καταχώριση: «GRH» (Γενικευμένη Υπόθεση του Riemann).

Γιατί έχει τόσο μεγάλη σημασία μια τέτοια απόδειξη;

Ας εξετάσουμε τους πρώτους ένα τρισεκατομμύριο φυσικούς αριθμούς.
Ένας καθιερωμένος μαθηματικός τύπος προβλέπει ότι σε αυτό το εύρος θα υπάρχουν περίπου 37,6 δισεκατομμύρια πρώτοι αριθμοί, με απόκλιση μόλις 38.262 αριθμών από τον πραγματικό αριθμό.
Εάν η απόδειξη αποδειχθεί ορθή, οι μαθηματικοί θα διαθέτουν πλέον μια εγγύηση για το πόσο μπορεί να αποκλίνει αυτή η εκτίμηση από την πραγματικότητα, ακόμη και όταν πρόκειται για αριθμούς τόσο μεγάλους ώστε να είναι αδύνατον να ελεγχθούν με απλή καταμέτρηση.
Παράλληλα, όλα τα μαθηματικά αποτελέσματα που βασίζονται στην αλήθεια της Υπόθεσης του Riemann θα μπορούσαν να αποκτήσουν πλέον το καθεστώς αποδεδειγμένων θεωρημάτων.
Για την Anthropic, ωστόσο, το μεγαλύτερο όφελος θα ήταν διαφορετικής φύσης: θα αποτελούσε μια ισχυρή ένδειξη ότι το Claude συνέβαλε με μια πρωτότυπη μαθηματική ιδέα στην επίλυση ενός προβλήματος που απασχολεί τους μαθηματικούς από το 1859.

Η χρονική συγκυρία και οι εξηγήσεις του Alpöge

Η ανακοίνωση του Alpöge έγινε μόλις μία ημέρα μετά την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης της Anthropic στο χρηματιστήριο.
Την Παρασκευή το πρωί, η μετοχή της εταιρείας υποχωρούσε προς την τιμή των 83 δολαρίων, στην οποία είχε πραγματοποιηθεί η αρχική δημόσια προσφορά (IPO).
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η χρονική συγκυρία ήταν εξαιρετικά ατυχής. Στο σημείωμά του έγραψε: «Μου είναι προφανές ότι πρέπει να σχολιάσω το εξής: Η συγκεκριμένη χρονική στιγμή είναι απαίσια».
Εξήγησε ότι όλα είχαν ολοκληρωθεί αργά το βράδυ της Κυριακής, όταν επικοινώνησε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Anthropic, Dario Amodei, και ξεκίνησε να συζητά υποθετικά το ενδεχόμενο της ανακοίνωσης, ζητώντας τελικά να μάθει εάν είχε τη δυνατότητα να δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα.
«Το εξετάσαμε και καταλήξαμε στο τι έπρεπε να γίνει, καθώς υπήρχε ένας περιορισμός που έπρεπε να σεβαστούμε», ανέφερε.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι αισθανόταν πως ο ίδιος έφερε αποκλειστικά την ευθύνη για την απόφασή του, καθώς δεν μπορούσε πλέον να αντέξει την ιδέα να περιμένει περισσότερο.
«Υπάρχει προφανώς μια κυνική ερμηνεία σχετικά με τη χρονική συγκυρία, αλλά είναι λανθασμένη. Και χαίρομαι που βρίσκομαι σε μια κατάσταση όπου αυτό είναι προφανές».

Οι προηγούμενες επιδόσεις του Claude στην Υπόθεση του Riemann

Τον Αύγουστο, η Anthropic είχε ανακοινώσει ότι μια μη δημοσιευμένη τότε έκδοση του Claude είχε αυξήσει το ποσοστό των μηδενικών της συνάρτησης ζήτα που ήταν γνωστό ότι ικανοποιούν την Υπόθεση του Riemann, από 41,6% σε 67,2%.
Τα αποτελέσματα εκείνης της έρευνας είχαν ελεγχθεί και επιβεβαιωθεί από τον Alpöge και τον συνάδελφό του στην Anthropic, μαθηματικό Ralph Furman.
Ωστόσο, η ίδια η εταιρεία είχε διευκρινίσει τότε: «Δεν αναμένουμε ότι οι τεχνικές που χρησιμοποίησε το Claude θα οδηγήσουν στην απόδειξη της Υπόθεσης του Riemann».
Τον Ιούλιο, ο Alpöge είχε επίσης δημοσιεύσει ένα αντιπαράδειγμα για την εικασία του Jacobian, το οποίο είχε παραχθεί από το Claude.

Η απόδειξη δεν συνεπάγεται άμεση καταβολή του επάθλου

Ακόμη και αν η απόδειξη αποδειχθεί τελικά σωστή, η διεκδίκηση του χρηματικού επάθλου απέχει αρκετά χρόνια.
Σύμφωνα με τους κανονισμούς του Clay Mathematics Institute, μια λύση πρέπει πρώτα να δημοσιευθεί σε επιστημονικό έντυπο που πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Στη συνέχεια, πρέπει να παρέλθουν τουλάχιστον δύο χρόνια και η λύση να αποκτήσει «γενική αποδοχή από την παγκόσμια μαθηματική κοινότητα», προτού το Ινστιτούτο εξετάσει το ενδεχόμενο απονομής του βραβείου.
Προς το παρόν, πάντως, οι άνθρωποι που στοιχηματίζουν στην επίλυση μεγάλων μαθηματικών προβλημάτων δεν φαίνεται να έχουν πειστεί.

«Δεν είναι το τέλος, αλλά η αυγή μιας νέας εποχής για την επιστήμη»

Ο Alpöge δήλωσε ότι σκοπεύει να παρουσιάσει την απόδειξη σε μια ολοκληρωμένη επιστημονική εργασία, ενώ εκτιμά ότι το αρχικό επιχείρημα θα απλοποιηθεί σημαντικά.
«Η διαίσθησή μου επιμένει ότι η απόδειξη θα απλοποιηθεί σε τεράστιο βαθμό, πιθανότατα αμέσως», έγραψε.
Και κατέληξε με μια σκέψη που ξεπερνά τα όρια της συγκεκριμένης μαθηματικής ανακάλυψης:
«Είναι φυσικό να αισθάνεται κανείς ότι αυτό αποτελεί ένα τέλος — στη δική μου περίπτωση, την απώλεια ενός βασικού καθοδηγητικού φωτός.
Ωστόσο, όσα είδα κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας με εξέπληξαν τόσο βαθιά, ώστε πιστεύω πως πρόκειται για την αυγή μιας νέας εποχής σε ολόκληρη την επιστήμη, μιας εποχής πολύ μεγαλύτερης από οτιδήποτε έχουμε φανταστεί μέχρι σήμερα».

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης